Thêm dư địa nâng giá trị xuất khẩu cho hàng Việt

Để đi xa và giữ vững thị phần quốc tế, với mỗi sản phẩm không chỉ là chất lượng mà còn là cả một chuỗi liên kết phía sau. Sự gắn kết chặt chẽ giữa người dân, doanh nghiệp và các hoạt động xúc tiến thương mại càng chặt chẽ thì cơ hội mở rộng thị trường cho hàng hóa xuất khẩu sẽ càng lớn. Đây cũng là hướng đi quan trọng để hàng Việt nâng giá trị xuất khẩu và tạo thêm dư địa cho mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Tác động từ liên kết chuỗi

Thực tế tại nhiều vùng sản xuất cho thấy, khi người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp cùng tham gia một chuỗi, bài toán đầu ra được giải quyết ngay từ đầu. Với gạo Séng Cù Than Uyên, Công ty TNHH MTV Dũng Long liên kết với các hộ dân từ cung cấp giống, hỗ trợ phân bón, hướng dẫn kỹ thuật đến thu mua sản phẩm. Người dân yên tâm sản xuất, còn doanh nghiệp có nguồn nguyên liệu ổn định để xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường.

Tại Lạng Sơn, ông Lê Đức Hải- Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Xanh Hữu Lũng cho biết: Hợp tác xã đang tìm cách đưa quả na Hữu Lũng vào kênh tiêu thụ rộng hơn. Thế nhưng, cùng với kết nối thị trường, sản phẩm cần được hỗ trợ về bao bì, thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và hoàn thiện hồ sơ để đáp ứng yêu cầu của các hệ thống phân phối hiện đại. Bởi với mặt hàng có thời gian bảo quản ngắn như na, nếu không tổ chức tốt khâu thu gom, đóng gói, bảo quản và phân phối sẽ khó mở rộng thị trường dù sản phẩm có chất lượng.

Những câu chuyện này cho thấy liên kết chuỗi không chỉ giúp tiêu thụ sản phẩm mà còn tạo nền tảng để mở rộng quy mô sản xuất. Người dân cần đầu ra ổn định, hợp tác xã cần khả năng tổ chức vùng nguyên liệu, doanh nghiệp cần nguồn cung đồng đều, còn thị trường cần những sản phẩm bảo đảm chất lượng và nguồn gốc. Khi các nhu cầu đó được kết nối, sản phẩm mới có thể đi từ một vùng sản xuất nhỏ đến những hệ thống phân phối lớn.

Ở vùng chè Shan tuyết Tây Côn Lĩnh, doanh nghiệp không chỉ thu mua chè mà còn hướng dẫn người dân cách chăm sóc, bảo vệ và thu hái để duy trì chất lượng nguyên liệu. Người sản xuất có đầu ra, doanh nghiệp có nguồn hàng ổn định, sản phẩm được kiểm soát từ vùng nguyên liệu. Đây chính là nền tảng để hàng hóa đáp ứng tốt hơn những yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Từ thực tế đó, xúc tiến thương mại cũng đang đứng trước yêu cầu thay đổi. Nếu trước đây hoạt động này chủ yếu tập trung quảng bá sản phẩm, tổ chức hội chợ và tìm kiếm khách hàng nhưng nay cần đi sâu hơn vào việc kết nối các mắt xích của chuỗi. Một cuộc gặp với nhà nhập khẩu chỉ thực sự có giá trị khi phía sau doanh nghiệp là vùng nguyên liệu ổn định, sản phẩm đạt tiêu chuẩn, có khả năng giao hàng và duy trì chất lượng trong thời gian dài.

Cà phê là một ví dụ rõ nét bởi trong 8 tháng năm 2026, Việt Nam xuất khẩu khoảng 1,33 triệu tấn cà phê, đạt kim ngạch 6,03 tỷ USD. Cùng với việc duy trì sản lượng, ngành hàng đang đứng trước yêu cầu nâng cao giá trị thông qua chế biến, xây dựng thương hiệu và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng. Các hoạt động kết nối thương mại tại Chile, Đức và những thị trường khác không chỉ nhằm tìm kiếm người mua mà còn giúp doanh nghiệp tiếp cận nhà rang xay, hệ thống phân phối, tìm hiểu tiêu chuẩn và thị hiếu để hoàn thiện sản phẩm.

Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh thị trường xuất khẩu ngày càng đặt ra yêu cầu cao về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, môi trường và tính ổn định của chuỗi cung ứng. Không thể mở rộng xuất khẩu nếu doanh nghiệp chỉ có một sản phẩm tốt ở thời điểm hiện tại mà chưa có khả năng duy trì chất lượng và nguồn cung trong dài hạn.

Nội lực doanh nghiệp quyết định sức bền xuất khẩu

Ông Vũ Bá Phú- Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) cho biết: Định hướng xúc tiến thương mại giai đoạn 2026-2030 là lấy doanh nghiệp và thị trường làm trung tâm, chuyển mạnh từ việc chú trọng số lượng hoạt động sang hiệu quả thực chất. Theo đó, xúc tiến thương mại sẽ tập trung hơn vào ngành hàng có lợi thế, thị trường có tiềm năng, tăng kết nối giữa doanh nghiệp Việt Nam với đối tác quốc tế và khai thác hiệu quả hơn các hiệp định thương mại tự do (FTA).

Định hướng này cũng đặt ra yêu cầu gắn xúc tiến thương mại với năng lực sản xuất trong nước bởi muốn mở thị trường mới phải có sản phẩm phù hợp với thị trường đó. Hơn nữa, muốn giữ được khách hàng, doanh nghiệp phải bảo đảm chất lượng, nguồn cung và khả năng giao hàng. Vì vậy, xúc tiến thương mại không thể tách rời việc xây dựng vùng nguyên liệu, nâng chất lượng sản phẩm, chế biến sâu và phát triển thương hiệu.

Theo ông Vũ Bá Phú, Bộ Công Thương đang thúc đẩy xây dựng hệ sinh thái xúc tiến thương mại quốc gia, kết nối cơ quan quản lý từ Trung ương đến địa phương, hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp, hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài và đối tác quốc tế. Cùng đó, phát triển nền tảng số và Cổng Xúc tiến thương mại số quốc gia giúp doanh nghiệp tiếp cận thông tin thị trường, tìm kiếm đối tác và từng bước kết nối giao dịch thuận lợi hơn.

Một hướng quan trọng khác là Chương trình Vươn ra thị trường quốc tế giai đoạn 2026-2030. Thay vì chỉ hỗ trợ doanh nghiệp bán hàng ra nước ngoài, chương trình hướng tới nâng khả năng quốc tế hóa, tư vấn xây dựng kế hoạch kinh doanh, hỗ trợ doanh nghiệp tham gia chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu, mở rộng hiện diện ở nước ngoài và khai thác thương mại điện tử xuyên biên giới.

Ngoài ra, Bộ Công Thương cũng định hướng đa dạng hóa thị trường xuất khẩu. Bên cạnh các thị trường lớn như Hoa Kỳ, châu Âu, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và khu vực Đông Nam Á, cơ hội được mở rộng sang Trung Đông, Ấn Độ, Mỹ Latinh và châu Phi. Đây không chỉ là cách tìm thêm dư địa tăng trưởng mà còn giúp doanh nghiệp chủ động hơn trước những thay đổi của từng thị trường.

Tuy nhiên, kết nối thị trường mới chỉ là bước đầu bởi phần quyết định vẫn nằm ở doanh nghiệp. Muốn đi xa, doanh nghiệp phải chủ động nghiên cứu thị trường, nâng chất lượng, minh bạch nguồn gốc, đầu tư bao bì, thương hiệu và chế biến sâu. Với người sản xuất và hợp tác xã, yêu cầu đặt ra là tổ chức vùng nguyên liệu ổn định, tuân thủ quy trình và phối hợp chặt chẽ với doanh nghiệp. Khi mỗi bên làm tốt phần việc của mình, chuỗi mới có thể vận hành bền vững.

Theo ông Vũ Bá Phú, để hướng tới mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu hai con số, hoạt động xúc tiến thương mại phải tạo được kết nối thực chất giữa doanh nghiệp Việt Nam với thị trường và đối tác quốc tế. Thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ tập trung mở rộng, đa dạng hóa thị trường, nâng hiệu quả hoạt động kết nối và hỗ trợ doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực, toàn cầu. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần nâng chất lượng, bảo đảm nguồn cung và đáp ứng các tiêu chuẩn của từng thị trường để duy trì đơn hàng và tăng giá trị xuất khẩu.