Theo quyết định của UBND TP HCM, khu thương mại tự do (Free Trade Zone - FTZ) đặt tại phường Tân Phước và Tân Hải. Khu vực này có diện tích khoảng 4.174 ha, gồm 3 khu chức năng với 8 phân khu liền kề.
Trong đó, có các bến cảng container hiện hữu và Cái Mép Hạ, ga đường sắt Cái Mép Hạ trên tuyến Biên Hòa - Vũng Tàu, cảng thủy nội địa, khu công nghiệp, trung tâm logistics và khu công nghiệp - đô thị - dịch vụ.
Theo quyết định, khu thương mại tự do được định hướng trở thành mô hình thí điểm với các cơ chế vượt trội, tạo môi trường đầu tư và thương mại theo tiêu chuẩn quốc tế.
Khu vực này cũng được quy hoạch phát triển theo mô hình kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn, gắn với trung tâm logistics xanh và chuỗi cảng biển quốc tế. Mạng lưới sẽ kết nối cụm cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải, cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ và sân bay quốc tế Long Thành để hình thành đầu mối quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
TP HCM kỳ vọng đây sẽ là đầu mối kết nối sản xuất, thương mại và dịch vụ với khu vực, thế giới, và tạo động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế.
Theo lộ trình, tới 2030, thành phố sẽ hoàn thiện bộ máy quản lý, xây dựng hạ tầng giao thông kết nối, giải phóng mặt bằng, lập quy hoạch chi tiết và lựa chọn nhà đầu tư chiến lược. Thành phố cũng nghiên cứu, đề xuất thêm các cơ chế ưu đãi nhằm tăng sức hấp dẫn của khu thương mại tự do.
Cụm cảng Cái Mép - Thị Vải nhìn từ phía hạ lưu. Ảnh: Trường Hà
Giai đoạn 2031-2035, địa phương tiếp tục hoàn thiện hạ tầng, thu hút đầu tư và hình thành hệ sinh thái kinh tế hàng hải có khả năng cạnh tranh trong khu vực, đồng thời đưa các khu chức năng vào vận hành.
Sau năm 2035, khu thương mại tự do gắn với cảng Cái Mép Hạ dự kiến trở thành hạt nhân của trung tâm kinh tế biển vùng Đông Nam Bộ. Khu vực này sẽ phát triển cảng trung chuyển hàng hóa lớn nhất cả nước, có quy mô và năng lực cạnh tranh ở tầm khu vực châu Á và quốc tế.
Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp TP HCM được giao quản lý trực tiếp khu thương mại tự do. Các sở, ngành liên quan phối hợp triển khai quy hoạch, đầu tư hạ tầng, xây dựng cơ chế và thu hút nhà đầu tư để triển khai dự án.
Khu thương mại tự do là mô hình được nhiều quốc gia áp dụng nhằm thúc đẩy thương mại, logistics và sản xuất, xuất khẩu thông qua các cơ chế ưu đãi về hải quan, thuế và thủ tục đầu tư. Tại Việt Nam, TP HCM là địa phương được Quốc hội cho phép thí điểm mô hình này theo Nghị quyết 260/2025.
