SSI Research chỉ ra 4 yếu tố có thể "giải cơn khát" thanh khoản ngân hàng cuối năm

Trong báo cáo chiến lược mới công bố, SSI Research cho biết tính đến giữa tháng 5/2026, tổng tiền gửi toàn hệ thống đã vượt 17 triệu tỷ đồng, tăng 2,98% so với đầu năm nhưng vẫn chậm hơn đáng kể tốc độ tăng tín dụng. Trong khi đó, tín dụng toàn hệ thống đã tăng 5,71%, tương đương khoảng 19% so với cùng kỳ, đạt quy mô khoảng 19,6 triệu tỷ đồng.

Diễn biến này khiến tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) toàn hệ thống tiếp tục duy trì trên 100%, phản ánh trạng thái thanh khoản vẫn ở mức tương đối căng thẳng. Theo SSI, đây cũng là lý do năng lực huy động vốn đang trở thành yếu tố mang tính quyết định mức độ phân hóa lợi nhuận giữa các ngân hàng trong ngắn hạn.

4 yếu tố có thể hỗ trợ thanh khoản ngân hàng

Yếu tố đầu tiên được SSI nhắc tới là dòng tiền quay trở lại hệ thống ngân hàng. Theo nhóm phân tích, một lượng tiền mặt lưu thông ngoài hệ thống có thể dần quay lại ngân hàng, trong đó các điều chỉnh gần đây liên quan đến chính sách thuế đối với hộ kinh doanh được xem là yếu tố hỗ trợ đáng chú ý.

Dù vậy, SSI cho rằng quá trình này sẽ diễn ra tương đối chậm và khó tạo ra sự cải thiện đột biến ngay trong ngắn hạn. Điều này đồng nghĩa áp lực huy động vốn của các ngân hàng vẫn sẽ còn kéo dài trong các quý tới.

Động lực thứ hai đến từ hoạt động xuất khẩu. SSI Research cho biết trong 5 tháng đầu năm 2026, Việt Nam ghi nhận mức thâm hụt thương mại khoảng 13,8 tỷ USD, phản ánh dòng ngoại tệ từ hoạt động xuất khẩu vẫn chưa quay lại đủ mạnh để hỗ trợ tăng trưởng tiền gửi doanh nghiệp.

Tuy nhiên, nhóm phân tích kỳ vọng xu hướng này có thể cải thiện dần từ cuối quý III/2026 khi hoạt động xuất khẩu phục hồi theo yếu tố mùa vụ. Khi dòng ngoại tệ quay trở lại mạnh hơn và được chuyển hóa sang tiền gửi VND, thanh khoản hệ thống có thể được cải thiện đáng kể hơn so với giai đoạn đầu năm.

Yếu tố thứ ba là dòng vốn FDI. SSI Research đánh giá mặt bằng lãi suất tiền gửi VND hiện ở mức 8-9%, cao hơn đáng kể so với lãi suất cơ bản của Fed ở vùng 3,5-3,75%. Chênh lệch lãi suất này có thể tạo thêm động lực để doanh nghiệp FDI cơ cấu lại nguồn vốn, chuyển một phần USD sang VND và gửi tại thị trường trong nước.

Theo SSI, diễn biến này có thể bổ sung thêm nguồn thanh khoản cho hệ thống ngân hàng, đồng thời hỗ trợ dòng vốn liên quan khối FDI tốt hơn so với các năm trước.

Trong số các yếu tố hỗ trợ thanh khoản, SSI Research đặc biệt nhấn mạnh vai trò của giải ngân đầu tư công. Công ty chứng khoán này cho rằng đây là động lực mang tính then chốt nếu có sự cải thiện về tiến độ.

Theo đó, quy mô kế hoạch giải ngân đầu tư công năm nay vào khoảng 1,1 triệu tỷ đồng, tương đương gần 6% tổng tiền gửi toàn hệ thống ngân hàng. Khi dòng vốn này được giải ngân, luân chuyển qua các nhà thầu, doanh nghiệp rồi quay trở lại ngân hàng dưới dạng tiền gửi, thanh khoản toàn ngành có thể cải thiện đáng kể.

Tuy nhiên, SSI cũng lưu ý tiến độ giải ngân và khả năng hấp thụ vốn vẫn là những biến số khó lường, đặc biệt trong bối cảnh chi phí vật liệu xây dựng và giá năng lượng duy trì ở mức cao, gây áp lực lên biên lợi nhuận của nhà thầu và có thể làm chậm tiến độ triển khai dự án.

Bên cạnh các yếu tố trên, SSI cho biết các ngân hàng nhiều khả năng sẽ tiếp tục đẩy mạnh phát hành chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu cũng như gia tăng vay vốn nước ngoài nhằm bù đắp phần thiếu hụt nguồn vốn trong nước.

Theo nhóm phân tích, Ngân hàng Nhà nước vẫn còn dư địa hỗ trợ thanh khoản ngắn hạn thông qua các công cụ như thị trường mở, hoán đổi ngoại tệ và tái cấp vốn. Tuy nhiên, đây chủ yếu là các giải pháp điều tiết ngắn hạn và khó thay thế vai trò của nền tảng huy động vốn bền vững.

Tín dụng tiếp tục chảy vào hạ tầng, bất động sản

SSI Research cho biết mục tiêu tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống năm 2026 tiếp tục duy trì quanh mức 15%. Tuy nhiên, room tín dụng vẫn là công cụ điều hành trọng yếu của Ngân hàng Nhà nước, khiến mức độ phân hóa giữa các ngân hàng ngày càng rõ nét hơn.

Theo đó, những ngân hàng đáp ứng tốt yêu cầu chính sách có thể được nới thêm hạn mức tăng trưởng, trong khi các ngân hàng khác sẽ chịu nhiều ràng buộc hơn về dư địa tín dụng.

Xét theo cơ cấu tín dụng, SSI cho biết dòng vốn hiện vẫn tập trung mạnh vào nhóm xây dựng và hạ tầng. Phân khúc này, bao gồm các dự án BT, công trình dân dụng và triển khai bất động sản, đã tăng trưởng tới 47% so với cùng kỳ trong quý I/2026 và được kỳ vọng tiếp tục duy trì đà tăng trong các quý tới.

Ngoài ra, nhà ở xã hội, nhà ở thương mại giá phù hợp và nhà ở cho thuê cũng đang nhận được mức độ ưu tiên cao hơn từ cơ quan quản lý. Tuy nhiên, SSI lưu ý hiệu quả thương mại của nhóm dự án này vẫn là bài toán cần giải nếu thiếu cơ chế tái cấp vốn ưu đãi.

Trong khi đó, cho vay mua nhà được đánh giá khó phục hồi mạnh trong năm nay do mặt bằng lãi suất còn neo cao. Theo SSI, đây có thể là “câu chuyện của năm 2027” hơn là của năm 2026.