Cuối mùa hè và đầu thu năm 2026, Ukraine bất ngờ công bố những thành quả quan trọng từ một chiến dịch phản công được giữ kín gần như tuyệt đối quanh khu vực Lyman thuộc Donetsk.
Hệ thống Spider ‘săn’ UAV bằng âm thanh và AI giúp Nga làm chủ bầu trời tầm thấp
Được Quân đoàn 3 đặt tên là Operation Vivaldi (Chiến dịch Vivaldi), chiến dịch này đã giải phóng hàng chục đến hơn một trăm kilômét vuông lãnh thổ, đẩy lùi lực lượng Nga và ngăn chặn nguy cơ bao vây vành đai phòng thủ quan trọng.
Điều khiến phía Nga thực sự ‘choáng váng’ không nằm ở một loại vũ khí đơn lẻ mà ở sự kết hợp tinh vi giữa an ninh tác chiến nghiêm ngặt, hệ thống tác chiến điện tử quy mô lớn và các nền tảng UAV được bảo mật cao.
‘Sát thủ săn ngầm’ Bayraktar TB3 lập kỳ tích lịch sử
Yếu tố then chốt được các chỉ huy Ukraine nhấn mạnh là hệ thống “protective drone” - một tổ hợp tác chiến điện tử và chống UAV di động đã vô hiệu hóa khoảng 20.000 máy bay không người lái của Nga trong quá trình chuẩn bị và triển khai chiến dịch.
Hệ thống này không chỉ gây nhiễu tín hiệu điều khiển mà còn tạo ra vùng che chắn điện từ, làm suy giảm nghiêm trọng khả năng trinh sát và điều khiển drone của đối phương.
Nhờ đó, Ukraine có thể tích tụ lực lượng, di chuyển thiết bị và chuẩn bị đòn tấn công mà không bị phát hiện kịp thời.
Ưu điểm nổi bật của tổ hợp này là tính cơ động cao, chi phí vận hành tương đối thấp so với các hệ thống phòng không truyền thống và khả năng phủ sóng trên diện rộng.
Tuy nhiên, nhược điểm nằm ở việc phụ thuộc vào nguồn cung linh kiện điện tử và dễ bị đối phương điều chỉnh tần số, hoặc sử dụng đường truyền cáp quang để giảm hiệu quả gây nhiễu.
Mỹ triển khai ‘lá chắn di động’ LMADIS tại Trung Đông, chế áp, hạ UAV chỉ trong vài giây
Song song với lớp bảo vệ điện tử, Ukraine còn sử dụng các chiến dịch tấn công tầm trung nhằm vào logistics và kho nhiên liệu phía sau tuyến của Nga.
Những đòn đánh này làm suy yếu khả năng duy trì hoạt động của hệ thống UAV và thiết bị điện tử đối phương, tạo điều kiện cho các đơn vị cơ giới và bộ binh Ukraine tiến quân.
Mỹ tung ‘át chủ bài’ UAV MQ-25A Stingray vô hiệu hóa ‘sát thủ tàu sân bay’
Trong số các vũ khí được giữ bí mật lâu dài, dòng UAV tấn công RAM-2X nổi lên như một ví dụ điển hình.
Được phát triển và sử dụng trong khoảng hai năm mà gần như không công bố, RAM-2X chuyên săn lùng các hệ thống phòng không và bệ phóng tên lửa đạn đạo của Nga ở độ sâu đáng kể.
Theo nhà sản xuất, RAM-2X đã tiêu diệt hơn 350 mục tiêu giá trị cao. Ưu điểm của RAM-2X là tầm hoạt động trung bình, khả năng chống nhiễu tốt và độ chính xác cao khi tấn công mục tiêu di động hoặc được bảo vệ.
Nhược điểm là chi phí cao hơn các UAV cảm tử thông thường và phụ thuộc vào khả năng xuyên thủng lớp phòng không đối phương để phát huy hiệu quả tối đa.
So với các đối thủ cùng phân khúc, tổ hợp tác chiến điện tử và chống UAV của Ukraine mang tính thực chiến cao hơn nhiều hệ thống phương Tây, vốn được thiết kế chủ yếu cho môi trường ít đối kháng.
Ấn Độ tung tên lửa Akash ‘tấn công’ thị trường Trung Á
Trong khi các giải pháp của Mỹ hoặc châu Âu thường tập trung vào radar và tên lửa đánh chặn đắt đỏ, cách tiếp cận của Ukraine ưu tiên gây nhiễu diện rộng kết hợp UAV đánh chặn giá thành hợp lý, phù hợp với cường độ xung đột kéo dài.
Tên lửa AIM-260 JATM Mỹ tầm bắn siêu xa vừa lộ diện, đối trọng PL-15 Trung Quốc
RAM-2X cũng cạnh tranh trực tiếp với các UAV tấn công tầm trung của Nga và một số mẫu phương Tây, nhưng nổi bật ở khả năng giữ bí mật lâu dài và thích nghi nhanh với môi trường tác chiến điện tử dày đặc.
Thành công của Operation Vivaldi cho thấy Ukraine đã học được bài học đắt giá từ các chiến dịch trước đó. Thay vì công khai ý đồ và để đối phương chuẩn bị sẵn sàng, họ lựa chọn im lặng thông tin, kết hợp công nghệ chế áp UAV với các đòn đánh sâu vào hậu phương.
Kết quả là Nga phản ứng chậm, mất đi lợi thế tình báo và buộc phải điều chỉnh lực lượng trong thế bị động.
Dù vẫn còn những hạn chế về quy mô và nguồn lực, sự kết hợp giữa an ninh tác chiến, tác chiến điện tử và UAV tấn công bí mật đã tạo ra một công thức hiệu quả, giúp Ukraine giành lại thế chủ động trên một số hướng quan trọng trong năm 2026.
(Theo newsweek.com, euromaidanpress.com, mickryan.substack.com)
