Theo khảo sát ban đầu của Liên đoàn Lao động TPHCM, hiện 3.181 đoàn viên, công nhân trên địa bàn có nhu cầu thuê nhà và 30.339 trường hợp có nhu cầu thuê mua, mua nhà ở xã hội. Phần lớn người lao động đang thuê trọ tại các khu dân cư tự phát, hạn chế về diện tích, an toàn, phòng cháy chữa cháy và hạ tầng xã hội.
Theo Liên đoàn Lao động TPHCM, rào cản lớn nhất không chỉ nằm ở giá nhà mà còn ở khả năng cân đối dòng tiền hằng tháng của người lao động. Họ phải đồng thời chi trả tiền thuê hoặc trả góp nhà, chi phí sinh hoạt, nuôi con, đi lại, học hành.
Do đó, liên đoàn cho rằng cần phát triển “nhà phù hợp với khả năng chi trả”, thay vì chỉ tăng số lượng căn hộ. Trước mắt, việc chuyển 953 căn hộ Vĩnh Lộc B sang nhà ở cho thuê được xem là giải pháp nhanh để khai thác nguồn cung sẵn có, thay vì phải chờ xây dựng dự án mới.
Về nguồn cung, Liên đoàn Lao động TPHCM cho biết quỹ đất sạch dành cho nhà ở cho thuê còn hạn chế; một số dự án vướng bồi thường, giải phóng mặt bằng, giao đất, chuyển mục đích sử dụng đất.
Đơn vị kiến nghị thành phố tiếp tục thực hiện hiệu quả cơ chế “luồng xanh” cho dự án nhà ở xã hội, đồng thời rà soát quỹ đất công, quỹ nhà tái định cư chưa sử dụng để bổ sung nhà ở cho công nhân.
Với các dự án mới, Liên đoàn Lao động đề nghị thành phố cần có cơ chế phối hợp liên thông giữa các sở, ngành, địa phương, từ khâu xác định quỹ đất đến thủ tục đầu tư, xây dựng và công khai tiến độ xử lý.
Đến nay, Liên đoàn Lao động TP đã ký thỏa thuận hợp tác với 9 doanh nghiệp, dự kiến phát triển khoảng 128.000 căn nhà ở đến năm 2030. Đơn vị lưu ý đây là cam kết và danh mục dự kiến, không đồng nghĩa với số căn đã khởi công hoặc hoàn thành.
Để các thỏa thuận không dừng trên giấy, Liên đoàn Lao động TPHCM chuyển từ phương thức “kết nối, ký kết” sang “kết nối - theo dõi - tháo gỡ - giám sát tiến độ”, triển khai mô hình liên kết "3 bên" giữa tổ chức Công đoàn, doanh nghiệp đầu tư nhà ở và doanh nghiệp sử dụng lao động, trong đó có sự tham gia của người lao động.
Liên đoàn cũng định hướng phát triển nhà ở công nhân gắn với nơi làm việc và hạ tầng xã hội, gồm dịch vụ thiết yếu, trường học, y tế và giao thông công cộng. Nếu phải di chuyển quá xa, chi phí và thời gian đi lại sẽ tiếp tục là gánh nặng với người lao động.
Liên đoàn Lao động TP sẽ thông qua công đoàn cơ sở rà soát, xác nhận nhu cầu; phối hợp chủ đầu tư công khai thông tin dự án và từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu trên nền tảng số.
Đơn vị nhấn mạnh nguyên tắc công khai, minh bạch, đúng đối tượng, đúng điều kiện, không phát sinh cơ chế “xin - cho”. Việc xét duyệt, xác định đối tượng và ký hợp đồng được thực hiện theo đúng quy định và thuộc thẩm quyền của chủ đầu tư, cơ quan quản lý nhà nước.
