Vị thế trung gian giữa các "ông lớn"
Nằm ở phía nam Eo biển Hormuz, đối diện với Iran, Oman từ lâu đã đóng vai trò trung gian hòa giải thiết yếu trong các cuộc khủng hoảng khu vực. Đáng chú ý, đây là một trong số ít quốc gia giành được sự tin tưởng của cả Washington và Tehran.
Trong bối cảnh thế giới từng lao đao vì khủng hoảng năng lượng do eo biển Hormuz bị phong tỏa trong thời kỳ chiến tranh, cả Mỹ và Iran hiện đều mong muốn dòng chảy giao thương qua đây được duy trì ổn định, và họ đặt niềm tin vào vai trò của Oman.
Nắm giữ vị trí yết hầu trên tuyến hàng hải huyết mạch, Oman đã tiến hành các cuộc đàm phán chung với Iran về một trật tự an ninh hàng hải mới. Gần đây, xuất hiện nhiều đồn đoán cho rằng hai nước có thể phối hợp thúc đẩy việc áp dụng phí trung chuyển. Dù Oman khẳng định mọi thỏa thuận sẽ tuân thủ nghiêm ngặt luật pháp quốc tế, nước này lại không hề bác bỏ đề xuất thu phụ phí mà Tehran đưa ra.
Oman đang xoay sở thế nào?
Trả lời CNBC, các nhà phân tích cho biết giới hạn pháp lý đối với Oman là rất chặt chẽ. Eo biển Hormuz hoạt động dựa trên nguyên tắc "quá cảnh", đồng nghĩa với việc cấm các quốc gia thu phí tàu thuyền đi qua. Việc áp thuế trực tiếp là điều không dễ dàng, tuy nhiên, hình thức "phí dịch vụ" có thể trở thành một kẽ hở khéo léo để lách luật.
Hiện tại, thị trường thường chỉ chú ý đến những rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng mà bỏ qua rủi ro về mặt quản trị. Chính sự thiếu sót này đã vô tình tạo ra một "điểm mù" đối với những biến động sắp tới tại khu vực.
Andrew Leber, một học giả không thường trú tại Chương trình Trung Đông của Carnegie, nói rằng danh tiếng của Oman, với tư cách là bên hòa giải, "đã khiến nước này ngày càng bị mắc kẹt" giữa các yêu cầu của Tehran về một loại phí nào đó ở eo biển và yêu cầu của Mỹ là điều này không được xảy ra.
“Kết quả là, chúng ta đã thấy các nhà ngoại giao Oman thay đổi liên tục giữa việc nhấn mạnh rằng sẽ không có khoản phí nào được thu, và gợi ý rằng các tàu có thể được yêu cầu trả một khoản phí sẽ được gọi bằng một tên nào đó khác với phí qua đường,” Leber nói với CNBC qua email.
Oman đang đứng giữa sức ép từ một cường quốc khu vực là Iran và một siêu cường toàn cầu là Mỹ. Vì vậy, họ đang cố gắng vận dụng mức độ 'mơ hồ chiến lược' nhằm đứng ngoài các cuộc xung đột càng nhiều càng tốt, đồng thời tránh làm suy yếu những thế lực rất mạnh này.
Mặc dù đang giữ thái độ cẩn trọng, bà Thafer dự báo rằng nếu nhận được "đèn xanh" từ các quốc gia vùng Vịnh và những chủ thể quốc tế có tầm ảnh hưởng lớn, Oman rất có thể sẽ chính thức triển khai một hệ thống thu phí dịch vụ tại Eo biển Hormuz.
Tham khảo: CNBC
