Sống chung với thiên tai: Khẩn trương dựng gác tránh lũ

Chỉ tay lên tường nhà còn nguyên dấu vết trận lũ, bà Nguyễn Thị Lan (77 tuổi, ở thôn Đông 3, xã Diên Điền, Khánh Hòa) nhớ lại gần một năm trước, cả gia đình phải gỡ la phông, bám khung trần suốt một đêm một ngày. Trước đó, mỗi mùa lụt, nước cao nhất cũng chỉ tới đầu gối. Trận lũ cuối năm 2025 thì khác. Nước lên nhanh, cao hơn 2 m. Đến khi lực lượng cứu hộ tiếp cận, cả nhà bà Lan mới dám đập kính, đục cửa để thoát ra.

Những ngày cuối tháng 9 vừa qua, mưa lớn lại trút xuống vùng núi Khánh Hòa. Ở những vùng hạ du thấp trũng, ký ức về trận lũ tháng 11.2025 hiện về. Lần này, nhiều gia đình đã có sự chuẩn bị.

NHỮNG CĂN GÁC SAU ĐÊM CHẠY LŨ

Tại thôn Phú Trung (phường Tây Nha Trang), chị Phan Tường Vi vẫn chưa quên đêm cả gia đình suýt bị lũ cuốn. Nước dâng đến 1,8 m, chị cùng chồng và 2 con (10 và 12 tuổi) co ro trên chiếc giường tầng. Chồng chị phải bơi ra ngoài, bám hàng rào kêu cứu. Hàng xóm leo lên mái hiên, đập tôn để mở lối cứu người. Cả nhà chị Vi ôm can nhựa bơi ra và được kéo lên nơi an toàn. Năm nay, chị vay mượn tiền để làm thêm một gác tránh lũ. Cứ mỗi khi mưa lớn, chị lại cuống quýt đưa nước uống, mì tôm và bình gas mini lên tầng 2.

ẢNH: BÁ DUY

Cũng ở phường Tây Nha Trang, chị Nguyễn Thị Kiều từng cùng chồng ngồi trên mái nhà suốt đêm khi nước dâng quá ngực. Năm nay, chị bỏ gần 200 triệu đồng làm gác tránh lũ bằng khung sắt, vừa để đồ vừa làm nơi trú khi nước dâng.

Tại xã Diên Điền, tiếng máy cắt sắt, tiếng búa gõ vang lên ở nhiều xóm. Trên sân và mái nhà dân, những bộ khung sắt mới dựng còn nguyên lớp sơn chống gỉ. Sắt hộp, tấm bê tông đúc sẵn được chở về trên những con đường làng mà gần một năm trước còn chìm trong nước.

Bà Nguyễn Đình Thị Bích (53 tuổi, thôn Trung 2) vẫn nhớ chiều hôm ấy nước lên rất nhanh, dâng đến 2,2 m. Cả nhà 6 người phải liên tục tìm chỗ cao hơn để tránh lũ. Cuối cùng, họ được một hộ hàng xóm có gác cho trú nhờ. Chạy vội, cả nhà không kịp mang theo gì, phải nhịn đói, chịu khát cả ngày, may được chủ nhà chia cho ít mì tôm.

Hơn một tháng trước, gia đình bà Bích bỏ ra 80 triệu đồng làm căn gác tránh lũ. Phần dưới được xây, phía trên dựng khung sắt, gác đà và lát ván. Gác rộng 3 m, dài hơn 5 m. Cột sắt cao 6 m, kéo lên đến nóc nhà; sàn gác cách mặt đất khoảng 5 m. "Hồi xưa giờ đâu có lụt kiểu đó nên không có làm, giờ sợ rồi phải làm tránh lụt", bà Bích nói.

ẢNH: BÁ DUY

Không đủ điều kiện làm gác lớn, bà Hồ Thị Tuyết Viên (50 tuổi, thôn Đông 2) chọn cách gọn hơn. Năm ngoái, nước ngập nhà bà tới 1,9 m, cả nhà phải ngồi suốt đêm trên gác lửng nhà hàng xóm. Nay bà làm gác lửng trong nhà, cách nền 2,5 m, đủ chỗ cho 4 người trú, chi phí khoảng 5 triệu đồng. "Làm đơn giản, gọn vậy chứ bây giờ giá sắt cao lắm", bà Viên chia sẻ.

Anh Đặng Ngô Hữu Tâm, thợ nhận làm gác tránh lũ tại Diên Điền, cho biết mỗi căn thường rộng 20 - 30 m², cao từ 3,5 m trở lên. Khung sắt được gia công sẵn ở xưởng rồi chở đến lắp ráp, khoảng 3 ngày là xong. Một căn rộng 25 m² có chi phí khoảng 30 triệu đồng.

ẢNH: BÁ DUY

Dựng gác trong những căn nhà cấp 4 thấp, chật cũng không đơn giản. Nhiều nhà phải đục mái, tháo ngói để dựng trụ sắt. Gia đình ông Trương Văn Nhì (thôn Đại Điền Nam 2) phải tháo một phần mái ngói, dựng trụ bằng sắt hộp, làm đà, cầu thang, lót nền bằng tấm bê tông đúc sẵn, xây tường gạch rồi lợp mái tôn. Tổng chi phí 40 triệu đồng.

Trong khi đó, không ít nhà dùng thang sắt rời. Ngày thường, chiếc thang được dựng ở góc sân hoặc treo bên hông nhà; khi nước lên mới bắc vào để leo. Có nhà không còn chỗ bố trí cầu thang bên trong nên làm lối lên bên ngoài, men theo tường. Những chiếc thang nằm im lìm, có phần vướng víu nhưng với người dân Diên Điền, đó là lối thoát mà năm ngoái họ không có.

CHUẨN BỊ SẴN SÀNG

Ông Nguyễn Đức Khoa, Trưởng phòng Kinh tế xã Diên Điền, cho biết xã có 12 thôn với hơn 9.000 hộ dân. Trong trận lũ năm 2025, 100% hộ dân bị ngập sâu, chia cắt. Sau lũ, địa phương tuyên truyền, vận động, hướng dẫn người dân làm nhà tránh trú phù hợp điều kiện từng gia đình. Đến nay, toàn xã có 563 hộ xây nhà bê tông 2 tầng, 426 hộ làm gác tránh lũ và 134 hộ mua ghe, xuồng nhỏ dự phòng.

Nhà bà Nguyễn Thị Lan cũng vừa dựng xong căn gác tránh lũ. Cả nhà gom góp gần 30 triệu đồng, tự tay làm. Đứng dưới căn gác mới, bà Lan nói: "Thiệt tình, bỏ ra hàng chục triệu đồng làm chỗ trú này nhưng chỉ mong không bao giờ phải dùng đến".

ẢNH: BÁ DUY

Ở phường Tây Nha Trang, chính quyền cũng khẩn trương chuẩn bị phương án ứng phó. Theo ông Nguyễn Đình Anh Minh, Chủ tịch UBND phường Tây Nha Trang, nhiều khu vực thấp trũng ven sông Cái, sông Kim Bồng có nguy cơ ngập sâu, chia cắt khi mưa lớn kéo dài kết hợp triều cường. 

Năm 2025, toàn phường có 37.991 hộ với 120.015 người bị ảnh hưởng trực tiếp do mưa lũ; 20.118 học sinh cần được hỗ trợ sách vở, đồ dùng học tập. Nguy cơ ngập được đánh giá có xu hướng gia tăng do đô thị hóa, bê tông hóa làm giảm khả năng thấm nước, trong khi hệ thống thoát nước ở một số nơi chưa đáp ứng.

ẢNH: KỲ NAM

UBND phường yêu cầu rà soát phương án ứng phó theo phương châm "4 tại chỗ", đồng thời thực hiện "3 sẵn sàng". Lực lượng được huy động gồm cán bộ quân sự, dân quân thường trực, dân quân cơ động và dân quân tại chỗ. Từ tháng 8 đến đầu tháng 9, phường còn huy động 4 máy đào, một sà lan cùng 20 lao động nạo vét, khơi thông những đoạn sông Kim Bồng, sông Bà Vệ, sông Quán Trường từng bị bèo, rác bủa vây.

Sau trận lũ lịch sử năm ngoái, những căn gác được kỳ vọng trở thành nơi trú ẩn an toàn cho người dân rốn lũ Khánh Hòa khi hữu sự. Mỗi căn một kiểu, tùy túi tiền và điều kiện của từng gia đình. Có căn chỉ vài triệu đồng, có căn gần 200 triệu đồng. Nói như bà Nguyễn Thị Lan, chẳng ai muốn phải dùng đến chúng nhưng sau những gì đã trải qua, người dân hiểu rằng có một chỗ để lên cao khi nước dâng vẫn tốt hơn là chờ nước tràn vào nhà mới tìm đường thoát. (còn tiếp)

//Chèn ads giữa bài (runinit = window.runinit || []).push(function () { //Nếu k chạy ads thì return if (typeof _chkPrLink != 'undefined' && _chkPrLink) return; var mutexAds = '<zone id="l2srqb41"></zone>'; var content = $('[data-role="content"]'); if (content.length > 0) { var childNodes = content[0].childNodes; for (i = 0; i < childNodes.length; i++) { var childNode = childNodes[i]; var isPhotoOrVideo = false; if (childNode.nodeName.toLowerCase() == 'div') { // kiem tra xem co la anh khong? var type = $(childNode).attr('class') + ''; if (type.indexOf('VCSortableInPreviewMode') >= 0) { isPhotoOrVideo = true; } } try { if ((i >= childNodes.length / 2 - 1) && (i < childNodes.length / 2) && !isPhotoOrVideo) { if (i <= childNodes.length - 3) { childNode.after(htmlToElement(mutexAds)); arfAsync.push("l2srqb41"); } break; } } catch (e) { } } } }); function htmlToElement(html) { var template = document.createElement('template'); template.innerHTML = html; return template.content.firstChild; } function tnDetailInsertMidArticleWidget(rootSelector, widgetId) { var root = document.querySelector(rootSelector); if (!root) return null; var contentRoot = root.querySelector('[data-role="content"]') || root; var blocks = Array.from(contentRoot.children).filter(function (el) { if (el.id === widgetId) return false; if (el.hasAttribute('data-check-position')) return false; if (el.hasAttribute('data-type')) return false; if (/^(SCRIPT|STYLE|TEMPLATE|LINK|NOSCRIPT)$/.test(el.tagName)) return false; if (el.tagName === 'P' && !el.textContent.trim()) return false; return el.getClientRects().length > 0; }); if (!blocks.length) return null; var rootRect = contentRoot.getBoundingClientRect(); var idx; if (rootRect.height > 0) { var midY = rootRect.top + rootRect.height / 2; for (idx = 0; idx < blocks.length; idx++) { if (blocks[idx].getBoundingClientRect().bottom >= midY) break; } if (idx >= blocks.length) idx = blocks.length - 1; } else { idx = Math.floor(blocks.length / 2); } var target = blocks[idx]; var isMedia = target.tagName === 'FIGURE' || target.classList.contains('VCSortableInPreviewMode'); var newDiv = document.createElement('div'); newDiv.id = widgetId; contentRoot.insertBefore(newDiv, isMedia ? target : target.nextSibling); return newDiv; } function tnOnReady(fn) { if (document.readyState !== 'loading') fn(); else document.addEventListener('DOMContentLoaded', fn, { once: true }); } (function () { if (!(window.pageSettings && pageSettings.allow3rd && (typeof window._isAdsHidden === 'undefined' || !window._isAdsHidden))) return; if (laNuocNgoai) return; tnOnReady(function () { var pernewDiv = tnDetailInsertMidArticleWidget('div.detail-cmain', 'tn_detail_foryou1_pc_per'); if (!pernewDiv) return; loadJsAsync('https://js.aiservice.vn/rec/tn_detail_foryou1_pc_per.js', function(){}, function() { window.boxTNRecs.err.push('rec/tn_detail_foryou1_pc_per.js'); }); }); })(); (function() { if (!(window.pageSettings && pageSettings.allow3rd && (typeof window._isAdsHidden === 'undefined' || !window._isAdsHidden))) return; if (typeof window.laNuocNgoai === 'undefined' || !window.laNuocNgoai) return; tnOnReady(function () { var newDiv = tnDetailInsertMidArticleWidget('div.detail-cmain', 'taboola-mid-article-widget'); if (!newDiv) return; window._taboola = window._taboola || []; window._taboola.push({ mode: 'thumbnails-4x1', container: 'taboola-mid-article-widget', placement: 'Mid Article Widget', target_type: 'mix' }); }); })();