Trong suốt nhiều năm, những người tới thăm trụ sở BYD tại Thâm Quyến, Trung Quốc nhà sản xuất xe điện lớn nhất thế giới, đã được chứng kiến một màn trình diễn an toàn đầy kịch tính.
Khi họ nhìn vào một buồng thử nghiệm làm bằng kính bảo vệ dày, một mũi khoan xuyên vào một pin xe điện thông thường, khiến nó bùng cháy. Sau đó, một dòng pin “blade” đặc trưng của BYD cũng bị xuyên thủng theo cách tương tự, nhưng không có vụ nổ nào xảy ra sau đó.
BYD được xây dựng trên nền tảng pin. Và nhà sáng lập Wang Chuanfu đã tạo nên đế chế ô tô của mình bằng chính mô hình tích hợp dọc chặt chẽ từng giúp mảng pin thành công. Điều đó bao gồm mọi thứ, từ vận hành các nhà máy xử lý lithium của riêng mình cho đến tự huấn luyện các mô hình trí tuệ nhân tạo. Ngày 28/5, ông Wang công bố một mẫu bán dẫn do BYD tự thiết kế, mà ông tuyên bố là con chip mạnh nhất thế giới dành cho xe tự lái.
Với ít khâu trung gian cần xử lý hơn rất nhiều, BYD đã kiểm soát được chi phí ngay cả khi chi phí của các đối thủ tăng vọt, từ đó cho ra đời những mẫu xe siêu rẻ nhưng chất lượng cao như Seagull, một mẫu xe điện cỡ nhỏ được bán tại Trung Quốc với giá khoảng 10.000 USD.
Tích hợp dọc cũng được cho là giúp đẩy nhanh đổi mới, khi các kỹ sư từ nhiều bộ phận khác nhau cùng hợp tác giải quyết những vấn đề chung. Khi các nút thắt nguồn cung kìm chân đối thủ, BYD lại có thể nhấn ga.
Công ty tung ra các mẫu xe mới nhanh hơn hầu hết các hãng khác, với nhiều thương hiệu ở các phân khúc giá khác nhau, một số đi kèm những tính năng phụ kỳ quặc nhưng cuốn hút. Các mẫu xe thuộc thương hiệu hạng sang Yangwang có thể nổi trên mặt nước hoặc nhảy qua ổ gà. Một mẫu xe của Denza, một thương hiệu cao cấp khác, có thể “đi ngang kiểu cua” vào chỗ đỗ xe. BYD sử dụng thương hiệu “BYD” cho dải sản phẩm đại chúng.
Chiến lược này đã phục vụ công ty rất tốt. Doanh thu đã tăng gấp 10 lần trong thập kỷ qua, lên 116 tỷ USD vào năm ngoái. Năm 2025, BYD bán được nhiều xe hơn Tesla của Elon Musk. Tài sản của Chủ tịch Wang được cho là khoảng 25 tỷ USD.
Nhưng, mô hình này đang bắt đầu bộc lộ dấu hiệu suy yếu. Lợi nhuận ròng đã giảm lần đầu tiên sau bốn năm vào năm 2025. Tháng 4, doanh số giảm so với cùng kỳ năm trước trong tháng thứ tám liên tiếp. Trong hai tháng đầu năm 2026, Geely đã chấm dứt chuỗi hơn ba năm BYD giữ vị trí hãng bán xe điện số một Trung Quốc, dù sau đó BYD đã giành lại ngôi đầu.
Một vấn đề là nhà sản xuất pin này đang bắt đầu trông lạc nhịp khi ngành ô tô Trung Quốc tập trung nhiều hơn vào phần mềm và giải trí. Những khách hàng trẻ tiềm năng thường kiểm tra các màn hình giải trí lớn trên bảng điều khiển trước mọi thứ khác. Một số đối thủ đang lên như Xpeng và Li Auto được thành lập bởi các ông chủ internet, chứ không phải các tài phiệt công nghiệp.
Lợi nhuận của BYD đang có dấu hiệu giảm.
Các hãng xe khác đã bắt tay với các công ty công nghệ. Volkswagen đã mua tri thức hệ thống từ Xpeng. Một bộ phận của Huawei, gã khổng lồ công nghệ Trung Quốc, đang bán phần mềm và hệ thống giải trí cho không dưới 5 hãng xe. Bộ phận này đã giúp JAC, một doanh nghiệp nhà nước, ra mắt thương hiệu xe điện hạng sang Maextro, có giá bán hơn 100.000 USD.
Geely thì liên tục ký thỏa thuận khắp nơi, chẳng hạn với StepFun, một startup AI, trong lĩnh vực lái tự động, và với iFlytek, một doanh nghiệp AI khác, trong nhận diện giọng nói. Tháng 9, Geely ra mắt một nền tảng tính toán cho các mô hình AI cùng Thundersoft, một nhà phát triển phần mềm Trung Quốc.
Ngược lại, BYD vẫn giữ mọi thứ trong nội bộ. Max Zhang, một thành viên trong nhóm phát triển hệ thống lái tự động của BYD, chỉ ra rằng các hãng xe khác phụ thuộc vào nhà cung cấp bên thứ ba cho các bản nâng cấp. Duy trì quyền kiểm soát đó vẫn là điều quan trọng nhất với BYD, ông nói.
Nhưng lái tự động lại là một lĩnh vực mà rủi ro từ mô hình tích hợp dọc của BYD đã trở nên rõ ràng. Những bước đi sai khó sửa hơn. BYD đã nhanh chóng triển khai hệ thống của mình trên nhiều mẫu xe, bao gồm cả các mẫu rẻ hơn, trước khi công nghệ thật sự trưởng thành. Điều này đã kéo theo những lời chỉ trích trực diện hiếm hoi từ các đối thủ.
Yu Chengdong, một lãnh đạo của Huawei, nói rằng “cái gọi là lái thông minh ‘đủ tốt’ và ‘an toàn’ là hai cấp độ hoàn toàn khác nhau”. Những phát biểu như vậy có thể giải thích vì sao ngày 28/5, ông Wang nói BYD sẽ là công ty đầu tiên trên thế giới chi trả các tổn thất phát sinh từ tai nạn liên quan đến lái tự động. Những người tới thăm trụ sở BYD năm nay được xem một màn trình diễn mới: Một mẫu xe thể thao xoay vòng donut trong bãi đỗ, trong khi người lái bỏ tay khỏi vô lăng.
BYD vẫn hy vọng pin sẽ là yếu tố giúp hãng khác biệt. Công nghệ sạc mới nhất của hãng có thể đưa xe điện gần đầy pin trong khoảng 10 phút. Một hệ thống trưng bày tại trụ sở công ty đóng băng một chiếc xe điện ở mức âm 30 độ C để phô diễn độ bền.
Dù các đối thủ như CATL, nhà sản xuất pin lớn nhất thế giới, đang tái tạo nhiều thành tựu của BYD, công ty vẫn tin rằng mình có thể đi trước một bước. Dẫu vậy, việc duy trì lợi thế chỉ nhờ pin đang ngày càng trở nên khó khăn hơn.
Theo: The Economist
