Câu chuyện bắt đầu tại một nhà hát opera ở Barcelona (Tây Ban Nha) nhiều thập kỷ trước. Chàng trai trẻ Valentino Garavani khi ấy đã không thể rời mắt khỏi một người phụ nữ lớn tuổi có vẻ đẹp thanh lịch, khoác lên mình sự pha trộn giữa sắc carmine (đỏ son) và scarlet (đỏ tươi), điểm thêm chút cam rực rỡ.
Năm 1959, gam màu đầy mê hoặc ấy lần đầu tiên bước lên sàn diễn qua một chiếc váy cocktail bằng voan xếp nếp, để rồi từ đó, khái niệm "Valentino đỏ" ra đời, trở thành nhận diện thương hiệu đắt giá bậc nhất lịch sử thời trang toàn cầu.
Ngày 19/1, vị "hoàng đế" của làng mốt Italy đã trút hơi thở cuối cùng tại tư dinh ở Rome, hưởng thọ 93 tuổi. Theo Reuters, sự ra đi của ông không chỉ khép lại một chương hào hùng của kỷ nguyên "La Dolce Vita" mà còn đánh dấu sự chuyển giao hoàn toàn của một thương hiệu di sản sang guồng quay công nghiệp hóa của tài chính hiện đại.
Nhà thiết kế thời trang quyền lực của Italy, Valentino Garavani, đã qua đời ở tuổi 93 (Ảnh: WSJ).
Từ "cặp bài trùng" kinh doanh đến biểu tượng xa xỉ toàn cầu
Khác với nhiều nhà thiết kế đương thời thường chật vật giữa sáng tạo và cơm áo gạo tiền, thành công của Valentino có sự đóng góp mang tính quyết định của tư duy quản trị sắc bén.
Năm 1960, cuộc gặp gỡ định mệnh tại một quán cà phê ở Rome giữa ông và Giancarlo Giammetti đã tạo nên cặp đôi quyền lực nhất nhì làng mốt. Trong khi Valentino toàn quyền bay bổng với những đường cắt cúp tinh xảo, Giammetti đảm nhận vai trò "kiến trúc sư" cho đế chế kinh doanh.
Chính Giammetti là người đã nhìn thấy tiềm năng của việc gắn kết thương hiệu với giới siêu giàu và người nổi tiếng như một chiến lược marketing đi trước thời đại. Từ Jackie Kennedy, Elizabeth Taylor cho đến các ngôi sao Hollywood sau này như Julia Roberts hay Anne Hathaway, tất cả đều trở thành những "đại sứ thương hiệu" không chính thức, đưa cái tên Valentino vượt ra khỏi biên giới Italy.
Điển hình là năm 1968, khi Jackie Kennedy kết hôn với tỷ phú Aristotle Onassis, bà đã chọn trang phục Valentino, tạo nên cơn sốt toàn cầu và mở đường cho nhà mốt này trở thành thương hiệu Italy đầu tiên mở cửa hàng tại New York 2 năm sau đó.
Valentino hiểu rất rõ tâm lý khách hàng thượng lưu: "Tôi biết phụ nữ muốn gì: họ muốn được đẹp". Tư duy này, kết hợp với chiến lược kinh doanh khôn ngoan, đã biến các thiết kế của ông thành biểu tượng của quyền lực và sự giàu có.
Theo ABC News, những bộ váy của Valentino không chỉ là trang phục, chúng là tấm vé thông hành vào giới thượng lưu, giúp người mặc trông "trẻ hơn, giàu có hơn và quyền lực hơn".
Bàn cờ M&A và cuộc chơi của các ông lớn tài chính
Dù là linh hồn của thương hiệu, Valentino và cộng sự cũng là những người rất thực tế trước sự thay đổi của thị trường. Năm 1998, họ đã bán công ty cho một tập đoàn Italy với giá khoảng 300 triệu USD - một con số khổng lồ thời bấy giờ, trước khi ông chính thức nghỉ hưu vào năm 2008.
Ngày nay, thương hiệu Valentino không còn là câu chuyện của một cá nhân, mà là tài sản chiến lược trên bàn cờ M&A (mua bán và sáp nhập) của ngành xa xỉ thế giới. Theo Modaes, công ty hiện được kiểm soát bởi MFI Luxury, trong đó quỹ đầu tư Mayhoola (Qatar) nắm 70% và tập đoàn xa xỉ Pháp Kering nắm 30%. Kering (chủ sở hữu của Gucci) đã chi 1,7 tỷ euro vào năm 2023 để sở hữu cổ phần này, kèm theo quyền chọn mua lại toàn bộ trong tương lai.
Tuy nhiên, năm 2024, doanh thu của hãng chỉ đạt 1,31 tỷ euro, giảm 2%, trong khi lợi nhuận EBITDA giảm mạnh 22% xuống còn 246 triệu euro do chi phí mở rộng mạng lưới bán lẻ trực tiếp và sức mua sụt giảm tại châu Á.
Trước áp lực đó, tháng 11/2025, hai cổ đông lớn là Kering và Mayhoola đã phải bơm thêm 100 triệu euro để củng cố tài chính cho thương hiệu. Điều này cho thấy, ngay cả một di sản vĩ đại cũng không miễn nhiễm trước các quy luật khắc nghiệt của dòng tiền và biến động thị trường.
Sắc đỏ đậm đã trở thành biểu tượng gắn liền với Valentino (Ảnh: Getty).
Dấu chấm hết cho kỷ nguyên "quyền lực sáng tạo thuần khiết"
Sự ra đi của Valentino diễn ra chỉ vài tháng sau khi một tượng đài khác là Giorgio Armani qua đời (tháng 9/2025). Giới phân tích nhận định, đây là dấu chấm hết cho thế hệ những nhà thiết kế tiên phong - những người mà tên tuổi của họ thực sự định hình bản sắc thương hiệu chứ không phải các hội đồng quản trị hay bộ máy marketing.
Carol Tan, chuyên gia từ Đại học RMIT nhận định trên ABC: "Họ đại diện cho thời kỳ mà thành công đến từ trực giác và gu thẩm mỹ cá nhân. Khi họ ra đi, bức tranh ngành thời trang đã hoàn toàn đổi khác".
Giờ đây, di sản của Valentino được tiếp quản bởi Giám đốc sáng tạo Alessandro Michele, vận hành trong một guồng máy tập đoàn toàn cầu với các mục tiêu lợi nhuận và tăng trưởng khắt khe.
Dẫu vậy, tinh thần của "hoàng đế" vẫn còn đó. Như lời người bạn tri kỷ Giammetti từng nói trong triển lãm tôn vinh ông: "Đỏ không chỉ là một màu sắc. Nó là một sức mạnh biểu tượng và thẩm mỹ có quyền năng phi thường".
Valentino đã rời bữa tiệc khi nó vẫn còn đông vui, đúng như cách ông mong muốn, để lại một di sản rực rỡ mà giới kinh doanh thời trang vẫn sẽ còn khai thác trong nhiều thập kỷ tới.
