Nguyên nhân là do Mỹ, Israel và các cường quốc phương Tây có thể sẽ tiếp cận, sử dụng hệ thống cảng nước sâu và căn cứ không quân tại Somaliland, từ đó làm phá sản kế hoạch của Iran trong việc sử dụng lực lượng ủy nhiệm Houthi tại Yemen để tấn công tàu thuyền trên biển Đỏ.
Houthi từng đe dọa tái khởi động các cuộc tập kích tại eo biển Bab-el-Mandeb, tuyến đường vận tải dầu chính từ Trung Đông sang châu Á sau khi eo biển Hormuz bị đóng cửa.
Trao đổi với kênh Fox News Digital, nhà phân tích chính sách đối ngoại Lisa Daftari cho biết: "Chính quyền Iran coi Somaliland là một mối đe dọa lớn. Nơi đây đang trở thành một tiền đồn mới thân phương Tây và có thể là cả Israel, án ngữ ngay eo biển Bab el-Mandeb. Sự xuất hiện của tiền đồn này sẽ làm vô hiệu hóa công cụ gây áp lực của Tehran - chính là nhóm Houthi - đối với an ninh hàng hải biển Đỏ và Israel".
Thiết bị bay không người lái (drone) bay lượn phía trên một bức tượng ở TP Hargeisa, Somaliland, hồi tháng 2-2022. Ảnh: AP
Trong bối cảnh các lực lượng ủy nhiệm của Iran suy yếu sau chiến dịch "Epic Fury" (tạm dịch: Cuồng nộ kinh hoàng) và Iran bị bóp nghẹt về kinh tế, Mỹ đang cân nhắc các lựa chọn chiến lược.
Ông Edmund Fitton-Brown, chuyên gia tại Quỹ Bảo vệ Dân chủ (FDD) có trụ sở tại Mỹ, cho biết việc Somaliland và Israel công nhận lẫn nhau vào tháng 12 năm ngoái đã khiến Iran tức giận.
Việc Trung Quốc đang mở rộng tầm ảnh hưởng tại Djibouti khiến căn cứ hiện tại của Mỹ ở đó không còn đáng tin cậy cũng mở ra thời cơ chiến lược cho Somaliland.
Biết được lợi thế này, người đứng đầu cơ quan đối ngoại Somaliland, ông Abdirahman Dahir Adam, tái khẳng định lời đề nghị cho phép Mỹ tiếp cận bờ biển của họ để bảo vệ tuyến thương mại toàn cầu.
Chính quyền Somaliland thậm chí còn đề xuất cho mượn kho bãi để chứa tên lửa Tomahawk, nhằm giúp các tàu khu trục Mỹ rút ngắn thời gian tái nạp đạn, vốn phải mất tới 2 tuần di chuyển như hiện nay.
Tuy nhiên, lời đề nghị này cũng mang lại thế tiến thoái lưỡng nan cho Mỹ. Thiếu tướng không quân đã nghỉ hưu Kenneth P. Ekman chỉ ra rằng việc thiết lập quan hệ trực tiếp với Somaliland sẽ gây xung đột ngoại giao với Chính phủ Liên bang Somalia.
Dù vậy, ông Ekman thừa nhận quân đội Mỹ và các đồng minh thực sự cần quyền tiếp cận cảng Berbera của Somaliland để làm phương án dự phòng cạnh tranh với Trung Quốc.
Trên thực tế, Mỹ đang có những động thái ngầm.
Phái đoàn quân sự Mỹ và Tư lệnh Bộ chỉ huy châu Phi (AFRICOM), Tướng Dagvin Anderson, đã liên tục đến thăm các cảng biển tại Somaliland.
Mỹ cũng từng bí mật phối hợp với lực lượng Somaliland từ năm 2023 trong chiến dịch tiêu diệt thủ lĩnh tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng Bilal al-Sudani.
Tuy nhiên, về mặt công khai, Lầu Năm Góc tuyên bố vẫn duy trì quan hệ đối tác chiến lược với Chính phủ Liên bang Somalia và chỉ phối hợp không kích chống tổ chức IS hay al-Shabaab dựa trên các lợi ích an ninh chung.
