Trong căn phòng điều khiển cách bàn mổ 10m, đôi mắt ông dán chặt vào màn hình 3D phóng đại. Bàn chân nhịp nhàng trên hệ thống bàn đạp, mười đầu ngón tay điều khiển cần gạt như nghệ sĩ piano. Đó là hình ảnh của PGS.TS Phạm Văn Bình – Phó Giám đốc Bệnh viện K – người đang định nghĩa lại giới hạn của ngoại khoa ung bướu tại Việt Nam bằng hệ thống robot Da Vinci Xi.
Từ nỗi đau đến lựa chọn "rẽ ngang" định mệnh
Ít ai biết rằng, vị chuyên gia hàng đầu về phẫu thuật robot từng là "dân chuyên Toán" chính hiệu tại Quảng Ninh. Những năm tháng phổ thông, cậu học trò Phạm Văn Bình vốn đã vạch sẵn lộ trình tiến vào những ngành kỹ thuật thời thượng. Thế nhưng, một biến cố gia đình thay đổi tất cả.
Năm ấy, mẹ ông đổ bệnh. Những cơn sốt kéo dài hành hạ bà trong khi các bác sĩ loay hoay mãi chưa tìm ra nguyên nhân. Chứng kiến nỗi đau của mẹ và sự bất lực của y học lúc bấy giờ, chàng trai trẻ đau đáu một câu hỏi: "Tại sao bệnh không được phát hiện sớm hơn?".
Câu hỏi đó trở thành kim chỉ nam, thôi thúc ông từ bỏ những con số khô khan để bước vào giảng đường Đại học Y Hà Nội. Từ khoảnh khắc ấy, y khoa Việt Nam có thêm người thầy thuốc tận tâm, một trí tuệ luôn khát khao chinh phục những đỉnh cao mới để cứu người.
PGS.TS Phạm Văn Bình trực tiếp thực hiện ca phẫu thuật
"Vị cơ trưởng" trong buồng lái 3D
Nếu phẫu thuật truyền thống là cuộc đối đầu trực diện giữa bác sĩ và khối u bằng dao kéo, thì phẫu thuật robot giống như cuộc điều khiển từ xa với độ chính xác tuyệt đối.
Trong ca phẫu thuật cắt u thận cho nữ bệnh nhân mới 30 tuổi gần đây, PGS.TS Phạm Văn Bình khiến đồng nghiệp và học trò nể phục khi điều khiển bốn cánh tay robot bóc tách khối u chỉ trong 60 phút. Những cánh tay máy xoay chuyển linh hoạt 360 độ trong không gian hẹp – nơi bàn tay người khó lòng xoay xở – loại bỏ hoàn toàn độ rung tự nhiên, bảo tồn tối đa các mô lành xung quanh.
"Công nghệ giúp chúng tôi tiếp cận khối u tinh tế hơn, nhưng robot chỉ là công cụ, năng lực của người bác sĩ mới là linh hồn của ca mổ", PGS Bình chia sẻ.
Thành quả của sự chính xác ấy là nụ cười của bệnh nhân. Chỉ 24 giờ sau đại phẫu, cô gái trẻ có thể ngồi dậy, ít đau và phục hồi thần tốc, điều mà cách đây một thập kỷ, với những đường mổ dài để lại sẹo lớn, là điều không tưởng.
Bác sĩ Bình kiểm tra sức khoẻ người bệnh sau mổ.
Người truyền lửa và "gia tài" 115 công trình khoa học
Hành trình của PGS.TS Phạm Văn Bình không chỉ dừng lại ở phòng mổ. Ông là hiện thân của tinh thần học hỏi không ngừng nghỉ (Long-life learning). Từ những năm tháng tu nghiệp nội trú (FFI) tại Pháp đến việc nhận chứng chỉ điều trị robot tại Úc, ông luôn mang tâm thế của một người đi tìm "vũ khí" hiện đại nhất về cho nước nhà.
Với hơn 115 bài báo đăng trên các tạp chí y khoa uy tín trong nước và quốc tế, chủ biên nhiều cuốn sách chuyên khảo và là người thầy trực tiếp hướng dẫn thạc sĩ, bác sĩ nội trú, nghiên cứu sinh PGS Bình đang miệt mài xây dựng một thế hệ kế cận hội nhập toàn cầu.
Những danh hiệu cao quý như Thầy thuốc Ưu tú (2020) hay Giải thưởng Nhà nước (2021), hai lần được tặng Bằng khen của Thủ tướng … là sự ghi nhận xứng đáng cho một trí tuệ luôn đặt người bệnh làm trung tâm.
PGS.TS Phạm Văn Bình (trái) cùng đồng nghiệp trong một ca phẫu thuật tại Bệnh viện K.
Dù làm chủ công nghệ hiện đại nhất, Phó Giám đốc Bệnh viện K vẫn luôn trăn trở về thực tế đau lòng, rằng nhiều bệnh nhân bỏ lỡ "giai đoạn vàng" vì tin vào những bài thuốc truyền miệng không kiểm chứng.
Lời khuyên của ông dành cho thế hệ trẻ và cộng đồng luôn giản dị nhưng thực tế. Đó là sống lành mạnh, tránh xa những yếu tố nguy cơ ung thư, sàng lọc định kỳ và dựa vào khoa học phát hiện sớm ung thư. Với ông, y học hiện đại không chỉ là những cánh tay robot triệu đô, mà còn là sự thức tỉnh trong ý thức chăm sóc sức khỏe đúng cách của mỗi người dân.
