Bà Lê (68 tuổi) từng là kế toán, nay đã nghỉ hưu. Với mức lương hưu 20 triệu đồng mỗi tháng, đáng lẽ bà có thể tận hưởng tuổi già tương đối thoải mái. Nhưng một cơn đột quỵ bất ngờ đã kéo bà trở lại với “bài toán sinh tồn” khắc nghiệt: viện phí tăng nhanh, chi phí phục hồi chức năng kéo dài, còn tiền tiết kiệm thì gần như cạn kiệt. Nằm trên giường bệnh, bà nắm tay người thân và thở dài: “Giá như biết trước, tôi đã giữ lại tiền lương hưu của mình, không làm những chuyện dại dột đó…”
Câu chuyện của bà Lê là lời nhắc mạnh với người trung niên và cao tuổi: dù đã tích lũy được bao nhiêu, vẫn có những nguyên tắc tài chính không nên phá vỡ. Đặc biệt, 3 việc dưới đây càng làm càng dễ “bào mòn” quãng đời còn lại.
1) Chu cấp quá mức cho con cái: Tình thương sai cách có thể “đốt” cả quỹ hưu trí
Sau khi nghỉ hưu, bà Lê có một khoản tiết kiệm khá. Mỗi lần con trai gặp khó khăn, bà đều giúp “ngay và luôn”: lúc đầu là tiền tiêu vặt, sau là học phí của cháu, rồi đến tiền trả góp mua nhà. Bà nghĩ đơn giản: “Giúp được thì giúp”. Nhưng “tích tiểu thành đại”: khoản tiết kiệm cứ mỏng dần, còn chất lượng cuộc sống của bà giảm đi rõ rệt. Điều khiến bà đau hơn là con trai dần hình thành thói quen dựa dẫm, thậm chí coi sự hỗ trợ ấy là hiển nhiên.
Có lần, con trai muốn mở cửa hàng và tiếp tục xin tiền. Bà Lê từ chối. Không ngờ, hai mẹ con cãi nhau dữ dội, quan hệ trở nên căng thẳng. Khi đó bà mới nhận ra: trợ cấp quá mức không chỉ làm rỗng túi cha mẹ, mà còn tước đi năng lực tự lập của con cái. Tình thương cần ranh giới. Người xưa từng nói đại ý: con giỏi hơn ta thì tiền bạc không còn quan trọng; con kém ta, cho nhiều tiền cũng chưa chắc giúp được. Với người già, điều quan trọng nhất vẫn là có “lưới an toàn” và giữ độc lập tài chính.
2) Dễ dãi cho vay tiền: Tiền bạc có thể làm sứt mẻ cả những mối quan hệ tốt
Về hưu, vòng quan hệ xã hội thường thu hẹp, nhưng tình cảm bạn bè đôi khi lại gắn bó hơn. Bà Lê từng tin như vậy, cho đến khi một người bạn lâu năm (đã ít liên lạc) bất ngờ tìm đến, nói đang cần tiền gấp vì việc làm ăn trục trặc.
Vì nể tình và tin tưởng, bà cho vay vài chục nghìn nhân dân tệ mà không giấy tờ. Sáu tháng trôi qua, người vay không trả, liên tục khất lần bằng đủ lý do. Sau đó bà mới biết việc kinh doanh của người này đã thất bại, số tiền gần như không thể thu hồi.
Bà Lê rút ra một bài học “đắt”: khi đã nghỉ hưu, tiền không chỉ là tài sản, mà là bảo hiểm cho tuổi già. Cho vay dễ dãi chẳng khác nào tự đẩy mình vào thế rủi ro, vừa mất tiền, vừa mất tình. Nếu buộc phải cho vay, tối thiểu cần nguyên tắc rõ ràng: số tiền trong khả năng mất được; có thỏa thuận bằng văn bản; có thời hạn và phương án trả; tránh “cứu” bằng cảm xúc.
3) Đầu tư mù quáng: Lãi cao thường đi kèm rủi ro cao, người nghỉ hưu rất dễ “lãnh đủ”
Theo lời giới thiệu của một người quen, bà Lê từng tham gia một dự án được quảng cáo “lợi nhuận cao”, cam kết lãi khoảng 20%/năm. Con số hấp dẫn khiến bà rút một phần tiền tiết kiệm để đầu tư. Chưa đầy nửa năm, dự án sụp đổ, tiền mất gần như trắng tay. Khi nhận ra vấn đề, mọi thứ đã muộn.
Với người đã nghỉ hưu, thu nhập tương đối cố định và khả năng chịu rủi ro thấp, ưu tiên số một nên là bảo toàn vốn. Việc chạy theo lãi suất “trên trời” thường kết thúc bằng một cú ngã đau, đặc biệt khi sức khỏe đã bắt đầu là biến số lớn nhất. Thay vì mạo hiểm, nhiều người chọn các kênh ổn định hơn như tiền gửi, trái phiếu chính phủ hoặc các sản phẩm có mức rủi ro phù hợp khẩu vị, với nguyên tắc: an toàn – thanh khoản – rồi mới đến lợi nhuận.
Giữ tiền, giữ sức khỏe, giữ nguyên tắc: “Trách nhiệm lớn nhất” của tuổi già
Câu chuyện của bà Lê không hiếm. Sau nghỉ hưu, tiền tiết kiệm chính là lưới an toàn cho những biến cố y tế và rủi ro cuộc sống. Chu cấp quá mức cho con cái, cho vay dễ dãi và đầu tư mù quáng có thể biến một tuổi già đáng lẽ bình yên thành chuỗi ngày chật vật.
Thương con cần cân đối để con tự lớn; quý bạn cần tỉnh táo khi dính đến tiền; quản lý tài chính cần đặt ổn định lên trước. Sống một tuổi già an yên, xét cho cùng, là điều mỗi người nên tự chuẩn bị cho mình và cũng là cách giảm gánh nặng cho gia đình.
