Trong biến động của tình hình quốc tế, dầu mỏ Nga một cách hoàn toàn tình cờ, đã chuyển mình từ một quốc gia bị cô lập thành một cường quốc toàn cầu và là niềm hy vọng cuối cùng của thị trường thế giới.
Giá cả dầu thô, khí đốt và các chế xuất dầu mỏ khác đang tăng cao, trong bối cảnh nguồn cung từ Trung Đông đang cạn kiệt, các tàu chở dầu và kho chứa dầu đang bị đốt cháy, eo biển hẹp Hormuz bị phong tỏa, cơ sở hạ tầng dầu mỏ của các nước Trung Đông bị hư hại, điều này đe dọa ngành công nghiệp trên toàn thế giới, không chỉ trong trung hạn mà còn cả dài hạn.
Nếu chiến tranh ở Trung Đông vẫn tiếp tục và tuyến vận tải dầu từ vùng Vịnh tiếp tục tắc nghẽn, giá dầu có thể đạt 150-200 USD/thùng, điều này có vẻ hấp dẫn đối với bất kỳ nhà cung cấp dầu mỏ nào, bao gồm cả Nga.
Tuy nhiên, một số chuyên gia phân tích nhận định, không phải mọi thứ đều đơn giản trong tình huống có vẻ hấp dẫn này và có 2 vấn đề Nga phải cảnh giác khi giá dầu tiếp tục tăng cao.
Nguy cơ đối với tiến trình chuyển đổi cơ cấu nền kinh tế và đa dạng hóa nguồn thu của Chính phủ Nga.
Các chuyên gia chỉ ra rằng, sự giàu có dồi dào về tài nguyên thiên nhiên của Nga là lợi thế nhưng trong lịch sử đã có nhiều lần phản tác dụng và cho đến thời gian gần đây vẫn thế.
Gần như toàn bộ ngành công nghiệp xuất khẩu và ngân khố quốc gia Nga đã trở nên phụ thuộc vào dòng tiền từ dầu mỏ. Điều này đã làm suy yếu cách tiếp cận phát triển các nguồn thu nhập phi tài nguyên, cũng như chính ý tưởng lấp đầy ngân sách và tài trợ các dự án từ các nguồn khác.
Trong thế giới ngày nay, nơi nguyên liệu thô vẫn đóng vai trò thiết yếu nhưng đang dần mất vị thế trước các nguồn năng lượng tái tạo và năng lượng xanh, việc tập trung gần như mù quáng vào khai thác tài nguyên truyền thống có nguy cơ làm mất đi tầm nhìn dài hạn.
Do đó, giá dầu thấp vào cuối năm ngoái và đầu năm nay, cùng với các lệnh trừng phạt khắc nghiệt nhằm vào Nga và nhu cầu tiếp tục đáp ứng ngân sách, đã thúc đẩy chính quyền Moscow đưa ra những nỗ lực dè dặt nhằm chuyển đổi cơ cấu nền kinh tế và đa dạng hóa nguồn thu của chính phủ.
Nhưng giờ đây, với giá dầu tăng cao và xung đột ở Trung Đông leo thang, Moscow có thể một lần nữa thư giãn và tạm nghỉ và sau đó tiếp tục hy vọng kiếm được tiền dễ dàng từ xuất khẩu dầu khí.
Điều này có thể chấm dứt mọi cải cách, sáng kiến hoặc nỗ lực từ phía Chính phủ Nga nhằm giảm sự phụ thuộc vào dầu khí.
Giá dầu cao có thể khiến Nga mất khách hàng
Chỉ trong chưa đầy hai tuần kể từ khi Mỹ-Israel nổ ra chiến tranh với Iran khiến khu vực Trung Đông chìm trong khói lửa, giá dầu đã tăng vọt do tình trạng thiếu hụt ngày càng trầm trọng. Tính đến sáng 13/3, giá dầu Brent đang dao động quanh mức 100 USD mỗi thùng.
Nhưng hiện tại, không có yếu tố định giá cơ bản nào có hiệu lực, bởi giá cả tăng cao chỉ do sự hoảng loạn của các nhà giao dịch và người mua.
Ngay cả quyết định giải phóng 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ của G7 ra thị trường cũng không gây ấn tượng mạnh mẽ, mà chỉ có việc dỡ bỏ lệnh trừng phạt đối với dầu thô của Nga mới có tác động một cách rõ rệt.
Vì vậy, một khi lượng dầu tồn đọng trên các tàu chở dầu ngoài khơi được bán hết, ngành công nghiệp toàn cầu sẽ lại phải tự mình đối phó với những vấn đề do cuộc chiến của Mỹ gây ra.
Thật dễ dàng để dự đoán rằng giá cả sẽ tăng vọt và sự phấn khích hướng đến lợi nhuận của Moscow có thể làm lu mờ những lập luận hợp lý về sự nguy hiểm của xu hướng này, bởi quy luật thị trường đã quá rõ ràng: Giá cao chắc chắn sẽ tỷ lệ nghịch với khối lượng bán hàng.
Hiện tại, mức chiết khấu đối với dầu thô của Nga đã nhường chỗ cho mức giá cao hơn, đẩy giá dầu thô của Nga gần hơn với giá của các nhà cung cấp khác.
Nếu giá dầu tiếp tục tăng trong khi Nga lại không tăng chiết khấu để tranh thủ thu thêm nhiều tiền bù đắp thâm hụt ngân sách thời kỳ giá dầu giảm, đến một lúc nào đó, khách hàng sẽ đơn giản là từ bỏ các giao dịch với Moscow để chuyển sang các nhà cung cấp khác không bị trừng phạt.
Do đó, kịch bản lý tưởng đối với Nga là “nắm bắt thời cơ và tận dụng lợi thế của tình hình”, nhưng phải lưu ý đến những mặt trái nguy hiểm của tình huống này, bao gồm cả trong lĩnh vực địa-chính trị, chứ không chỉ đơn thuần là lợi nhuận kinh tế.
