"8 tỉ lý do để hành động chống béo phì" là chủ đề ngày Thế giới phòng chống béo phì (4.3), kêu gọi tất cả mọi người, không chỉ những người bị béo phì, cùng tham gia nâng cao nhận thức, hành động vì một tương lai khỏe mạnh hơn.
Duy trì cân nặng phù hợp, phòng béo phì và tránh nguy cơ ung thư, bệnh tim mạch
ẢNH: BỆNH VIỆN NHI T.Ư
Theo WHO, thế giới có hơn 1 tỉ người mắc bệnh béo phì, bao gồm cả trẻ em và thanh thiếu niên, tương đương cứ 8 người thì có 1 người béo phì (năm 2025). Thừa cân béo phì đang tăng nhanh trên toàn cầu, trong đó có Việt Nam.
Tại Việt Nam, theo ước tính của Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), hiện có 17 triệu người tăng huyết áp, gần 4,6 triệu người mắc đái tháo đường, 2 triệu người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính và hơn 180.000 ca ung thư mới/năm.
Các bệnh mạn tính nêu trên có yếu tố nguy cơ trực tiếp như: thừa cân béo phì, tăng đường máu, rối loạn mỡ máu và tăng huyết áp. Các nguy cơ này có liên quan chặt chẽ với ăn uống không lành mạnh và tiêu thụ thực phẩm, đồ uống nhiều đường, muối, chất béo bão hòa (có nhiều trong các thực phẩm nguồn động vật như thịt đỏ; da gia cầm, mỡ lợn, bò; bơ, phô mai; sữa nguyên kem và kem; các món ăn chế biến sẵn, đồ chiên rán).
Nghiên cứu gánh nặng bệnh tật toàn cầu năm 2019 cho thấy, 3/5 yếu tố nguy cơ hàng đầu tại Việt Nam đến từ hành vi lối sống bao gồm dinh dưỡng không hợp lý, hút thuốc lá và sử dụng rượu bia.
Về mối liên quan béo phì và nguy cơ ung thư, theo Quỹ Nghiên cứu ung thư thế giới, lượng mỡ thừa trong cơ thể có thể gây viêm nhiễm và làm tăng nồng độ một số hormone. Những yếu tố này có thể làm tăng nguy cơ phát triển tế bào ung thư.
Mặc dù thừa cân hoặc béo phì không đồng nghĩa sẽ bị ung thư, nhưng nó làm tăng nguy cơ mắc bệnh so với người có cân nặng khỏe mạnh.
Ngừa béo phì từ thông tin trên nhãn dinh dưỡng
WHO cho biết, nguyên nhân thừa cân và béo phì là do sự mất cân bằng giữa lượng năng lượng nạp vào (chế độ ăn) và lượng năng lượng tiêu hao (hoạt động thể chất).
TS-BS Hoàng Thị Đức Ngàn, Viện Dinh dưỡng quốc gia, lưu ý khi chọn thực phẩm, cần tính toán tổng lượng calo từ các khẩu phần ăn, căn cứ trên năng lượng ghi nhãn, với thực phẩm bao gói sẵn. Đọc nhãn dinh dưỡng thực phẩm góp phần phòng chống, kiểm soát các bệnh không lây nhiễm như béo phì, tiểu đường, cao huyết áp, bệnh tim mạch, ung thư, thông qua kiểm soát lượng calo và dinh dưỡng trong mỗi phần ăn.
Với người bệnh béo phì, chỉ tiêu dinh dưỡng đầu tiên cần quan tâm là calo để quản lý cân nặng. Tiếp đó là đường (tổng đường và đường thêm vào) và chất béo không lành mạnh. Do đó, nên chọn sản phẩm có ít đường và chất béo bão hòa, tăng cường thực phẩm giàu chất xơ.
Bác sĩ Ngàn cho biết thêm, nếu đang theo dõi calo để giảm cân, duy trì cân nặng, hoặc tăng cân, thông tin về năng lượng của thực phẩm là thông tin quan trọng nhất cần phải quan tâm trên nhãn dinh dưỡng.
