Trong thế giới tài phiệt toàn cầu, quyền lực thường được đo bằng những thương vụ mua bán, sáp nhập hay các chỉ số tăng trưởng lạnh lùng, Alice Walton là một trường hợp đặc biệt.
Theo Forbes, bà là người phụ nữ giàu nhất thế giới năm 2025, xếp thứ 15 trong danh sách tỷ phú toàn cầu với khối tài sản 119,4 tỷ USD. Bà là người thừa kế khối tài sản khổng lồ từ đế chế bán lẻ Walmart nhưng lại gần như đứng ngoài mọi cuộc chơi kinh doanh.
‘Người con gái không biết kiếm tiền’ trong gia tộc Walmart
Sinh năm 1949 tại Bentonville- thị trấn nhỏ gắn liền với trụ sở Walmart ở bang Arkansas (Mỹ), Alice Walton lớn lên trong môi trường mà kinh doanh gần như là nhịp thở của đời sống hằng ngày.
Cha bà, Sam Walton, từ những cửa hàng tạp hóa nhỏ đã gây dựng nên chuỗi bán lẻ lớn nhất thế giới Walmart.
Thế nhưng, khác với các anh trai gắn bó chặt chẽ với doanh nghiệp gia đình, Alice lại sớm bộc lộ sự “lạc nhịp”.
Bà từng bị xem là “người con kém nhạy bén về thương trường”, liên tục thất bại trong các nỗ lực khởi nghiệp, từ kinh doanh độc lập cho tới tài chính Phố Wall. Sau khi tốt nghiệp kinh tế tại Đại học Texas, Alice từng làm việc ngắn hạn tại Walmart trước khi rời đi.
Những lần tự mình lập nghiệp sau đó, kể cả khi thành lập một ngân hàng đầu tư nhỏ mang tên Llama Company, đều kết thúc không mấy suôn sẻ.
Cuộc khủng hoảng tài chính châu Á cuối thập niên 1990 là dấu chấm hết cho sự nghiệp kinh doanh riêng của bà.
Trớ trêu thay, chính “người con gái không biết kiếm tiền” ấy lại trở thành người giàu nhất gia tộc Walton, rồi vươn lên vị trí nữ tỷ phú số một thế giới, sau khi thừa kế lượng cổ phần Walmart khổng lồ từ cha.
Quyền lực của sự rút lui
Khác với hai anh trai tiếp quản vai trò lãnh đạo tập đoàn, Alice Walton lựa chọn đứng lùi lại, trở thành một cổ đông thuần túy. Quyết định này nhìn bề ngoài có vẻ thụ động nhưng thực chất mở ra cho bà một dạng quyền lực khác: quyền lực mềm.
Thay vì điều hành doanh nghiệp, Alice dùng tiền để tác động vào văn hóa, cộng đồng và cách xã hội vận hành.
Niềm đam mê nghệ thuật của Alice Walton bắt nguồn từ thuở nhỏ. Bức tranh đầu tiên bà mua là một bản in của danh họa Picasso. Niềm yêu thích ấy theo bà suốt nhiều thập kỷ, để rồi kết tinh thành dự án lớn nhất đời mình: Bảo tàng Nghệ thuật Mỹ Crystal Bridges.
Năm 2011, tại chính Bentonville- nơi từng bị coi là “thủ phủ bán lẻ buồn tẻ”, Crystal Bridges mở cửa với bộ sưu tập hơn 3.500 tác phẩm, trải dài năm thế kỷ nghệ thuật Mỹ. Điều đáng chú ý là bảo tàng miễn phí vé vào cửa, biến nghệ thuật cao cấp thành tài sản chung của cộng đồng.
Với Alice Walton, nghệ thuật không phải biểu tượng xa xỉ của giới tinh hoa mà là công cụ chữa lành, kết nối và giáo dục xã hội.
Ít người biết rằng, động lực để Alice Walton dấn thân vào lĩnh vực y tế bắt nguồn từ chính trải nghiệm cá nhân.
Sau một vụ tai nạn xe hơi nghiêm trọng trong những năm 1980, bà phải trải qua nhiều ca phẫu thuật và một cuộc chiến kéo dài với các biến chứng sức khỏe.
Từ đó, bà đi đến một kết luận táo bạo: hệ thống y tế hiện đại quá tập trung vào “chữa bệnh” mà quên mất “giữ cho con người khỏe mạnh”.
Một hình mẫu tỷ phú khác
Năm 2019, bà thành lập Viện Nghiên cứu Toàn diện Heartland. Đến năm 2021, Alice Walton gây chú ý khi công bố xây dựng Trường Y Alice L. Walton phi lợi nhuận với triết lý đào tạo hoàn toàn khác biệt.
Trường Y Alice L. Walton chính thức đón khóa sinh viên đầu tiên vào năm 2025. Không chỉ dạy sinh học, giải phẫu hay lâm sàng, trường nhấn mạnh triết lý chăm sóc toàn diện con người, kết hợp y học dự phòng, dinh dưỡng, sức khỏe tinh thần và môi trường sống.
Alice Walton thậm chí tài trợ toàn bộ học phí cho nhiều khóa đầu, với kỳ vọng các bác sĩ tương lai sẽ quay về phục vụ những cộng đồng thiếu thốn dịch vụ y tế, đặc biệt tại bang Arkansas.
Ở tuổi ngoài 70, Alice Walton sống phần lớn thời gian tại trang trại ở Texas, tránh xa ánh đèn quyền lực. Thay vì mở rộng thêm tài sản, bà đầu tư vào những giá trị không thể đo đếm bằng lợi nhuận ngắn hạn.
Trong một thế giới mà giới siêu giàu ngày càng bị soi xét về trách nhiệm xã hội, Alice Walton đại diện cho một xu hướng khác: dùng di sản tài chính để tái thiết những lĩnh vực nền tảng của xã hội, từ văn hóa đến sức khỏe con người.
Có lẽ, nghịch lý lớn nhất trong cuộc đời bà chính là điều này: Người phụ nữ từng bị xem là “không giỏi làm ăn” lại đang âm thầm xây dựng những công trình có sức ảnh hưởng lâu dài hơn bất kỳ thương vụ kinh doanh nào.
Sự giàu có của Alice Walton không đến từ những thương vụ bạc tỷ, mà từ một quyết định âm thầm: đứng ngoài kinh doanh nhưng đứng đúng vị trí trong dòng tiền.
Theo Baidu, Times
