"Mỏ vàng" đất hiếm
Greenland từ lâu đã nổi tiếng bởi nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú, bao gồm quặng sắt, graphite, tungsten, palladium, vanadium, kẽm, vàng, uranium, đồng và dầu mỏ.
Tuy nhiên, theo báo cáo mới công bố của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược Mỹ CSIS, nguồn tài nguyên gây thèm khát nhất tại khu vực này là đất hiếm. Greenland đứng thứ 8 toàn cầu về trữ lượng đất hiếm, ước tính có khoảng 1,5 triệu tấn. Đáng nói, hai trong số những mỏ đất hiếm lớn nhất thế giới là mở Kvanefjeld và mỏ Tanbreez nằm tại Greenland.
Cả hai mỏ đất hiếm nay đều nằm ở rìa phía Nam của đảo, gần thị trấn Narsaq. Kvanefjeld có trữ lượng trên 11 nghìn tấn, trong đó có 370.000 tấn đất hiếm nặng. Các nghiên cứu đã tiến hành cho thấy, hàm lượng đất hiếm trong quặng tại mỏ Kvanefjeld đạt 1,43%, cao hơn Serra Verde ở Brazil (0,15%) hay Round Top ở Texas, Mỹ (0,033%), nhưng vẫn thấp hơn so với các mỏ có hàm lượng vượt trội khác ở Australia, Trung Quốc. Hiện Kvanefjeld đang là mỏ đất hiếm trên đất liền lớn thứ 3 thế giới.
Không chỉ có vị trí địa chính trị chiến lược, Greenland còn có nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú. Ảnh China Observers.
Mỏ Tanbreez chưa hoàn thành nghiên cứu khả thi nhưng được ước tính có trữ lượng 28,2 triệu tấn, có khả năng trở thành mỏ có trữ lượng đất hiếm lớn nhất thế giới. Theo ước tính, mỏ chứa 27% các nguyên tố đất hiếm nặng nhưng hàm lượng đất hiếm trong quặng chỉ vào khoảng 0,38%.
Cũng như các loại khoáng sản khác, điều kiện khí hậu khắc nghiệt vùng cực Bắc đã cản trở mọi hoạt động khai thác trên hầu hết diện tích đảo trong suốt cả năm. Tuy nhiên, khi trái đất nóng lên, băng tan tạo ra những khu vực có thể khai thác khoáng sản, cũng như những tuyến đường vận chuyển và giao thông mới. Điều này khiến Greenland trở thành một đối tác khai khoáng vô cùng tiềm năng.
Doanh nghiệp Trung Quốc đã hành động
Vào năm 2019, dưới nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Donald Trump, Mỹ đã ký một biên bản ghi nhớ MOU với Greenland về hợp tác thăm dò, trao đổi kinh nghiệm và công nghệ để khai thác nguồn tài nguyên đất hiếm và các khoáng sản quan trọng khác.
Bản ghi nhớ này đã gần hết hạn và nỗ lực gia hạn thoả thuận này dưới nhiệm kỳ chính quyền Biden đã không thành công. Theo chuyên gia CSIS, chính quyền Trump dường như muốn tìm cách thức mới để tiếp cận với đất hiếm Greenland.
Vào tháng 6 năm 2025, Ngân hàng Xuất – Nhập khẩu Mỹ đã hứa hẹn một khoản vay 120.000 USD tới doanh nghiệp khai khoáng Critical Metals Corp để tài trợ cho dự án đất hiếm Tanbreez. Nếu được chấp thuận, đây là khoản vay đầu tiên tài trợ một dự án khai mỏ ở nước ngoài của Chính quyền ông Donald Trump.
Không chỉ Mỹ, ngay từ năm 2018, Trung Quốc đã xây dựng chiến lược Bắc Cực. Trong vòng 7 năm qua, quốc gia này nỗ lực mở rộng sự hiện diện ở khu vực thông qua các dự án nghiên cứu khoa học, đầu tư hạ tầng và thâu tóm tài nguyên. Dù vậy, các dự định đều thất bại do mối lo ngại về an ninh.
Đối với lĩnh vực đất hiếm, Trung Quốc đang là quốc gia đứng đầu thế giới trong cả mảng khai thác và tinh chế. Doanh nghiệp đất hiếm Shenghe Resources đang là cổ đông lớn thứ hai tại mỏ Kvanefjeld. Shenghe đã ký một bản ghi nhớ năm 2018, trong đó, cam kết sẽ hỗ trợ quá trình tinh chế và đưa sản phẩm đất hiếm từ mỏ ra thị trường thế giới.
Trong khi đó, theo thông tin từ nghiên cứu của CSIS, quan chức Greenland đã thẳng thắn, nếu sự quan tâm của các đối tác phương Tây không đi cùng dòng vốn đầu tư, hòn đảo này sẽ lựa chọn đối tác khác, bao gồm cả Trung Quốc.
Những rào cản khác
Dù Kvanefjeld và Tanbreez đều là những mỏ đất hiếm có tầm quan trọng toàn cầu nhưng chỉ Tanbreez là một trong hai địa điểm được cấp giấy phép khai thác chính thức trên đảo.
Theo chuyên gia CSIS, các mỏ đất hiếm thường nằm cùng vị trí với các mỏ uranium nên việc khai thác sẽ tạo ra chất thải phóng xạ. Greenland đã thông qua đạo luật cấm thăm dò và khai thác các mỏ khoáng sản có nồng độ uranium vượt quá 100 ppm (một trăm phần triệu). Động thái này đã chặn đứng việc khai thác mỏ Kvanefjeld, nơi có nồng độ uranium lên tới khoảng 300 ppm.
Hạ tầng cũng là một rào cản không thể bỏ qua. Trong ngành khai khoáng, tại Greenland chỉ có hai dự án khai thác đang hoạt động. Không có hoạt động khai thác đất hiếm nào từng được triển khai.
Trung Quốc vẫn đang giữ vị trí độc tôn trong chuỗi cung ứng đất hiếm. Ảnh Politico.
Các hạ tầng liên quan tới ngành khai khoáng cũng chưa đầy đủ. Greenland chỉ có 16 cảng, với năng lực vận hành tương đối khiêm tốn. Cảng Nuuk lớn nhất của hòn đảo chỉ vận chuyển 2 triệu tấn hàng hoá năm 2021. Các cảng gần hai mỏ đất hiếm Kvanefjeld và Tanbreez có công suất bằng 2,5% cảng Nuuk.
Về hạ tầng điện, tại Nuuk, cách thị trấn Narsad nơi có 2 mỏ đất hiếm 290 dặm, công suất phát điện mới đạt 54 MW. Nghĩa là, muốn có điện cho các hoạt động công nghiệp quy mô lớn, cần phải đầu tư cả nguồn phát điện và hệ thống truyền tải.
Trên thực tế, trước tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump, quan chức Bộ Khai khoáng Greenland thẳng thắn, dù "có các hoạt động do các công ty Mỹ thực hiện" nhưng "còn rất xa mới đến giai đoạn thăm dò hay khai thác ở quy mô lớn".
Thêm nữa, một sự thật không mấy vui vẻ với người Mỹ, công nghệ tinh chế đến mức tinh khiết đất hiếm hiện vẫn đang là "con bài tẩy" của Trung Quốc.
Rõ ràng, để chạm tới đất hiếm Greenland, còn rất nhiều vấn đề mà chính quyền Tổng thống Donald Trump cần phải giải quyết.
