Theo số liệu từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN), đến cuối tháng 1/2026, tổng phương tiện thanh toán đạt hơn 19,57 triệu tỷ đồng, tăng 0,69% so với cuối năm trước.
Tiền gửi dân cư tiếp tục tăng lên hơn 10,38 triệu tỷ đồng, trong khi tiền gửi của các tổ chức kinh tế giảm còn khoảng 6,08 triệu tỷ đồng.
Đáng chú ý, thời điểm đầu năm 2026, nhiều ngân hàng đã điều chỉnh tăng lãi suất huy động, đặc biệt ở các kỳ hạn trung và dài hạn, nhằm thu hút nguồn vốn.
Trước đó, NHNN cho biết đến giữa tháng 5/2026, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đạt khoảng 19,4 triệu tỷ đồng, tăng 18,3% so với cùng kỳ. Trong khi đó, tổng huy động vốn của hệ thống đạt khoảng 18 triệu tỷ đồng, tăng gần 14,9%.
Một điểm đáng lưu ý là tỷ lệ tín dụng/GDP của Việt Nam hiện ở mức cao nhất trong nhóm các quốc gia có thu nhập trung bình thấp (vượt 144% theo số liệu tháng 3/2026). Điều này cho thấy nền kinh tế vẫn phụ thuộc khá lớn vào nguồn vốn từ hệ thống ngân hàng.
Theo các chuyên gia, việc nền kinh tế phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng có thể làm gia tăng rủi ro cho hệ thống tài chính. Đó là bởi nguồn vốn huy động của ngân hàng chủ yếu mang tính ngắn hạn, trong khi nhu cầu vốn của doanh nghiệp và nền kinh tế thường kéo dài trong trung và dài hạn.
Theo NHNN, ngành ngân hàng đang đối mặt với nhiều khó khăn khi kinh tế thế giới biến động khó lường, lãi suất quốc tế duy trì ở mức cao và rủi ro địa chính trị gia tăng, tạo áp lực lên kiểm soát lạm phát và điều hành chính sách tiền tệ. Trong nước, huy động vốn tăng chậm cũng gây sức ép lên cân đối nguồn vốn của các tổ chức tín dụng (TCTD).
Trong bối cảnh đó, NHNN tiếp tục theo đuổi mục tiêu kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, hỗ trợ tăng trưởng và bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng.
Về tín dụng, tốc độ tăng trưởng tín dụng những năm gần đây liên tục cao hơn mức tăng huy động vốn, tạo áp lực lên cân đối nguồn vốn và thanh khoản của hệ thống ngân hàng. Điều này khiến áp lực thanh khoản và lãi suất có xu hướng gia tăng.
Trước tình hình trên, NHNN gần đây liên tục yêu cầu các TCTD hạ mặt bằng lãi suất. Đồng thời, cơ quan này cũng chỉ đạo các chi nhánh khu vực tăng cường giám sát việc thực hiện giảm lãi suất của các tổ chức tín dụng trên địa bàn; rà soát những đơn vị có mặt bằng lãi suất huy động và cho vay ở mức cao để tổ chức kiểm tra chuyên đề khi cần thiết.
