Chỉ đến khi áp dụng phương pháp tiết kiệm "bốn ô", tài chính gia đình tôi mới thực sự rõ ràng. Không còn cảnh tiền vào một chỗ, chi tiêu một nẻo, rồi cuối tháng ngồi tự hỏi: "Tiền đi đâu hết?".
Đây là cách tôi đang làm - đơn giản, thực tế và rất phù hợp với gia đình.
1. Phương pháp "4 ô tiền" là gì?
Thay vì gom toàn bộ thu nhập vào một tài khoản rồi chi dần, tôi chia tiền ngay khi nhận lương thành 4 tài khoản riêng biệt, mỗi tài khoản có một nhiệm vụ rõ ràng:
- Tài khoản chi tiêu hàng ngày
- Tài khoản quỹ khẩn cấp
- Tài khoản tiết kiệm cố định
- Tài khoản quỹ ước mơ
Mỗi "ô tiền" có ranh giới rõ ràng. Không trộn lẫn. Không mượn lung tung. Nếu có mượn thì cũng phải theo nguyên tắc.
Nghe có vẻ cứng nhắc, nhưng chính sự phân vai rõ ràng này lại khiến tôi cảm thấy nhẹ đầu hơn hẳn.
2. Ví dụ thực tế: Gia đình 1 tháng thu nhập 35 triệu đồng
Giả sử tháng này tổng thu nhập của gia đình là 35 triệu đồng (lương + khoản hoàn lại + thu nhập thêm).
Tôi sẽ phân bổ như sau:
| Khoản phân bổ | Số tiền | Mục đích |
|---|---|---|
| Quỹ khẩn cấp | 6 triệu | Sửa xe, hỏng đồ điện, chi phát sinh |
| Tiết kiệm cố định | 8 triệu | Gửi tiết kiệm/đầu tư dài hạn |
| Quỹ ước mơ | 12 triệu | Học phí, du lịch, bảo hiểm, mục tiêu lớn |
| Chi tiêu hàng ngày | 9 triệu | Ăn uống, điện nước, sinh hoạt |
Điểm quan trọng là: phân bổ ngay khi tiền về, không để tiền "nằm chung một rổ".
3. Vai trò của từng "ô tiền"
Ô 1: Chi tiêu hàng ngày - sống trong giới hạn
Đây là tài khoản dùng cho:
- Tiền ăn
- Điện nước
- Xăng xe
- Phí sinh hoạt
- Tiêu vặt
Nguyên tắc: Chỉ tiêu trong số tiền đã phân bổ. Nếu hết, phải cân nhắc kỹ trước khi rút từ quỹ khác.
Điều thú vị là khi tiền được "giới hạn", tôi tự nhiên bớt mua sắm bốc đồng. Không phải vì thiếu tiền, mà vì tôi hiểu tiền đó đã có nhiệm vụ khác.
Ô 2: Quỹ khẩn cấp - tấm đệm an toàn
Đây là khoản tôi ưu tiên xây dựng đủ 3–6 tháng chi tiêu cơ bản.
Dùng cho:
- Xe hỏng bất ngờ
- Đồ gia dụng hỏng
- Ốm đau
- Những khoản phát sinh không lường trước
Ví dụ: Con tôi cần mua gấp bộ sách tham khảo, giá 1 triệu đồng. Tôi rút từ quỹ khẩn cấp - không ảnh hưởng tiền ăn trong tháng.
Cảm giác rất khác so với trước kia - khi mọi khoản phát sinh đều khiến tôi lo lắng.
Ô 3: Tiết kiệm cố định - kỷ luật tạo nên sự tự tin
Khoản này tôi gửi tiết kiệm hoặc đầu tư định kỳ.
Nguyên tắc: Không động vào, trừ trường hợp thực sự đặc biệt.
Đây là phần tiền tạo nên sự tự tin cho tương lai. Không cần phải giàu ngay lập tức, nhưng mỗi tháng nhìn số dư tăng dần, tôi thấy mình đang tiến lên.
Ô 4: Quỹ ước mơ - để những ngày bình thường cũng có ánh sáng
Đây là khoản dành cho:
- Học phí
- Du lịch
- Bảo hiểm
- Mua sắm lớn
- Sửa nhà
- Các mục tiêu gia đình
Vì những khoản này thường lớn, nếu không chuẩn bị trước sẽ rất áp lực.
Ví dụ: Tháng 9 đóng học phí 15 triệu. Tôi rút từ quỹ ước mơ, không đụng đến tiền ăn. Tài chính nhờ vậy không bị "âm đột ngột".
4. Vì sao phương pháp này giúp bớt lo?
Thứ nhất: Minh bạch
Tôi biết rõ:
- Bao nhiêu tiền để sống tháng này
- Bao nhiêu tiền cho tương lai
- Bao nhiêu tiền phòng rủi ro
Không còn cảm giác "tiền nhiều mà vẫn bất an".
Thứ hai: Giảm mua sắm bốc đồng
Khi biết tiền chi tiêu hàng ngày chỉ có 9 triệu, tôi tự động cân nhắc trước khi mua thêm một món không cần thiết.
Tiền có ranh giới → hành vi có kỷ luật.
Thứ ba: Không hoảng loạn khi có biến cố
Trước đây, chỉ cần một khoản 3–4 triệu phát sinh là tôi bắt đầu tính toán lo lắng.
Bây giờ, nếu quỹ khẩn cấp đã có sẵn 30–50 triệu, tôi bình tĩnh hơn rất nhiều. Sự bình tĩnh đó đáng giá hơn lãi suất ngân hàng.
5. Phù hợp với người thu nhập không cố định?
Rất phù hợp. Nếu thu nhập tháng cao tháng thấp, bạn có thể:
- Tháng dư nhiều → ưu tiên tăng quỹ khẩn cấp
- Tháng thấp → giảm phân bổ quỹ ước mơ
Quan trọng không phải là con số cố định, mà là nguyên tắc phân vai tiền bạc.
6. Bài học rút ra
Tôi nhận ra một điều khi bước vào tuổi trung niên:
Cảm giác an toàn tài chính không đến từ việc kiếm thật nhiều tiền. Nó đến từ việc biết rõ tiền của mình đang làm gì.
Tiền là công cụ để sống, không phải thước đo giá trị con người.
Chúng ta chia tiền thành "4 ô" không phải để tính toán khắt khe với bản thân, mà để khi cần lựa chọn – mua bảo hiểm cho con, nghỉ việc một thời gian, hay đơn giản là đi du lịch – chúng ta có thể bình tĩnh quyết định.
Sống vui vẻ và tiết kiệm siêng năng. Không phải để thắt lưng buộc bụng cả đời, mà để đến những thời điểm quan trọng, ta có thể tự tin nói: "Mình ổn."
Nếu đang loay hoay vì lương về là hết, có thể bạn không thiếu tiền – bạn chỉ thiếu một hệ thống. Và "4 ô tiền" là một hệ thống đủ đơn giản để bắt đầu ngay từ tháng này.
