Nhiều trường hợp đất vướng pháp lý được đề xuất cấp sổ đỏ
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang lấy ý kiến về dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), trong đó bổ sung quy định mới về nguyên tắc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất (sổ đỏ) và xử lý các tồn tại trong công tác quản lý đất đai.
Theo Bộ, thực tiễn cho thấy công tác đăng ký đất đai bắt buộc chưa được các cấp chính quyền triển khai hiệu quả. Việc lưu trữ hồ sơ địa chính qua các thời kỳ tại một số địa phương chưa tốt dẫn đến việc xác minh nguồn gốc đất đai để cấp sổ đỏ còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc.
Bên cạnh đó, các quy định về cấp giấy chứng nhận đối với trường hợp hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất do tồn tại của lịch sử để lại chưa được giải quyết thỏa đáng như đất có nguồn gốc từ nông, lâm trường; đất được giao không đúng thẩm quyền; đất lấn, chiếm; tự ý chuyển mục đích sử dụng đất hoặc vướng mắc trong xác định diện tích đất ở.
Những bất cập này không chỉ gây khó khăn cho người dân mà còn tạo ra sự thiếu công bằng giữa các trường hợp sử dụng đất.
Để tháo gỡ các vướng mắc trên, dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) bổ sung chính sách mới về cấp giấy chứng nhận và xử lý các tồn tại lịch sử theo hướng thực tế, nhân văn nhưng chặt chẽ; không hồi tố đối với các trường hợp đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lâu dài.
Đối với các trường hợp có vi phạm về thủ tục trước ngày 1/8/2024 nhưng đã sử dụng đất ổn định, không có tranh chấp, phù hợp với quy hoạch, không ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, môi trường và an toàn công trình thì sẽ được xem xét công nhận quyền sử dụng đất và cấp giấy chứng nhận. Người sử dụng đất phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính với Nhà nước.
Đối với các trường hợp có vi phạm từ sau 1/8/2024 thì phải xử lý nghiêm minh, có chế tài đủ mạnh để ngăn chặn vi phạm.
Minh bạch thị trường đất đai, tăng phân cấp cho địa phương
Ngoài chính sách về cấp sổ đỏ, dự thảo còn bổ sung chính sách mới về thị trường quyền sử dụng đất theo hướng minh bạch, lành mạnh, ổn định, bền vững.
Thông tin về quy hoạch, tình trạng pháp lý dự án, giá đất, giao dịch, nghĩa vụ tài chính, thế chấp, tranh chấp và hiện trạng sử dụng đất sẽ được công khai, minh bạch. Từng bước bắt buộc đăng ký các giao dịch quyền sử dụng đất, kết nối dữ liệu giữa các cơ quan công chứng, thuế, ngân hàng, đăng ký đất đai và kinh doanh bất động sản; giao dịch bất động sản thông qua sàn giao dịch và thanh toán không dùng tiền mặt qua hệ thống ngân hàng.
Một nội dung đáng chú ý khác là việc sửa đổi, bổ sung thẩm quyền quyết định trong các lĩnh vực như thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, công nhận quyền sử dụng đất và cấp mới, đính chính, thu hồi hoặc hủy giấy chứng nhận.
Dự thảo cũng hoàn thiện trình tự, thủ tục hành chính về đất đai để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, theo hướng tinh gọn bộ máy, giảm đầu mối trung gian, tăng cường phân cấp cho địa phương đi đôi với cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ của Trung ương.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc sửa đổi này nhằm bảo đảm đa số diện tích đất đều xác định được chủ thể quản lý, sử dụng rõ ràng và được cấp giấy chứng nhận, góp phần xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai "đúng, đủ, sạch, sống", quản lý đất đai chặt chẽ, chống lấn chiếm đất đai, hạn chế việc tranh chấp đất đai.
Đồng thời, việc tăng cường phân cấp sẽ giúp địa phương chủ động hơn trong xử lý các vướng mắc từ thực tiễn, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp đang được triển khai.
