Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm Chủ nhật 11/10 bất ngờ tuyên bố Nga và Ukraine đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn trong lĩnh vực năng lượng, có hiệu lực ngay lập tức theo Reuters.
“Có hiệu lực ngay lập tức, một thỏa thuận ngừng bắn năng lượng trong cuộc chiến giữa Nga và Ukraine đã được thiết lập. Cả hai bên đã đồng ý. Đừng phá vỡ thỏa thuận này!”, ông Trump viết trên tài khoản mạng xã hội.
Tuy nhiên, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tỏ ra ngỡ ngàng và cho biết Kiev vẫn đang chờ Mỹ cung cấp thông tin chi tiết về thỏa thuận.
Moscow chưa đưa ra thông tin nào về tuyên bố ngừng bắn này. Tuyên bố được ông Trump đưa ra sau nhiều ngày gây sức ép mạnh mẽ lên Ukraine, yêu cầu nước này chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào các nhà máy lọc dầu của Nga.
Ông cho rằng những cuộc tấn công này khiến giá dầu diesel tăng, gây bất lợi cho đảng Cộng hòa của ông trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ vào tháng tới.
Quan hệ giữa hai nhà lãnh đạo Mỹ và Ukraine tiếp tục xấu đi nghiêm trọng. Hôm thứ Bảy 101/0, ông Trump cảnh báo ông Zelenskiy rằng ông “tốt hơn hết là nên ngừng ngay” các cuộc tấn công vào nhà máy lọc dầu của Nga, đồng thời kêu gọi người dân Ukraine bầu ra một nhà lãnh đạo mới. Ông Trump cho rằng ông Zelensky đã bỏ lỡ nhiều cơ hội đạt được thỏa thuận với Moscow.
Những cột khói bốc lên sau các cuộc tấn công của Ukraine vào một nhà máy lọc dầu ở Nga. Ảnh: Reuters
Giá nhiên liệu toàn cầu tăng cao
Ông Trump trước đó từng tuyên bố về một thỏa thuận ngừng bắn năng lượng tại Ukraine vào giữa tháng 9, dù cả Nga và Ukraine đều chưa xác nhận thỏa thuận như vậy đã đạt được. Cuộc chiến tại Iran được nhiều người cho là nguyên nhân đẩy giá nhiên liệu toàn cầu tăng cao.
Một nguồn tin thân cận với vấn đề cho biết Mỹ đã đe dọa ngừng chia sẻ thông tin tình báo với Ukraine, đồng thời dừng việc mua sắm vũ khí cho nước này thông qua cơ chế Danh sách Yêu cầu Ưu tiên của Ukraine (PURL), nhằm gây sức ép buộc Kiev chấm dứt các cuộc tấn công vào cơ sở năng lượng của Nga.
Nguồn tin cho biết thêm ông Zelenskiy đang trao đổi với các nhà lãnh đạo châu Âu về cách giảm căng thẳng với ông Trump.
Ông Zelensky cho biết đã thảo luận về tuyên bố ngừng bắn của ông Trump với Tổng thư ký NATO Mark Rutte, Thủ tướng Canada Mark Carney và Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb.
“Ukraine ủng hộ lệnh ngừng bắn, và điều quan trọng là Nga cũng phải ủng hộ. Chúng tôi đang chờ thông tin chi tiết từ phía Mỹ”, ông viết trên Telegram.
Trong bài phát biểu video hằng đêm, ông Zelensky cho biết lực lượng Nga vẫn tiếp tục không kích cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine, trong đó có một cuộc tấn công nhằm vào tổ hợp nhà máy nhiệt điện và sưởi ấm ở Kharkiv, thành phố lớn thứ hai của nước này. Một quan chức Ukraine xác nhận cuộc tấn công xảy ra sau khi ông Trump tuyên bố ngừng bắn.
Vài giờ trước đó, ông Zelenskiy đã phản đối sức ép từ Mỹ yêu cầu Ukraine đơn phương chấm dứt các cuộc tấn công vào nhà máy lọc dầu của Nga. Ông nhắc lại lập trường lâu nay rằng Ukraine chỉ sẵn sàng dừng các cuộc tấn công này nếu Tổng thống Nga Vladimir Putin đình chỉ các đòn tập kích nhằm vào cơ sở hạ tầng điện lực của Ukraine.
Tổng thống Ukraine bất ngờ trước tuyên bố của Tổng thống Donald Trump. Ảnh: Reuters
Tranh cãi về việc tổ chức bầu cử tại Ukraine
Ông Trump cũng kêu gọi tổ chức bầu cử tại Ukraine, vốn bị đình chỉ kể từ khi xung đột bùng phát vào năm 2022. Đáp lại, ông Zelensky cho biết sẵn sàng tổ chức bầu cử nếu ông Putin đồng ý ngừng bắn trong 60 ngày.
Ông Zelensky nói việc lựa chọn người lãnh đạo đất nước “tùy thuộc vào người dân Ukraine”, nhưng nhấn mạnh giao tranh cần chấm dứt trước. Luật pháp Ukraine cấm tổ chức bầu cử trong thời kỳ thiết quân luật vì lý do an ninh.
“Hãy nói với [Tổng thống] Putin rằng, hãy cho chúng tôi hai tháng, 60 ngày ngừng bắn hoàn toàn, 60 ngày, và chúng tôi sẽ tổ chức bầu cử,” ông Zelensky nói.
Nhà lãnh đạo Ukraine bác bỏ cáo buộc cho rằng ông phải chịu trách nhiệm về việc giá năng lượng tăng cao. Ông cho rằng “mọi người trên thế giới” đều biết cuộc chiến ở Trung Đông là yếu tố tác động lớn hơn.
Theo Reuters, hôm 10/10, ông Zelensky đã phản ứng tiêu cực trước tuyên bố của ông Trump về thỏa thuận cung cấp dầu diesel với Nga. Ông cho rằng thỏa thuận này sẽ khuyến khích Moscow gia tăng các cuộc tấn công nhằm vào Ukraine và khiến thêm nhiều người thiệt mạng.
Theo các điều khoản được ông Trump công bố hôm 9/10, Nga sẽ ngay lập tức cung cấp hơn 300.000 tấn dầu diesel cho thị trường Mỹ và toàn cầu, tương đương khoảng 2,25 triệu thùng nhiên liệu. Mỹ hiện xuất khẩu khoảng 1,5 triệu thùng dầu diesel mỗi ngày.
