Chính phủ mới đây ban hành Nghị định số 304, quy định điều kiện tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu được thu giữ.
Mục đích của việc ban hành Nghị định là bảo đảm cân bằng quyền và lợi ích hợp pháp của bên đi vay và bên cho vay. Theo đó, cần có cách tiếp cận toàn diện và cân bằng hơn đối với quy định về thu giữ tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu nhằm hạn chế ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt, sản xuất và lao động thường nhật của người dân.
Đồng thời, quy định mới cũng đảm bảo nguyên tắc "cá nhân, pháp nhân xác lập, thực hiện, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự của mình trên cơ sở tự do, tự nguyện cam kết".
Nghị định được thiết kế theo hướng khi thu giữ các tài sản bảo đảm là chỗ ở duy nhất hoặc công cụ lao động chủ yếu hoặc duy nhất, tổ chức tín dụng có trách nhiệm trích một khoản tiền để bên bảo đảm có khả năng, nguồn lực duy trì cuộc sống, đảm bảo các chi phí sinh hoạt tối thiểu của bên bảo đảm và gia đình.
Nhân viên kiểm tra giao dịch tiền tại một chi nhánh ngân hàng (Ảnh: Mạnh Quân).
Cụ thể, nếu ngân hàng thu giữ chỗ ở duy nhất đã được xác nhận và chứng minh theo quy định tại Nghị định này, bên nhận bảo đảm trích một khoản tiền (từ chi phí xử lý tài sản đảm bảo) cho bên bảo đảm bằng 12 tháng lương tính theo mức lương tối thiểu.
Trường hợp thu giữ công cụ lao động chủ yếu hoặc duy nhất không hình thành từ vốn vay đã được xác nhận và chứng minh theo quy định, ngân hàng trích một khoản tiền cho bên bảo đảm bằng 6 tháng lương, tính theo mức lương tối thiểu.
Nghị định quy định bên bảo đảm có nghĩa vụ xác nhận và chứng minh tình trạng tài sản theo yêu cầu của bên nhận bảo đảm trong vòng 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận yêu cầu. Việc xác nhận có thể được thể hiện trong hợp đồng bảo đảm hoặc tại một văn bản riêng. Trường hợp bên bảo đảm không thực hiện đúng thời hạn, tài sản sẽ mặc nhiên được xác định là không thuộc diện chỗ ở duy nhất hoặc công cụ lao động duy nhất theo quy định.
Bên bảo đảm cũng phải chịu trách nhiệm về nội dung xác nhận và tính hợp pháp của các tài liệu chứng minh, bao gồm: giấy chứng nhận quyền sở hữu đối với tài sản bảo đảm và các tài sản liên quan (nếu có); sao kê tài khoản ngân hàng ghi nhận thu nhập hàng tháng; tài liệu chứng minh việc thực hiện nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân; hóa đơn điện, nước hoặc internet xác nhận nơi cư trú cùng với các tài liệu chứng minh khác.
