Nhiều thành phố thuộc tỉnh (cũ) trở thành đô thị loại II từ năm 2026.
Đây là một trong những nội dung quan trọng tại Nghị quyết 111/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Cụ thể, từ ngày 1/1/2026 (Nghị quyết 111 chính thức có hiệu lực), thay vì 6 loại như trước, hệ thống phân loại đô thị của nước ta chỉ còn 4 loại đô thị, bao gồm đô thị loại đặc biệt; loại I, loại II và loại III.
Trong số đó, đô thị loại đặc biệt là những đô thị trung tâm tổng hợp quốc gia và quốc tế, có vai trò và vị trí đặc biệt về kinh tế - xã hội. Ngoài ra, đô thị loại I được xác định là các đô thị trung tâm quốc gia, giữ chức năng trung tâm tổng hợp của cả nước. Đô thị loại II sẽ là trung tâm của tỉnh, thành phố hoặc vùng liên tỉnh, có chức năng trung tâm tổng hợp hoặc chuyên ngành. Cuối cùng, đô thị loại III sẽ là các đô thị trung tâm tiểu vùng thuộc tỉnh, thành phố, đảm nhiệm vai trò trung tâm tổng hợp hoặc chuyên ngành ở cấp tiểu vùng.
Theo Nghị quyết 111, đô thị loại IV và V không còn được duy trì trong hệ thống phân loại. Theo đó, các đô thị, thị xã và thị trấn trước đây thuộc hai nhóm này sẽ được xác định là đô thị loại III, theo khung mới.
Việc chỉ còn 4 loại đô thị còn đi kèm với việc xác định lại cách phân loại đô thị theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp và các quy định chuyển tiếp cụ thể.
Theo Nghị quyết 111, Hà Nội và TP HCM tiếp tục được xác định là đô thị loại đặc biệt. Trong khi đó, các đô thị đã được công nhận trước đây tiếp tục được xác định loại đô thị tương ứng. Chẳng hạn, Hải Phòng, Huế, Đà Nẵng và Cần Thơ vẫn là đô thị loại I. TP Thủ Đức và các khu vực phường thuộc quận trước khi sắp xếp được xác định là đô thị loại II.
Đặc biệt, có một thay đổi lớn là sự điều chỉnh cấp độ của 20 thành phố thuộc tỉnh (cũ) từng được công nhận là đô thị loại I trước đây. Theo đó, kể từ ngày 1/1/2026, các thành phố này sẽ được xác định tương đương đô thị loại II, bao gồm: Thái Nguyên, Hoa Lư, Việt Trì, Hạ Long, Bắc Ninh, Hải Dương, Thanh Hóa, Vinh, Nha Trang, Quy Nhơn, Buôn Ma Thuột, Pleiku, Đà Lạt, Vũng Tàu, Biên Hòa, Thủ Dầu Một, Mỹ Tho, Long Xuyên, Rạch Giá và Phú Quốc.
Thay đổi cách đánh giá và phân loại đô thị ở Việt Nam
Từ năm 2026, Hà Nội và TP HCM tiếp tục được xác định là đô thị loại đặc biệt. Ảnh: NLĐ
Ngoài việc rút gọn còn 4 loại đô thị, một nội dung quan trọng của Nghị quyết 111 nằm ở cách đánh giá và công nhận loại đô thị. Cụ thể, , thay vì chỉ xem xét mức độ đáp ứng tiêu chí, việc phân loại đô thị ở Việt Nam sẽ được thực hiện thông qua chấm điểm các tiêu chí theo thang điểm tối đa 100. Chẳng hạn, đô thị loại II và loại III phải đạt tối thiểu 75 điểm theo bộ tiêu chí đánh giá toàn đô thị...
Đáng chú ý, việc đánh giá này sẽ không chỉ dừng ở cấp đô thị mà còn được thực hiện chi tiết đến từng đơn vị hành chính cấp xã. Theo đó, đơn vị hành chính cấp xã chỉ được công nhận đạt trình độ phát triển đô thị khi tổng điểm của mình đạt tối thiểu 75 điểm theo bộ tiêu chí tương ứng.
Ngoài việc đổi cách chấm điểm, Nghị quyết 111 cũng lần đầu tiên đưa các tiêu chí về đô thị xanh, thông minh và phát triển bền vững vào khung đánh giá chính thức. Như vậy, đây không còn là các nội dung khuyến khích, thay vào đó trở thành tiêu chí được tính điểm trong quá trình phân loại.
Theo Nghị quyết 111, kết quả phân loại đô thị này còn được dùng làm căn cứ để lập chương trình, kế hoạch phát triển đô thị, cũng như phân bổ nguồn lực và đầu tư hạ tầng. Do đó, các địa phương cần phải xây dựng, điều chỉnh chương trình phát triển đô thị và kế hoạch phát triển đô thị cấp xã trên cơ sở các tiêu chí, tiêu chuẩn đã được ban hành.
