Ngày 20/2, Tòa án Tối cao Mỹ phán quyết rằng Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) không trao quyền cho Tổng thống áp đặt thuế quan. Theo đó, các mức thuế đối ứng và thuế liên quan đến chống buôn bán ma túy mà Tổng thống Donald Trump ban hành dựa trên đạo luật này đã bị bác bỏ.
Chỉ vài giờ sau, Tổng thống Trump đã ký sắc lệnh hành pháp bãi bỏ các mức thuế bị tòa bác, đồng thời công bố kế hoạch áp thuế 10% đối với phần lớn hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ trong 150 ngày, miễn trừ một số mặt hàng như khoáng sản, kim loại và sản phẩm năng lượng thiết yếu.
Tác động 2 chiều
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho rằng phán quyết có thể mang lại cả tác động tích cực lẫn tiêu cực. Theo ông, dù tòa hạn chế một phần quyền linh hoạt của Tổng thống, nhưng vẫn để ngỏ các công cụ pháp lý khác, thậm chí cho phép áp dụng những biện pháp mạnh hơn như cấm vận toàn diện.
Ông cũng thừa nhận quyết định của tòa có thể làm suy giảm lợi thế đàm phán của Mỹ, song khẳng định mức thuế có thể được đưa về tương đương trước đây theo cách gián tiếp và phức tạp hơn.
Theo Reuters, phán quyết mới của tòa án cùng phản ứng từ phía Tổng thống Trump đã làm gia tăng trở lại sự bất định mà giới kinh tế và nhà đầu tư từng kỳ vọng đã qua đi.
Ông Varg Folkman, chuyên gia phân tích tại Trung tâm Chính sách châu Âu, cho rằng động thái này có thể mở ra một giai đoạn nhiều rủi ro mới cho thương mại toàn cầu, khi các nước phải chờ xem chính sách thuế của Mỹ sắp tới sẽ thay đổi ra sao.
Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng, sau phán quyết của Tòa án Tối cao rằng ông đã vượt quá thẩm quyền khi áp đặt thuế quan (Ảnh: Reuters).
Trong bối cảnh đó, theo CNN, giới kinh tế nhận định phán quyết của tòa khó tạo ra thay đổi lớn đối với giá hàng hóa, đặc biệt với tuyên bố về việc tiếp tục theo đuổi chính sách thuế quan, khiến môi trường chính sách vẫn tiềm ẩn nhiều bất định.
Ông Scott Lincicome, Phó chủ tịch phụ trách kinh tế và thương mại tại Cato Institute, cho rằng doanh nghiệp vốn không dễ dàng hạ giá bán và hiện càng có thêm lý do để giữ nguyên mức giá.
Bà Stephanie Roth, kinh tế trưởng tại Wolfe Research, cũng nhận định tác động tới giá cả “không thay đổi nhiều” vì chính quyền vẫn còn các công cụ pháp lý khác để áp thuế.
Nhiều quốc gia thận trọng sau phán quyết về thuế
Theo The New York Times, tại Canada và Mexico - 2 quốc gia đang được hưởng mức thuế thấp nhất nhờ thỏa thuận thương mại Bắc Mỹ - phán quyết của tòa hầu như không tạo ra thay đổi đáng kể. Tuy nhiên, kế hoạch áp thuế toàn cầu 10% có thể khiến 2 nước này chịu tác động bất lợi hơn.
Liên minh châu Âu (EU) cho biết sẽ tiếp tục trao đổi chặt chẽ với chính quyền Mỹ để làm rõ các bước đi tiếp theo, nhấn mạnh doanh nghiệp hai bờ Đại Tây Dương cần sự ổn định và khả năng dự báo.
Xuất khẩu ô tô tại cảng Bristol, Anh (Ảnh: The New York Times).
Theo CNBC, Chính phủ Anh cũng cho biết sẽ làm việc với Nhà Trắng để đánh giá tác động của phán quyết. London kỳ vọng duy trì vị thế thương mại thuận lợi với Mỹ, đồng thời cho rằng thỏa thuận song phương ký năm ngoái với mức thuế 10% trên diện rộng nhưng có miễn trừ cho thép, nhôm, ô tô và dược phẩm về cơ bản không bị ảnh hưởng.
Tại Thụy Sĩ, Hiệp hội Công nghiệp công nghệ Swissmem hoan nghênh quyết định của tòa nhưng cảnh báo chính quyền Mỹ vẫn có thể sử dụng các cơ chế pháp lý khác để duy trì thuế. Tổ chức này kêu gọi sớm đạt được thỏa thuận thương mại ràng buộc nhằm giảm thiểu thiệt hại cho ngành xuất khẩu công nghệ.
