Theo quy định của pháp luật hiện hành, việc vay mượn tiền là một quan hệ dân sự. Khi một người vay tiền của ngân hàng, hai bên thiết lập một hợp đồng vay vốn, trong đó quy định rõ về số tiền vay, lãi suất, thời hạn trả nợ và các điều khoản khác.
Nếu người vay không trả được nợ đúng hạn, ngân hàng có quyền áp dụng các biện pháp thu hồi nợ theo quy định của pháp luật, ví dụ như:
- Nhắc nợ: Ngân hàng sẽ liên hệ với người vay để nhắc nhở về việc trả nợ.
- Cơ cấu lại khoản nợ: Ngân hàng có thể xem xét gia hạn thời gian trả nợ, điều chỉnh lãi suất hoặc áp dụng các biện pháp khác để hỗ trợ người vay.
- Khởi kiện ra tòa: Nếu người vay vẫn không trả nợ sau một thời gian, ngân hàng có quyền khởi kiện ra tòa án để yêu cầu người vay trả nợ.
Ảnh minh họa.
Trường hợp bị truy cứu trách nhiệm hình sự
Tuy nhiên, người vay có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu có một trong các hành vi sau:
Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản (Điều 175 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017)
Vay tiền bằng hình thức gian dối (ví dụ: cung cấp thông tin sai lệch về khả năng tài chính).
Sau khi vay tiền, cố tình không trả nợ mặc dù có khả năng trả; Sử dụng tiền vay vào mục đích bất hợp pháp dẫn đến mất khả năng trả nợ.
Tội chiếm đoạt tài sản (Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017):
Dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tiền vay; Bỏ trốn nhằm trốn tránh nghĩa vụ trả nợ.
Mức phạt: Mức phạt cho các tội này có thể từ cải tạo không giam giữ đến phạt tù có thời hạn, tùy thuộc vào mức độ vi phạm và giá trị tài sản chiếm đoạt. Mức phạt tù cao nhất có thể lên đến 20 năm.
Ví dụ:
Anh A vay ngân hàng 100 triệu đồng để kinh doanh. Do làm ăn thua lỗ, anh A không có khả năng trả nợ. Trong trường hợp này, anh A không bị truy cứu trách nhiệm hình sự, mà ngân hàng sẽ áp dụng các biện pháp thu hồi nợ dân sự.
Chị B vay ngân hàng 500 triệu đồng bằng cách sử dụng giấy tờ giả. Sau khi vay được tiền, chị B bỏ trốn. Trong trường hợp này, chị B có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản hoặc tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
