Theo GS.TS Nguyễn Quang Ngọc, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, trong lịch sử hình thành dân tộc, hiếm có dòng sông nào để lại dấu ấn sâu đậm như sông Hồng. Dòng sông không chỉ tạo nên một vùng châu thổ màu mỡ mà còn góp phần hình thành không gian cư trú, sản xuất, giao thương và văn hóa của người Việt từ hàng nghìn năm trước...
Dọc lưu vực sông Hồng, những tầng văn hóa khảo cổ từ Phùng Nguyên, Đồng Đậu, Gò Mun đến Đông Sơn cho thấy quá trình cư trú liên tục và sự phát triển ngày càng cao của cộng đồng cư dân Việt cổ. Từ những vùng đất ven sông, con người từng bước khai phá đồng bằng, làm nông nghiệp lúa nước, xây dựng hệ thống thủy lợi, đắp đê và hình thành các làng xóm.
