Giá vàng tăng hơn 40% chỉ trong năm 2025, lên mức kỷ lục 4.380 USD/ounce vào tháng 10. Giữa đợt tăng bứt phá này, nhiều chuyên gia quốc tế cho rằng Trung Quốc là “người chơi ẩn mình” đứng sau lực cầu khổng lồ, khiến giá vàng leo thang mạnh nhất trong nhiều thập kỷ.
Các báo cáo độc lập về dòng chảy vàng lại khác hoàn toàn so với số liệu PBOC (Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc). Điều này làm dấy lên nghi vấn rằng Bắc Kinh đang mua lượng vàng rất lớn nhưng không công khai, như một phần chiến lược giảm phụ thuộc vào USD trong bối cảnh thế giới phân mảnh nhanh hơn.
Một số nhà phân tích cho biết việc che giấu này có chủ đích: vàng giúp Trung Quốc tự vệ trước rủi ro địa chính trị, đặc biệt khi các tài sản của Nga từng bị phong tỏa chỉ sau vài tuần xung đột.
Những yếu tố nào khiến Trung Quốc tăng tốc gom vàng từ năm 2022?
Sự kiện Nga bị đóng băng tài sản ở nước ngoài được xem là “điểm đánh thức” đối với Bắc Kinh. Theo Société Générale, kể từ sau cuộc xung đột Nga–Ukraine, nhiều quốc gia lo ngại kịch bản tương tự và muốn đưa vàng về trong nước để bảo đảm an toàn tối đa.
Chuyên gia Michael Haigh nhận định động lực này càng mạnh hơn khi Donald Trump tái đắc cử, do rủi ro Mỹ siết chặt tài sản của đối thủ địa chính trị. Việc thoái bớt USD và tích lũy vàng của Trung Quốc là một phần trong chiến lược bảo vệ đồng tiền trong dài hạn.
Các dữ liệu thị trường cũng cho thấy lượng vàng chảy từ Anh sang Trung Quốc tăng vọt – đây là nguồn cung vật chất đáng tin cậy nhất, phản ánh mức mua thực tế lớn hơn nhiều lần số liệu công bố.
Dự trữ vàng thật sự của Trung Quốc lớn đến mức nào?
Theo công bố chính thức, Trung Quốc đang nắm 2.304 tấn – tương đương 8% tổng dự trữ ngoại hối – và đã mua vàng 12 tháng liên tiếp. Tuy nhiên, theo Bruce Ikemizu (Hiệp hội thị trường vàng Nhật Bản), con số thật có thể vượt 5.000 tấn, tức lớn gấp đôi số báo cáo.
Société Générale ước tính lượng vàng mà Trung Quốc thực mua trong năm 2025 có thể lên tới 250 tấn – gấp 10 lần con số PBOC đưa ra (25 tấn). Tính từ giữa 2022, lượng vàng tăng thêm có thể vượt 1.080 tấn.
Tốc độ mua của Trung Quốc được đánh giá là “đủ mạnh để tích lũy nhưng đủ nhẹ để không gây sốc thị trường”, với trung bình 33 tấn mỗi tháng.
Bắc Kinh công khai mua vàng dù giá đang ở mức cao lịch sử
Điều ngạc nhiên là năm nay Trung Quốc vẫn đều đặn báo cáo việc tăng dự trữ, dù giá vàng cao kỷ lục. Theo Adrian Ash, đây là động thái có tính “gửi thông điệp”: Bắc Kinh muốn người dân và thị trường hiểu rằng vàng là tài sản an toàn trong thời kỳ bất ổn.
Trong quá khứ, Trung Quốc từng có giai đoạn dài không báo cáo thay đổi dự trữ. Nhưng năm nay, dù chỉ tăng một tấn, họ vẫn công bố, như một cách củng cố niềm tin vào chiến lược “vàng hóa” tài sản quốc gia.
Việc nhiều quốc gia – từ Ấn Độ, Ba Lan đến Nga – đều tăng tốc gom vàng cũng củng cố tín hiệu rằng thế giới đang bước vào chu kỳ dự trữ kim loại quý thay cho tiền tệ truyền thống.
Với tốc độ hiện tại, các chuyên gia tính toán Trung Quốc phải mất gần 10 năm để vàng chiếm 1/5 tổng dự trữ ngoại hối. Điều này cho thấy Bắc Kinh có chiến lược tích lũy rất dài hạn, thận trọng nhưng không ngừng nghỉ.
Sự kiên trì này phù hợp với quan điểm “Thoát USD” (de-dollarization) mà Trung Quốc theo đuổi từ nhiều năm qua. Mục tiêu cuối cùng là giảm rủi ro nếu xảy ra các biện pháp trừng phạt tài chính từ phương Tây.
Dù vậy, mức độ minh bạch của Trung Quốc trong dự trữ vàng vẫn là chủ đề gây tranh cãi, bởi không ai có thể biết chính xác lượng vàng thật sự mà nước này nắm giữ.
Xu hướng dự trữ vàng toàn cầu phản ánh điều gì về trật tự thế giới?
Các chuyên gia mô tả bối cảnh hiện tại bằng hai chữ: “nỗi sợ” và “mất niềm tin”. Từ việc Nga dùng vàng để thanh toán UAV từ Iran đến việc nhiều nước chuyển tài sản khỏi Mỹ, xu hướng dự trữ vàng diễn ra trên diện rộng.
Ikemizu cho rằng thế giới “đa cực hóa” khiến đồng USD vẫn thống trị nhưng không còn là lựa chọn duy nhất. Khi euro, yen, ruble đều kém hấp dẫn, vàng trở thành loại tài sản hiếm hoi được tin tưởng tuyệt đối.
Société Générale dự báo giá vàng sẽ vượt 5.000 USD/ounce trong một “đợt tăng dài hạn bền vững”, vì các ngân hàng trung ương, trong đó có Trung Quốc chủ động mua vàng nhưng không muốn tạo cú sốc thị trường.
