Việc chuyển đổi các huyện ngoại thành lên quận hoặc thành phố thuộc thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2021-2030 là một trong những chương trình đột phá của thành phố theo Nghị quyết Đại hội XI của Đảng bộ thành phố Hồ Chí Minh nhiệm kỳ 2020-2025.
Thành phố hiện có 5 huyện ngoại thành gồm Bình Chánh, Nhà Bè, Hóc Môn, Củ Chi và Cần Giờ. Thực hiện kế hoạch, UBND thành phố đã chỉ đạo các sở, ngành thực hiện 5 đề án nhánh, gồm: Kinh tế đô thị; hạ tầng đô thị; bộ máy đô thị; văn hóa đô thị; con người đô thị.
Việc xây dựng các huyện thành quận hoặc thành phố là để phát triển thành đô thị vệ tinh hiện đại, sinh thái, đô thị xanh, đô thị số chứ không phải đô thị theo kiểu phát triển tự phát. Mô hình đô thị mà các huyện hướng tới là phát triển toàn diện ở tất cả khía cạnh.
Ở khía cạnh kinh tế phải xác định công nghiệp, dịch vụ là chủ yếu, nông nghiệp cố gắng duy trì ổn định. Cùng với đó, trong quy hoạch, cần nghiên cứu đề xuất cơ chế chính sách huy động mọi nguồn lực cho phát triển đô thị của mình, nhất là nguồn lực tư nhân trong và ngoài nước.
Tại Hội nghị Báo cáo sơ bộ các đề án nhánh thuộc Đề án Đầu tư - xây dựng các huyện thành quận hoặc thành thành phố thuộc thành phố Hồ Chí Minh, giai đoạn 2021-2030, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hồ Chí Minh Võ Văn Hoan nhận định, chủ trương phát triển đô thị hóa ở 5 huyện ngoại thành đã qua 2 năm triển khai, nếu không khẩn trương thực hiện các phần việc (rất lớn) còn lại, việc chuyển đổi huyện lên quận hay thành phố trực thuộc thành phố sẽ rất khó khăn, không kịp hoàn thành để đưa vào quy hoạch chung của thành phố Hồ Chí Minh trong thời hạn dự kiến.
Hiện 5 đề án nhánh đã cơ bản hoàn thành mục tiêu đề ra, dù triển khai hơi chậm. Thông qua các nghiên cứu, UBND thành phố định hướng xây dựng kế hoạch phát triển các huyện ngoại thành thời gian tới sớm đạt tiêu chí đô thị loại 3, nhưng các chỉ tiêu về hạ tầng xã hội phải đạt đô thị loại I.
