Trên bản đồ du lịch Vịnh Bái Tử Long, đảo Ngọc Vừng vốn không phải cái tên đầu tiên người ta nhắc đến. Người ta thường nói nhiều hơn về Cô Tô, Quan Lạn, Minh Châu. Sau khi địa phương được xác lập thành đặc khu Vân Đồn (tỉnh Quảng Ninh) với định hướng phát triển du lịch sinh thái biển đảo cao cấp, đảo Ngọc Vừng bắt đầu thu hút những người đi tìm sự hoang sơ thật sự và chiều sâu lịch sử mà ít hòn đảo nào ở miền Bắc còn giữ được.
Cái tên Ngọc Vừng có một truyền thuyết đẹp đến mức nghe rồi không ai muốn quên. Người dân kể rằng xưa kia, vùng biển này nhiều ngọc trai quý hiếm đến độ về đêm cả vịnh sáng bừng lên, ánh ngọc lung linh trên mặt nước như có ánh trăng phụ. Vừng trong tiếng cổ nghĩa là sáng tỏ, rạng rỡ. Ngọc Vừng, theo nghĩa đẹp nhất của nó, là vùng biển có ánh ngọc soi đêm.
