Nhiều người vẫn coi việc đỏ mặt, nóng bừng, nổi mẩn sau khi uống rượu bia là phản ứng sinh lý bình thường. Tuy nhiên, theo TS.BS Nguyễn Hữu Trường, Phó Giám đốc Trung tâm Dị ứng – Miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai, đây không đơn thuần là “không hợp” đồ uống có cồn mà là những phản ứng miễn dịch phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ đe dọa tính mạng.
Khi rượu bia được đưa vào cơ thể, ethanol nhanh chóng chuyển hóa thành acetaldehyde – một chất có độc tính. Cả ethanol và acetaldehyde đều kích thích tế bào mast, loại tế bào đóng vai trò trung tâm trong phản ứng dị ứng, giải phóng hàng loạt chất trung gian như histamine. Sự gia tăng histamine khiến người uống xuất hiện ngứa, nổi mề đay, khó thở, choáng váng.
Nhiều người cho rằng đỏ mặt, ngứa ngáy sau uống rượu bia chỉ là “không hợp”. (Ảnh minh hoạ do AI tạo)
Đáng lo ngại hơn, rượu bia còn ức chế enzym phân hủy histamine từ thức ăn. Điều này làm nồng độ histamine trong máu tăng cao đột ngột, dễ khởi phát cơn hen phế quản, mề đay cấp hoặc làm trầm trọng các bệnh dị ứng sẵn có. Theo các tài liệu chuyên môn về dị ứng - miễn dịch, đây là cơ chế giải thích vì sao có người chỉ cần uống một lượng nhỏ rượu cũng xuất hiện triệu chứng rầm rộ.
Không chỉ cồn, nhiều thành phần khác trong đồ uống có cồn cũng có thể trở thành dị nguyên. Sulphite, phẩm màu, chất bảo quản hay các nguyên liệu như lúa mạch, men bia đều có khả năng kích hoạt phản ứng dị ứng ở người có cơ địa nhạy cảm. Các phản ứng này thường xuất hiện sớm, ngay trong hoặc sau khi uống, với mức độ từ nhẹ đến nặng.
Biểu hiện thường gặp nhất là hội chứng nóng bừng: đỏ mặt, bốc hỏa, tim đập nhanh, đau đầu. Ở da, người uống có thể nổi mề đay, phù Quincke với tình trạng sưng môi, mí mắt, mặt. Hệ hô hấp phản ứng bằng co thắt phế quản, gây khó thở dữ dội, khò khè, đặc biệt nguy hiểm với người mắc hen phế quản.
Nặng nề nhất là sốc phản vệ - cấp cứu tối khẩn trong y khoa. Người bệnh có thể tụt huyết áp nhanh, trụy mạch, rối loạn ý thức và tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.
TS.BS Nguyễn Hữu Trường nhấn mạnh, những người từng có tiền sử nổi mẩn, khó thở, choáng váng sau khi uống rượu bia cần hết sức thận trọng, thậm chí nên tránh hoàn toàn. Các triệu chứng nhẹ ở lần uống trước thường là “tín hiệu cảnh báo” cho những phản ứng nặng hơn về sau.
Về lâu dài, rượu bia còn làm nặng thêm các bệnh lý dị ứng mạn tính. Người bị hen phế quản, viêm mũi dị ứng, mề đay mạn dễ tái phát bệnh với mức độ nghiêm trọng hơn nếu duy trì thói quen uống rượu.
Một số nghiên cứu cho thấy sử dụng đồ uống có cồn thường xuyên làm tăng nồng độ kháng thể IgE trong máu, khiến cơ thể trở nên nhạy cảm hơn với bụi nhà, phấn hoa và nhiều loại thực phẩm. Với phụ nữ mang thai, việc dùng rượu bia còn làm tăng nguy cơ rối loạn miễn dịch, dị ứng cho trẻ sau này.
Để bảo vệ sức khỏe trong các dịp lễ Tết, bác sĩ khuyến cáo người dân cần lắng nghe phản ứng của cơ thể, hạn chế tối đa lượng rượu bia vì nguy cơ dị ứng thường tỷ lệ thuận với lượng cồn nạp vào. Khi xuất hiện các dấu hiệu như sưng mặt, sưng lưỡi, khó thở, choáng váng, người bệnh cần được đưa ngay đến cơ sở y tế gần nhất để xử trí kịp thời, tránh những hậu quả đáng tiếc.
