Cống Bến Nghé nằm trên kênh Bến Nghé, khu vực cầu Mống, giáp ranh quận 1 và quận 4 cũ. Công trình là một hạng mục quan trọng của dự án Giải quyết ngập do triều khu vực TP HCM có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu giai đoạn một, triển khai theo hình thức BT (xây dựng - chuyển giao), khởi công từ năm 2016.
Cống được thiết kế với các hạng mục chính gồm hệ thống cửa van nặng hơn 434 tấn, dầm đỡ van, cừ chống thấm, hệ thống van điều tiết, nạo vét kênh và trung tâm điều khiển tự động SCADA.
Cống ngăn triều Bến Nghé vận hành thử nghiệm sáng 2/2. Ảnh: Hạ Giang
Theo thiết kế, cống vận hành linh hoạt theo mực nước trong và ngoài sông. Khi mực nước triều dâng cao, cửa van sẽ đóng để ngăn triều xâm nhập. Khi mực nước ngoài sông hạ thấp hơn phía trong, cửa van được mở để thoát nước ra ngoài, đồng thời bảo đảm giao thông thủy thông suốt. Vào mùa mưa, cống cũng được vận hành để tạo dung tích trữ nước, hỗ trợ tiêu thoát khi điều kiện cho phép.
Ông Nguyễn Tâm Tiến, Tổng giám đốc Trungnam Group - đơn vị đầu tư dự án, cho biết việc đưa cống Bến Nghé vào vận hành là bước quan trọng nhằm khôi phục toàn bộ dự án ngăn triều. "Đây là tiền đề để đẩy nhanh hoàn thiện các hạng mục còn lại, sớm phát huy hiệu quả kiểm soát ngập, hỗ trợ thoát nước mưa và cải thiện môi trường đô thị", ông nói.
Theo nhà đầu tư, dự án hiện đã hoàn thành khoảng 94% khối lượng. Phần việc còn lại chủ yếu là kiểm tra, hiệu chỉnh, kết nối hệ thống, vận hành thử và nghiệm thu. Tuy nhiên, để dự án có thể về đích trong năm nay, Trungnam Group kiến nghị TP HCM sớm tháo gỡ các vướng mắc pháp lý và hoàn tất việc thanh toán quỹ đất theo hợp đồng BT.
Vị trí cống Bến Nghé. Đồ họa: Tâm Thảo
Phó chủ tịch UBND TP HCM Bùi Xuân Cường cho biết dự án ngăn triều kéo dài nhiều năm do gặp khó khăn về thủ tục và cơ chế thanh toán. Tháng 7/2025, Chính phủ ban hành Nghị quyết 212 nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn, tạo cơ sở để thành phố và nhà đầu tư triển khai trở lại. Đến nay, tổng mức đầu tư đã được điều chỉnh và đang chờ kết luận của Kiểm toán Nhà nước để thống nhất.
Lãnh đạo TP HCM nhấn mạnh việc vận hành cống Bến Nghé là kết quả bước đầu trong quá trình khôi phục dự án. Thời gian tới, thành phố sẽ đẩy nhanh thủ tục giao đất, huy động vốn và phối hợp các sở, ngành để sớm đưa toàn bộ công trình vào vận hành đồng bộ.
Dự án chống ngập do triều tại TP HCM có tổng mức đầu tư gần 10.000 tỷ đồng, gồm 6 cống ngăn triều lớn và tuyến đê bao ven sông Sài Gòn dài khoảng 6 km. Khi hoàn thành, dự án được kỳ vọng kiểm soát ngập cho diện tích khoảng 570 km2, với hơn 6,5 triệu dân ở khu vực bờ hữu sông Sài Gòn và trung tâm thành phố.
