(Ảnh minh họa: Hải Quân).
Tại phiên trao đổi về định hướng quy hoạch TP HCM trong chương trình “Dân hỏi – Chính quyền trả lời” do Thường trực Hội đồng nhân dân TP HCM phối hợp Đài Phát thanh và Truyền hình TP HCM tổ chức, vấn đề được quan tâm không chỉ là tầm nhìn phát triển trong 100 năm tới mà còn là cách thức đưa quy hoạch vào thực tiễn, đặc biệt trong việc cân bằng giữa mục tiêu phát triển đô thị và quyền lợi của người dân.
Theo ông Phạm Bình An, Phó Viện trưởng Viện nghiên cứu Phát triển TP HCM, việc lập Quy hoạch tổng thể TP HCM thời kỳ 2025 - 2050, tầm nhìn 100 năm là yêu cầu cấp thiết nhằm định hướng phát triển lâu dài cho thành phố sau khi mở rộng không gian phát triển.
Điểm khác biệt của quy hoạch lần này là TP HCM xây dựng theo hướng tích hợp, lồng ghép giữa quy hoạch tỉnh với nội dung về phát triển kinh tế - xã hội và quy hoạch chung về không gian phát triển, hạ tầng đô thị.
Theo ông Bình An, cách tiếp cận này giúp rút ngắn thời gian phê duyệt, tạo điều kiện để nhà đầu tư sớm triển khai dự án, đồng thời hạn chế sự trùng lặp giữa các lớp quy hoạch, nâng cao hiệu quả quản lý sau này.
“Tầm nhìn 100 năm là cơ sở để TP HCM định hình một mô hình phát triển đô thị nhất quán, hiện đại nhưng vẫn có bản sắc riêng, với cấu trúc không gian phát triển bền vững và khả năng chống chịu cao thay vì phát triển manh mún và thay đổi theo từng kỳ quy hoạch như trước đây”, ông Bình An nói.
Tuy nhiên, theo ông, tầm nhìn dài hạn không đồng nghĩa với việc tạo ra một khuôn khổ quy hoạch cứng nhắc. Các mục tiêu phát triển và kế hoạch đầu tư các công trình trọng điểm sẽ được cụ thể hóa theo từng giai đoạn, phù hợp với nguồn lực, khả năng triển khai và nhu cầu thực tế của thành phố.
Điều này nhằm hạn chế tình trạng quy hoạch kéo dài, đồng thời bảo đảm quyền lợi hợp pháp về sử dụng đất của người dân.
Để thực hiện mục tiêu này, TP HCM cần đảm bảo nguyên tắc công khai, minh bạch và tăng cường sự tham gia của cộng đồng ngay từ quá trình lập, triển khai quy hoạch.
Người dân cần được tiếp cận rõ ràng thông tin về phạm vi quy hoạch, lộ trình thực hiện, khu vực ưu tiên đầu tư, khu vực bảo tồn, chỉnh trang, tái thiết hoặc chuyển đổi chức năng.
Chương trình Dân hỏi - Chính quyền trả lời do Thường trực HĐND TP HCM tổ chức. (Nguồn: HĐND TP HCM).
Phủ kín quy hoạch phân khu
Một trong những vấn đề được người dân quan tâm là tình trạng quy hoạch treo kéo dài nhiều năm, khiến quyền sử dụng đất bị ảnh hưởng.
Bà Tôn Nữ Xuân Quyên (Cử tri phường Phú Nhuận, TP HCM) cho biết người dân ủng hộ việc phát triển hạ tầng, mở rộng đường sá bởi đây là yếu tố giúp cải thiện chất lượng sống. Tuy nhiên, điều khiến nhiều người lo ngại là các dự án nằm trong quy hoạch kéo dài nhưng không triển khai.
“Có những dự án kéo dài từ năm này qua năm khác, người dân không thể đi nơi khác nhưng cũng không thể yên tâm ở lại; nhà cửa xuống cấp nhưng không được sửa chữa, cải tạo. Bên cạnh đó, quyền giao dịch đối với đất đai gần như bị đóng băng”, cử tri nêu.
Trả lời vấn đề này, ông Phạm Bình An cho rằng đây là một trong những bức xúc lớn trong quá trình thực hiện quy hoạch thời gian qua. Theo ông, giải pháp quan trọng sau khi quy hoạch tổng thể được phê duyệt là phủ kín quy hoạch phân khu chất lượng cao trên toàn bộ diện tích thành phố.
Quy hoạch phân khu sẽ giúp cụ thể hóa định hướng phát triển từ quy hoạch tổng thể, xác định rõ chức năng sử dụng đất tại từng khu vực, tạo cơ sở pháp lý để triển khai các dự án ưu tiên, đồng thời quản lý minh bạch những khu vực chưa có nhu cầu đầu tư ngay.
Bên cạnh đó, quy hoạch phân khu cần gắn với kế hoạch sử dụng đất hằng năm cấp xã. Theo ông Bình An, quyền của người sử dụng đất sẽ được xác định theo từng trường hợp.
Cụ thể, nếu khu vực mới chỉ có quy hoạch nhưng chưa có kế hoạch thực hiện, người dân vẫn được tiếp tục sử dụng đất và thực hiện các quyền hợp pháp như xây dựng, chuyển nhượng quyền sử dụng đất.
Đối với đất đã nằm trong kế hoạch sử dụng đất hằng năm nhưng chưa được triển khai, người sử dụng đất sẽ bị hạn chế một phần quyền. Người dân có thể được cấp phép xây dựng có thời hạn, cải tạo, sửa chữa công trình hiện hữu nhưng không được xây mới nhà ở, công trình.
Sau thời hạn luật định là 2 năm mà Nhà nước không triển khai dự án, cơ quan có thẩm quyền phải rà soát, điều chỉnh hoặc hủy bỏ kế hoạch, tránh để tình trạng quy hoạch treo kéo dài.
TP HCM sẽ lập mới 139 đồ án quy hoạch phân khu
Ông Hoàng Tùng, Trưởng Ban Đô thị HĐND TP HCM, thông tin thêm quy hoạch phân khu là một trong những nhiệm vụ quan trọng cần được triển khai ngay sau khi quy hoạch tổng thể thành phố với tầm nhìn 100 năm được phê duyệt.
Hiện nay, toàn thành phố có khoảng 437 đồ án quy hoạch phân khu đã được phê duyệt qua nhiều thời kỳ. Sau khi quy hoạch tổng thể TP HCM được thông qua, thành phố dự kiến lập mới khoảng 139 đồ án quy hoạch phân khu.
Việc hoàn thiện hệ thống quy hoạch phân khu được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng để thành phố quản lý không gian phát triển hiệu quả hơn, đồng thời tháo gỡ những bất cập trong quá trình triển khai các dự án đô thị.
Tuy nhiên, bên cạnh mục tiêu dài hạn, TP HCM vẫn phải giải quyết nhiều thách thức trước mắt như ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, tác động của biến đổi khí hậu.
Do đó, hiệu quả của quy hoạch 100 năm sẽ không chỉ nằm ở tầm nhìn mà còn phụ thuộc vào khả năng cụ thể hóa từng giai đoạn, đảm bảo tính khả thi và hài hòa giữa phát triển đô thị với quyền lợi của người dân.
