Giữa lúc Cuba vẫn đối mặt với những khó khăn liên quan năng lượng, có một tia sáng thật sự đang lan rộng, theo đúng nghĩa đen. Đó là những trạm sạc năng lượng mặt trời được người dân gọi thân thương là "Solinera".
Những cơ sở hạ tầng cộng đồng nhỏ này - chuyển đổi ánh sáng mặt trời (kho báu dồi dào của Cuba nhờ vị trí cận xích đạo) thành năng lượng để sạc xe điện, điện thoại, máy tính bảng và các thiết bị gia dụng cơ bản - đang nổi lên như một giải pháp thay thế thiết thực trong chiến lược quốc gia nhằm đa dạng hóa việc sử dụng các nguồn năng lượng tái tạo.
Ảnh: Lety Mary Alvarez Aguila và Oscar Salabarría Martínez/Vanguardia de Cuba
Điều đáng mừng là con số của Solinera đang tăng lên từng ngày. Tính đến cuối tháng 7/2026, Cuba đã có 25 trạm đi vào hoạt động, cùng 15 trạm khác đang trong các giai đoạn thiết kế và xây dựng, tờ Trabajadores (Người lao động) của Cuba thông tin.
Điều thú vị là mạng lưới trạm sạc này không chỉ đơn thuần "mọc lên" theo phong trào, mà mỗi trạm được thiết kế để đáp ứng đúng nhu cầu riêng của từng địa phương.
Theo chia sẻ của ông Edel Gómez Gómez, Tổng giám đốc Xí nghiệp Công nghiệp Điện tử (EIE) Comandante Camilo Cienfuegos, nhiều trạm trong số đó đã vượt xa vai trò ban đầu là chỉ sạc xe điện.
Câu chuyện đáng chú ý nhất có lẽ đến từ chính EIE, công ty đầu tiên của Cuba tự đáp ứng hoàn toàn nhu cầu năng lượng của mình bằng điện mặt trời nhờ 22 trang trại năng lượng mặt trời, cung cấp khoảng 3.000 kilowatt-giờ mỗi ngày vào lưới điện Havana, theo tờ Trabajadores.
Nhưng điều làm nên sức sống thật sự của những trạm Solinera này không chỉ là chuyện sạc pin xe cộ.
Nhiều trạm còn cung cấp miễn phí điện cho điện thoại di động, đèn sạc và cả thiết bị nấu ăn, biến Solinera thành điểm tựa cho những cộng đồng đang phải chịu cảnh mất điện có thể lên đến hơn 20 giờ mỗi ngày. Nói cách khác, đây không chỉ là trạm sạc, mà là những "ốc đảo điện" giữa vùng thiếu điện.
Ảnh: Lety Mary Alvarez Aguila và Oscar Salabarría Martínez/Vanguardia de Cuba
Trạm sạc năng lượng mặt trời đang lan rộng khắp Cuba
Một trong những dự án gần đây nhất đang được triển khai tại Hội đồng Nhân dân Rampa, thuộc quận Vedado của Havana.
Trạm mới, hiện vẫn đang trong quá trình xây dựng, là một phần của Dự án Phát triển Địa phương Rampeando và sẽ được dành riêng để cung cấp xe ba bánh điện dùng cho việc thu gom rác thải rắn.
Người dân Cuba vui mừng tham dự lễ khánh thảnh Solinera. Ảnh: Lety Mary Alvarez Aguila và Oscar Salabarría Martínez/Vanguardia de Cuba
Với công suất 40 kilowatt, sáng kiến này hướng đến việc kết hợp sử dụng năng lượng mặt trời với quản lý chất thải và cải tạo đô thị khu vực lân cận.
"Đây không chỉ đơn thuần là việc lắp đặt các tấm pin mặt trời; đây là một chiến lược khai thác năng lượng mặt trời cho các dự án xã hội. Người dân ủng hộ sáng kiến này, và chúng tôi rất vui mừng vì đã giảm thiểu được một phần lớn rác thải của cộng đồng", ông Pedro Lizardo Garcés Escalona, chủ tịch Hội đồng Nhân dân, cho biết.
Mô hình trạm sạc năng lượng mặt trời đang lan rộng khắp Cuba, mỗi nơi mang một dấu ấn riêng.
Ảnh: Lety Mary Alvarez Aguila và Oscar Salabarría Martínez/Vanguardia de Cuba
Tại Villa Clara, trạm Solinera Virginia (khánh thành tháng 4/2026) vận hành độc lập hoàn toàn với lưới điện quốc gia nhờ 56 tấm pin, công suất 50kW và khả năng lưu trữ 30kW. Ngoài sạc điện thoại, dự án do Sáng kiến Gomate thúc đẩy còn kết nối các khoản quyên góp thiết bị gia dụng, thực phẩm tới nhà trẻ và cơ sở y tế trong tỉnh, vượt xa vai trò một trạm sạc thông thường.
Tại Holguín, trạm El Girasol khánh thành tháng 6/2026, xây trên nền một trạm dịch vụ cũ ở khu Alcides Pino, nhanh chóng trở thành điểm tựa cho cả cư dân lẫn giới vận tải. Với 30 tấm pin, công suất 40kW, lưu trữ 32kW, trạm này cũng tách biệt hoàn toàn khỏi lưới điện quốc gia, minh chứng cho khả năng tự chủ của năng lượng mặt trời.
Và hành trình vẫn chưa dừng lại.
Trong số các dự án đang được triển khai, có một trạm dự kiến đặt tại km 270 trên Xa lộ Quốc gia, nhằm phục vụ người tham gia giao thông trên tuyến đường này, một bước tiến nữa để mở rộng mô hình đầy hứa hẹn này ra khắp lãnh thổ đất nước.
Nhìn vào bức tranh chung, có thể thấy từng trạm Solinera nhỏ bé đang âm thầm ghép lại thành một mạng lưới lớn hơn, nơi ánh nắng mặt trời không chỉ sạc đầy những chiếc xe điện, mà còn thắp sáng điện thoại, ngọn đèn, bữa cơm và cả niềm tin của biết bao cộng đồng đang mong chờ một nguồn năng lượng ổn định hơn.
