Ảnh minh họa: NYT
Cơn mưa tài sản từ đợt niêm yết lớn nhất lịch sử ngành vũ trụ
Khi còn là sinh viên sắp tốt nghiệp đại học vào năm 2011, Trevor Hise từng bị gia đình khuyên nên nhận một công việc ổn định tại General Electric. Thay vào đó, ông quyết định ở lại làm việc toàn thời gian cho một công ty khởi nghiệp mà mình yêu thích sau thời gian thực tập.
Công ty đó là SpaceX của Elon Musk.
15 năm sau, quyết định tưởng như mạo hiểm ấy đang mang lại phần thưởng khổng lồ. Hise hiện sở hữu hơn 100.000 cổ phiếu SpaceX tích lũy trong thời gian làm việc tại công ty. Nếu SpaceX chính thức lên sàn với mức giá dự kiến 135 USD/cổ phiếu, số cổ phần này có thể trị giá ít nhất 13,5 triệu USD.
"Tôi vẫn khó tin vào quy mô của tất cả chuyện này", Hise, 37 tuổi, cựu kỹ sư phụ trách các vụ phóng tên lửa của SpaceX, chia sẻ.
Theo New York Times, đợt IPO của SpaceX không chỉ là thương vụ niêm yết lớn nhất lịch sử ngành hàng không vũ trụ mà còn có thể tạo ra làn sóng làm giàu chưa từng có cho hàng nghìn nhân viên hiện tại và cựu nhân viên của công ty.
Hơn 4.400 triệu phú mới sắp xuất hiện
SpaceX hiện có khoảng 22.000 nhân viên và hàng trăm người từng làm việc tại công ty trong suốt hơn hai thập kỷ qua. Không ít người trong số họ nhận cổ phiếu như một phần của chế độ đãi ngộ bên cạnh tiền lương.
Theo phân tích của nền tảng đầu tư Hill.com, hơn 4.400 nhân viên và cựu nhân viên SpaceX nhiều khả năng sẽ trở thành triệu phú sau IPO. Đáng chú ý, khoảng 400 người được dự đoán sở hữu khối tài sản từ 100 triệu USD trở lên.
Andrew Benson, nhà sáng lập Hill.com, cho biết trong phần lớn các đợt IPO, chỉ những nhà sáng lập hoặc lãnh đạo cấp cao mới trở thành tỷ phú hoặc triệu phú lớn. Việc có tới hàng trăm nhân viên đạt ngưỡng tài sản trên 100 triệu USD là điều rất hiếm gặp và phản ánh quy mô giá trị khổng lồ mà SpaceX đã tạo ra.
Từ những kỹ sư bình thường đến triệu phú
Một trong những người hưởng lợi lớn là Gavin Petit, kỹ sư gia nhập SpaceX năm 2012.
Khi đó, ngoài mức lương khoảng 80.000 USD/năm, ông còn được thưởng vài nghìn cổ phiếu SpaceX, mỗi cổ phiếu chỉ có giá khoảng 13,8 USD. Trong nhiều năm tiếp theo, Petit tiếp tục nhận thưởng bằng cổ phiếu thay vì tiền mặt.
Đó từng được xem là lựa chọn rủi ro. Những năm đầu, tên lửa của SpaceX chưa chứng minh được khả năng hoạt động ổn định, nhiều lần phóng thất bại và tương lai công ty còn rất bấp bênh.
Tuy nhiên, sự kiên nhẫn đã được đền đáp. Dù từng bán một phần cổ phiếu trong các đợt giao dịch nội bộ để trả hết tiền mua nhà tại Denver, Petit vẫn còn nắm giữ hơn 50.000 cổ phiếu, đủ để đưa ông trở thành triệu phú nhiều lần.
"Tôi cảm thấy đây giống như IPO của Coca-Cola hay Google trong thế hệ của mình", ông nói. "Đó là một sự kiện thay đổi cuộc đời, giống như trúng xổ số".
Những người bỏ lỡ cơ hội
Không phải ai cũng giữ lại cổ phiếu của mình.
Trong nhiều năm, một số nhân viên tin rằng SpaceX sẽ không bao giờ niêm yết, nhất là khi Elon Musk nhiều lần bày tỏ sự không hài lòng với thị trường chứng khoán và các nghĩa vụ công bố thông tin định kỳ.
Theo các nhân viên SpaceX, từng xuất hiện những câu chuyện về một số nhân viên đời đầu đổi cổ phiếu lấy những khoản lợi ích nhỏ như thẻ quà tặng nhà hàng. Giờ đây, nhiều người trong số đó không khỏi tiếc nuối khi chứng kiến giá trị cổ phần tăng vọt.
Helvin Bacareza, cựu quản lý chuỗi cung ứng toàn cầu của SpaceX, cho biết ông từng cân nhắc liệu có nên ở lại công ty lâu hơn hay không. Tuy nhiên, ông vẫn tích lũy được lượng cổ phiếu đáng kể trước khi rời công ty sau hai năm làm việc.
Khi được hỏi liệu có bán cổ phiếu trong những năm qua không, ông cười lớn: "Tôi đâu có ngốc!".
Elon Musk tiến gần cột mốc nghìn tỷ USD
Nếu cổ phiếu SpaceX tăng mạnh sau khi niêm yết, Elon Musk có thể trở thành người đầu tiên trên thế giới sở hữu tài sản vượt 1.000 tỷ USD.
SpaceX hiện được định giá khoảng 1.770 tỷ USD, cao gấp 5 lần giá trị vốn hóa của General Electric - công ty mà cha mẹ Trevor Hise từng muốn ông gia nhập thay vì chọn một startup non trẻ.
Đối với Hise, khoản tài sản mới không chỉ giúp ông đầu tư vào bất động sản mà còn cho phép vợ chồng ông thành lập quỹ từ thiện riêng để chia sẻ một phần vận may nhận được.
Còn cha mẹ ông, những người từng lo lắng về lựa chọn nghề nghiệp của con trai cách đây 15 năm?
"Họ rất tự hào", Hise nói.
Đằng sau thương vụ IPO lịch sử của SpaceX không chỉ là câu chuyện về Elon Musk hay các nhà đầu tư Phố Wall, mà còn là hành trình của hàng nghìn kỹ sư, công nhân và nhân viên bình thường, những người đã đặt cược vào một công ty khởi nghiệp đầy rủi ro và nay đang được tưởng thưởng bằng khối tài sản có thể thay đổi cả cuộc đời.
