Trung Quốc đến nay vẫn chưa đưa ra phản hồi trực tiếp trước đề nghị của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc tham gia hỗ trợ mở lại eo biển Hormuz - tuyến vận tải dầu mỏ chiến lược gần như đã bị tê liệt do xung đột với Iran.
Trong bối cảnh khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu đi qua khu vực này, tình trạng gián đoạn kéo dài đã khiến giá dầu và khí đốt tăng vọt, làm dấy lên lo ngại về một cú sốc năng lượng mới trên phạm vi toàn cầu.
Khi được hỏi về đề nghị của Washington, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm không trả lời trực tiếp mà chỉ nhấn mạnh mong muốn xung đột sớm kết thúc, đồng thời cảnh báo về những hệ lụy kinh tế nghiêm trọng.
Phản ứng thận trọng này cho thấy Bắc Kinh chưa sẵn sàng tham gia sâu vào một sáng kiến an ninh do Mỹ dẫn dắt, dù nước này là một trong những bên chịu ảnh hưởng lớn nhất nếu tuyến vận tải qua Hormuz tiếp tục bị gián đoạn.
Trong những ngày gần đây, Tổng thống Trump cho biết Mỹ đang thảo luận với khoảng 7 quốc gia nhằm thiết lập một cơ chế phối hợp bảo vệ tuyến hàng hải trọng yếu này. Ông nhấn mạnh các quốc gia phụ thuộc vào nguồn dầu đi qua eo biển Hormuz cần “tự bảo vệ lợi ích của mình”, đồng thời khẳng định Washington sẵn sàng hỗ trợ mạnh mẽ. Dù không nêu cụ thể danh sách, ông cho biết Mỹ đã liên hệ với Trung Quốc và Vương quốc Anh.
Theo dữ liệu của Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), gần 70% lượng dầu thô vận chuyển qua eo biển Hormuz trong năm 2024 được tiêu thụ tại các nền kinh tế châu Á, bao gồm Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc. Riêng trong quý I/2025, hơn 1/3 lượng dầu đi qua tuyến này được xác định là hướng tới thị trường Trung Quốc. Điều đó cho thấy mức độ phụ thuộc lớn của khu vực châu Á, đặc biệt là Trung Quốc, vào hành lang năng lượng này.
Song, phản ứng từ các đồng minh của Mỹ cũng khá dè dặt. Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius đặt câu hỏi về tính hiệu quả của việc triển khai lực lượng hải quân châu Âu trong khi hải quân Mỹ vốn đã rất mạnh.
Ông nhấn mạnh đây không phải là cuộc chiến do châu Âu khởi xướng. Tại Anh, Thủ tướng Keir Starmer xác nhận đã trao đổi với ông Trump về tình hình Hormuz, nhưng chưa cam kết hành động cụ thể. Hàn Quốc cũng cho biết sẽ cân nhắc kỹ lưỡng và phối hợp với Washington trước khi đưa ra quyết định.
Trong khi đó, Nhà Trắng đang thúc đẩy kế hoạch thành lập một liên minh hải quân đa quốc gia nhằm hộ tống tàu thương mại qua eo biển Hormuz. Theo một số nguồn tin, kế hoạch này có thể được công bố trong thời gian tới, song việc huy động sự tham gia của các đối tác chủ chốt vẫn còn bỏ ngỏ.
Diễn biến căng thẳng tại Hormuz cũng bắt đầu ảnh hưởng đến các tính toán ngoại giao của Washington. Tổng thống Trump cho biết ông có thể trì hoãn chuyến thăm Trung Quốc dự kiến vào cuối tháng nếu chưa rõ lập trường của Bắc Kinh đối với vấn đề an ninh tại eo biển này.
Dự kiến diễn ra từ ngày 31/3 đến 2/4 và bao gồm cuộc gặp với Chủ tịch Tập Cận Bình, chuyến đi này được xem là cơ hội quan trọng để hai bên thảo luận các vấn đề thương mại, công nghệ và an ninh khu vực.
Theo Oilprice; The Hill
