Mở rộng cơ hội
Theo kế hoạch tuyển sinh do UBND thành phố Hà Nội ban hành, năm nay công tác tuyển sinh lớp 10 có một số thay đổi quan trọng, trong đó đáng chú ý là việc bỏ quy định chia khu vực tuyển sinh. Từ năm học 2026-2027, học sinh chỉ cần có nơi cư trú tại Hà Nội là có thể đăng kí dự tuyển vào các trường THPT công lập trên địa bàn thành phố. Như vậy, phạm vi lựa chọn trường của thí sinh được mở rộng đáng kể.
Việc điều chỉnh này được đánh giá nhằm hướng tới tuyển sinh phi tuyến, phù hợp với quá trình sắp xếp địa giới hành chính và mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Đồng thời, cách làm mới cũng góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục công lập và thúc đẩy sự công bằng trong giáo dục.
Với nhiều phụ huynh, những thay đổi này vừa mang lại cơ hội nhưng cũng tạo áp lực. Chị Hoàng Thu Thủy, phường Yên Sở (Hà Nội) cho biết, gia đình đang cân nhắc kĩ khi lựa chọn nguyện vọng cho con. Theo chị Thủy, gia đình muốn đăng kí nguyện vọng 1 vào Trường THPT Lê Quý Đôn-Đống Đa, nguyện vọng 2 vào Trường THPT Trần Hưng Đạo-Đống Đa.
Chị Thủy cho biết, trước đây phụ huynh thường dựa vào khu vực tuyển sinh và điểm chuẩn các năm trước để tính toán lựa chọn trường. Khi phạm vi đăng kí được mở rộng trên toàn thành phố, việc sắp xếp nguyện vọng trở nên khó khăn hơn. “Nhiều cơ hội đôi khi cũng là áp lực đối với phụ huynh và thí sinh, bởi nếu chọn không hợp lí thì nguy cơ trượt cao hơn”, chị Thủy chia sẻ.
“Bẫy nguyện vọng”
Theo ông Phạm Kim Thư, Hiệu trưởng Trường THPT Mai Hắc Đế (Hà Nội), năm học 2026-2027, học sinh tại Hà Nội được đăng kí tối đa 3 nguyện vọng bất kì vào các trường THPT công lập, miễn là cư trú trên địa bàn thành phố.
Tuy nhiên, số lượng học sinh dự thi vẫn rất lớn. Dự kiến toàn thành phố có khoảng trên 60% học sinh tốt nghiệp THCS được tuyển vào các trường công lập, còn khoảng sẽ học tại các trường tư thục hoặc các cơ sở GDNN-GDTX. Ông Thư cho rằng, thí sinh không nên dồn cả 3 nguyện vọng vào những trường có mức cạnh tranh tương đương, đặc biệt các trường tốp đầu.
Theo ông, phương án đăng kí an toàn là chia nguyện vọng theo 3 mức khác nhau. Nguyện vọng 1, trường thực sự mong muốn theo học nhất, nhưng vẫn cần ở mức năng lực có thể với tới. Nguyện vọng 2, trường có điểm chuẩn thấp hơn nguyện vọng thứ nhất một mức rõ ràng, đóng vai trò “đệm” tương đối chắc chắn. Nguyện vọng 3, ưu tiên các trường có mức cạnh tranh vừa phải, đồng thời phù hợp với điều kiện đi lại và học tập lâu dài.
Thí sinh thi lớp 10 năm 2025 Ảnh: NHƯ Ý
Theo ông Thư, để lựa chọn 3 nguyện vọng hợp lí, thí sinh có thể thực hiện theo nguyên tắc 4 bước.
Bước đầu tiên, ước lượng điểm thực tế có thể đạt được. Học sinh nên dựa vào kết quả các bài khảo sát gần đây theo đúng cấu trúc thi lớp 10 gồm Toán, Ngữ văn và ngoại ngữ. Nếu điểm số giữa các lần khảo sát dao động lớn, nên lấy mức trung bình và trừ thêm một biên độ an toàn nhỏ để tránh ảo tưởng về năng lực.
Bước thứ hai, chia danh sách trường thành 3 nhóm. Nhóm thứ nhất “mơ ước nhưng có cơ sở”, nhóm thứ hai phù hợp, nhóm thứ ba an toàn.
Theo ông Thư, thí sinh không nên chọn trường chỉ vì danh tiếng. Ngoài điểm chuẩn, cần cân nhắc nhiều yếu tố như khoảng cách đi học, môi trường học tập, nề nếp của trường, tổ hợp môn học có phù hợp với thế mạnh của học sinh hay không, cũng như khả năng theo học trong suốt 3 năm THPT.
Bước thứ ba, tránh 3 sai lầm phổ biến: đăng kí tất cả nguyện vọng thuộc nhóm điểm chuẩn cao; chọn trường theo bạn bè thay vì theo năng lực; bỏ qua các phương án dự phòng ngoài công lập hoặc GDNN-GDTX.
Theo TS Phạm Kim Thư, để nắm chắc cơ hội trúng tuyển lớp 10 trường THPT công lập, thí sinh cần nắm rõ năng lực và đăng kí dựa trên nguyên tắc “một cao-một vừa-một chắc”.
Bước cuối cùng, áp dụng chiến lược “một cao-một vừa-một chắc”. Theo ông Thư, đây là cách tăng xác suất trúng tuyển hiệu quả nhất trong bối cảnh hồ sơ đăng kí có thể dịch chuyển mạnh giữa các trường do không còn chia tuyến tuyển sinh.
Ở góc độ nhà trường THCS, bà Nguyễn Thị Thu Thủy, Hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn Tri Phương cho biết, nhiều năm qua học sinh của Trường THCS Nguyễn Tri Phương thường đăng kí vào các trường THPT như Phan Đình Phùng, Phạm Hồng Thái, Nguyễn Trãi, đều có điểm chuẩn cao của Hà Nội. Năm nay, khi không còn phân tuyến tuyển sinh, học sinh có thêm nhiều lựa chọn. Tuy nhiên, điều này cũng đòi hỏi việc định hướng đăng kí nguyện vọng phải được thực hiện kĩ lưỡng.
Bà Thủy thông tin, giáo viên chủ nhiệm là những người trực tiếp đồng hành với học sinh 4 năm THCS nên nắm khá rõ năng lực cũng như phong độ học tập của từng em. Từ kết quả qua các bài kiểm tra hằng tháng, sự tiến bộ của học sinh và thái độ học tập, giáo viên có thể đưa ra tư vấn cụ thể cho từng trường hợp.
Theo bà Thủy, việc bỏ phân tuyến tuyển sinh mang lại nhiều thuận lợi cho học sinh và phụ huynh, nhưng cũng tiềm ẩn không ít áp lực. “Nếu không được tư vấn kĩ lưỡng, học sinh rất có thể rơi vào “bẫy nguyện vọng” và trượt nguyện vọng công lập”, bà Thủy cảnh báo.
Một hạn chế khác là số lượng thí sinh đăng kí vào mỗi trường sẽ khó dự báo hơn so với trước. Nếu không cân nhắc cẩn thận, thí sinh có thể đặt nguyện vọng quá cao và rơi vào tình huống trượt cả 3 nguyện vọng.
Sở GD&ĐT Hà Nội khuyến nghị học sinh nên lựa chọn trường phù hợp với năng lực học tập, đồng thời ưu tiên các trường gần nơi cư trú để thuận lợi cho việc đi lại và học tập lâu dài. Trong thời gian từ nay đến ngày thi, Sở lưu ý các nhà trường cần tăng cường công tác tư vấn, hướng nghiệp cho học sinh lớp 9. Việc cung cấp thông tin đầy đủ về các loại hình trường học, chương trình đào tạo cũng như cơ hội học tập sau THCS sẽ giúp học sinh có thêm lựa chọn phù hợp với năng lực và định hướng tương lai.
