Tại rìa sa mạc Taklamakan ở phía tây Trung Quốc, trong một huyện nơi cát bao phủ 90% diện tích đất, một loại nông sản bất ngờ đang được đưa ra thị trường: tôm càng nước ngọt Úc.
Khi Trung Quốc bắt đầu kỳ nghỉ "tuần lễ vàng" nhân dịp Quốc khánh, một trang trại ở huyện Maigaiti, thuộc tỉnh Kashgar, khu tự trị Tân Cương, đang thu hoạch từ 250 đến 300 kg các loại giáp xác cao cấp từ ao nuôi của mình mỗi ngày.
Có nguồn gốc từ các sông suối của Úc, tôm càng nước ngọt hiện đang được nuôi trồng ở một trong những vùng xa xôi và khô cằn nhất của Trung Quốc.
Dự án này là một phần trong nỗ lực rộng lớn hơn của chính phủ nhằm phát triển nuôi trồng thủy sản nước mặn kiềm và nghề cá nội địa, đa dạng hóa nguồn cung cấp thực phẩm và sử dụng đất, nước bị bỏ hoang. Kết quả là, các loại hải sản từng hiếm hoi ở tây nam Tân Cương đang ngày càng xuất hiện nhiều hơn trên bàn ăn của người dân địa phương.
Wu Zhijun, người cùng điều hành trang trại với anh trai mình, cho biết đây là năm thứ 4 anh cố gắng nhân giống tôm càng nước ngọt theo chương trình chuyển giao công nghệ "Tôm càng Đông sang Tây". Chương trình đã mang đến bí quyết từ Rizhao, một trung tâm nuôi trồng thủy sản biển hiện đại ở tỉnh Sơn Đông, miền đông Trung Quốc.
"Ban đầu, một quan chức địa phương được giao nhiệm vụ hỗ trợ Tân Cương đã phát hiện ra rất nhiều hố chứa nước mặn kiềm bị bỏ hoang và tiến hành một thí nghiệm để xem liệu chúng có thể sử dụng được hay không", ông nói. "Một khi họ đã thành công trong việc giữ cho tôm càng sống sót, chúng tôi bắt đầu học cách làm điều đó".
Việc đưa vào sử dụng hệ thống nuôi trồng thủy sản tuần hoàn, nhà kính và các kỹ thuật điều chỉnh độ mặn-kiềm của nước đã giúp việc nuôi tôm và cá trở nên khả thi ở những vùng khô hạn của Tân Cương, nơi trước đây việc này được coi là không khả thi. Ông Wu là một trong những người tham gia sớm nhất.
Năm nay, ông đã thả 400.000 con tôm càng giống vào ao nuôi và cho biết dự kiến sản lượng sẽ đạt gần 8 tấn. Ông Wu cho biết phần lớn được bán ở tỉnh Kashgar, một lượng nhỏ được vận chuyển đến các thành phố lớn khác ở Trung Quốc, bao gồm Trịnh Châu và Thượng Hải.
"Những người tiêu dùng quan tâm đến sức khỏe và thuộc tầng lớp thượng lưu sẽ sẵn lòng trả giá cao hơn cho sản phẩm của tôi so với tôm càng từ các vùng khác của Trung Quốc, vì Tân Cương có ít công nghiệp và nguồn nước tương đối sạch, tạo môi trường sống lành mạnh hơn cho tôm càng", ông nói.
Nổi tiếng với nghề trồng bông, Tân Cương trong những năm gần đây thường xuyên xuất hiện trên truyền thông vì đã biến những vùng đất và nguồn nước nhiễm mặn, kiềm bỏ hoang thành các cơ sở nuôi trồng thủy sản chuyên biệt, nuôi các loài từ tôm càng đỏ và cua móng tay Trung Quốc đến cá hồi và cá tuyết bạc.
Theo báo cáo của chính quyền tỉnh Kashgar hồi tháng trước, diện tích nuôi trồng thủy sản trên toàn tỉnh hiện nay trải rộng 1.733 ha, với tổng sản lượng thủy sản đạt 13.600 tấn, trị giá 208 triệu nhân dân tệ (31 triệu USD).
Ông cho biết trên đài truyền hình nhà nước Trung Quốc (CCTV) hồi tháng trước rằng, bằng cách tiến hành nuôi trồng thủy sản trong khu vực, hàm lượng muối và kiềm trong đất có thể được hấp thụ sinh học, giúp đất đai có thể được sử dụng cho nông nghiệp và chăn nuôi trong tương lai.
So với dân số 1,4 tỷ người, Trung Quốc đang thiếu đất canh tác và tài nguyên nước. Để giải quyết vấn đề này, Bắc Kinh đã thúc đẩy phát triển các vùng đất và nguồn nước bị bỏ hoang trước đây trong những năm gần đây như một biện pháp đảm bảo tự túc.
Ông cho biết, khi ngành nuôi trồng thủy sản phát triển đủ lớn, Tân Cương, nằm ở rìa phía đông của Trung Á, không chỉ có thể cung cấp cho các vùng khác của Trung Quốc mà còn có thể đưa sản phẩm của mình đến các quốc gia không có đường bờ biển dọc theo tuyến đường sắt Trung Quốc - châu Âu.
