Một chiếc thuyền nằm trên lòng hồ khô cạn ở tỉnh Đồng Nai, Việt Nam hồi tháng 4-2024 - Ảnh: AFP
Thông tin này được Cơ quan Biến đổi khí hậu Copernicus (C3S) của Liên minh châu Âu công bố, khiến giới khoa học không khỏi "đau đầu" trước những diễn biến phức tạp và khó lường của khí hậu Trái đất.
Theo C3S, nhiệt độ trung bình toàn cầu trong tháng 1 vừa qua đã cao hơn 1,75 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp. Đây là một mức tăng đáng lo ngại, cho thấy Trái đất đang nóng lên với tốc độ nhanh chóng, chủ yếu vì lượng khí thải nhà kính do con người gây ra.
Điều đáng nói là kỷ lục này được thiết lập trong bối cảnh hiện tượng thời tiết La Nina - vốn được kỳ vọng sẽ mang lại hiệu ứng làm mát - đang diễn ra. Tuy nhiên thay vì hạ nhiệt, nhiệt độ toàn cầu tiếp tục tăng cao, phá vỡ mọi dự đoán trước đó.
Nhà khoa học khí hậu Julien Nicolas tại C3S cho biết: "Đây là điều khiến chúng tôi ngạc nhiên nhất... Chúng tôi đã không thấy hiệu ứng làm mát, hay ít nhất là sự 'hãm phanh' tạm thời đối với nhiệt độ toàn cầu như dự kiến".
Hiện tượng La Nina năm nay được dự báo là yếu và nhiệt độ tại một số khu vực của Thái Bình Dương xích đạo cho thấy "quá trình chuyển động hướng tới" hiện tượng làm mát đang chững lại. Thậm chí ông Nicolas còn dự đoán La Nina có thể biến mất hoàn toàn vào tháng 3.
Tháng trước, C3S cũng cho biết nhiệt độ trung bình toàn cầu năm 2024 tăng thêm 1,6 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp, vượt ngưỡng 1,5 độ C lần đầu tiên. Đây là mức tăng thêm 0,1 độ C so với năm 2023, vốn cũng đã là năm nóng nhất lịch sử.
Dù Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu năm 2015 đặt mục tiêu khống chế mức tăng không quá 1,5 độ C trong nhiều thập kỷ, việc vượt ngưỡng trong một năm qua cho thấy tình trạng khẩn cấp về diễn biến khí hậu cực đoan ngày càng nghiêm trọng.
2025 sẽ là năm nóng thứ ba từ trước tới nay?
Nhìn chung, năm 2025 được các nhà khoa học dự đoán đây sẽ là năm nóng thứ ba được ghi nhận từ trước đến nay. C3S cho biết họ sẽ theo dõi chặt chẽ nhiệt độ đại dương trong suốt năm 2025 để tìm hiểu về cách thức hoạt động của khí hậu.
Đại dương đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa khí hậu và hấp thụ carbon, và nhiệt độ của đại dương có thể ảnh hưởng lớn đến thời tiết toàn cầu.
C3S sử dụng hàng tỉ phép đo từ vệ tinh, tàu, máy bay và trạm thời tiết để hỗ trợ các tính toán khí hậu của mình.
Hồ sơ của họ bắt đầu từ năm 1940, nhưng các nguồn dữ liệu khí hậu khác - chẳng hạn như lõi băng, vòng cây - cho phép các nhà khoa học mở rộng kết luận của họ bằng cách sử dụng bằng chứng từ xa xưa.
Các nhà khoa học nhận định giai đoạn chúng ta đang sống hiện nay có thể là giai đoạn ấm nhất mà Trái đất đã trải qua trong 125.000 năm qua.
