Sáng 6/8, Văn phòng Thường trực Ban chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả tổ chức Hội nghị quán triệt, triển khai thực hiện Chỉ thị số 25/CT-TTg ngày 9/6/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường công tác chống buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép thuốc lá trong tình hình mới.
Tại sự kiện, ông Hồ Lê Nghĩa, Chủ tịch Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam cho biết, thuốc lá nhập lậu đang gây thất thu lớn cho ngân sách nhà nước.
Theo thống kê chưa đầy đủ, thuốc lá nhập lậu chiếm khoảng trên 10% thị phần, làm thất thu ngân sách từ 4.000- 5.000 tỷ đồng mỗi năm. Nếu tính con số cộng dồn trong vài chục năm trở lại đây, số tiền thất thu có thể đã gần 100.000 tỷ đồng.
Kết quả nghiên cứu của Viện Kinh tế Kỹ thuật Thuốc lá còn cho thấy thuốc lá nhập lậu có chứa một số chất độc, chất cấm gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, đặc biệt là hệ thần kinh và não bộ người sử dụng.
Do đó, ông Nghĩa cho rằng, Chỉ thị số 25 mới đây của Thủ tướng Chính phủ là rất cấp bách. Ông giải thích thêm, từ ngày 1/1/2027, Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi) có hiệu lực. Thuốc lá sẽ chịu thuế hỗn hợp, gồm thuế suất 75% như hiện hành và thuế tuyệt đối tăng dần, từ 2.000 đồng mỗi bao năm 2027 lên 10.000 đồng mỗi bao vào năm 2031.
Trước đây, ngành thuốc lá Việt Nam chỉ chịu các đợt tăng thuế tương đối từ 60-75% và chưa từng có đợt tăng nào "sốc" như tới đây. Theo ông Nghĩa, mức tăng trên sẽ đẩy giá bán thuốc lá trên thị trường tăng và lượng thuốc lá nhập lậu vào nước ta sẽ chắc chắn tăng từ năm 2027. Úc hay Kazakhstan là các quốc gia cũng từng chịu cảnh tương tự.
Dự báo, đến năm 2031, thất thu ngân sách có thể lên tới con số gần 20.000 tỷ đồng/năm. Vì vậy, Chủ tịch Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam mong các cấp lãnh đạo và cơ quan chức năng quan tâm, bảo vệ ngành sản xuất chân chính trong nước bằng những giải pháp quyết liệt.
Chủ tịch Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam - ông Hồ Lê Nghĩa cho biết thuốc lá nhập lậu có thể gây thất thu ngân sách tới 20.000 tỷ đồng/năm vào năm 2031. (Ảnh: Trần Chung)
Ông Hồ Lê Nghĩa hiện cũng là Chủ tịch Tổng công ty Thuốc lá Việt Nam (Vinataba) - đơn vị chiếm 70% thị phần toàn hiệp hội. Năm 2025, Vinataba đóng góp ngân sách lớn thứ 6 quốc gia đối với khối doanh nghiệp nhà nước và thứ 12 nếu tính cả các tập đoàn tư nhân.
Do đó, nếu giảm được 1-2% lượng thuốc lá lậu, ông Nghĩa khẳng định, Vintaba và hiệp hội sẽ nộp cho ngân sách nguồn lực nhiều hơn nữa. Dẫn chứng từ Trung Quốc, trong năm 2025, ngành thuốc lá đã nộp ngân sách tới 251 tỷ USD. Lý do đến từ việc chống thuốc lá lậu rất tốt của nước bạn, khiến giá thuốc lá nội địa tăng cao và ngân sách thu được khoản tiền lớn.
Tuy nhiên, đại diện Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam cũng chia sẻ với công tác chống buôn lậu thuốc lá hiện quá khó khăn, nguy hiểm. Cách đây 7-8 năm, lãnh đạo hiệp hội cũng từng dự đám tang của một cán bộ quản lý thị trường ở Tiền Giang - người này đã mất khi thực hiện nhiệm vụ chống thuốc lá lậu.
Trước tình hình hiện nay, nhằm hỗ trợ kinh phí trong công tác phòng, chống thuốc lá lậu, phía Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam đang tìm thêm hướng giải quyết, gồm:
Một là hiệp hội trình đề xuất lên Bộ Tài chính để xây dựng thông tư hỗ trợ thêm kinh phí cho các lực lượng chức năng như phí tiêu hủy (4.500 đồng/bao) và kinh phí cho ban chỉ đạo (200 đồng/bao).
Hai là hiệp hội sẽ có báo cáo, đề xuất Bộ Tài chính trình Chính phủ cho phép trích một phần lợi nhuận sau thuế hàng năm của ngành thuốc lá. Nguồn lực này được dùng để hỗ trợ trang thiết bị, công cụ, dụng cụ cho cơ quan chức năng trong quá trình tham gia phòng, chống thuốc lá lậu. Đồng thời, nguồn lực hỗ trợ thêm cho các hoàn cảnh khó khăn vùng biên giới để ngăn ngừa hoạt động buôn lậu thuốc lá tại đây./
Trần Chung
