Chiều nay 5/8 tại Hội trường Diên Hồng, Quốc hội thảo luận về danh mục đầu tư, kinh doanh có điều kiện tại dự thảo Luật Đầu tư sửa đổi, do Chính phủ trình, Quốc hội cho ý kiến, xem xét thông qua tại kỳ này.
“Siết” mô hình kinh doanh sở hữu kỳ nghỉ vì ảnh hưởng trật tự xã hội
Cho rằng mô hình kinh doanh “sở hữu kỳ nghỉ” biến tướng, gây thiệt hại lớn cho người tiêu dùng, trong khi chưa có cơ chế kiểm soát chuyên biệt, đại biểu Quốc hội Nguyễn Văn Huy, Đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên đề nghị đưa mô hình kinh doanh vào danh mục kinh doanh có điều kiện.
Đại biểu Nguyễn Văn Huy, Đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên (Ảnh: Media QH).
Theo đại biểu Nguyễn Văn Huy, thời gian qua, thị trường bất động sản nghỉ dưỡng đã phát sinh nhiều cuộc việc khiếu nại, khiếu kiện kéo dài liên quan đến mô hình sở hữu kỳ nghỉ.
“Rất nhiều khách hàng tập trung khiếu kiện tại trụ sở doanh nghiệp, nhiều vụ việc có dấu hiệu lừa đảo dưới danh nghĩa bán gói nghỉ dưỡng đã bị cơ quan tiến hành tố tụng khởi tố, điều tra”, ông Huy nói.
Đại biểu đoàn Hưng Yên cho rằng, thực tiễn cho thấy các vụ việc liên quan đến hợp đồng sở hữu kỳ nghỉ “không còn là những tranh chấp dân sự riêng lẻ mà đã trở thành vấn đề ảnh hưởng đến trật tự an toàn xã hội và quyền lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng”.
Điểm đáng lo ngại nhất của mô hình này không nằm ở việc cung cấp dịch vụ du lịch mà ở cơ chế huy động một lượng tiền rất lớn của người dân thông qua việc bán trước quyền sử dụng dịch vụ.
“Trong thời hạn từ 10 đến 30 năm, doanh nghiệp có thể thu trước từ vài trăm triệu đến hàng tỷ đồng/hợp đồng, trong khi việc quản lý, sử dụng nguồn tiền này hiện chưa chịu bất kỳ một cơ chế kiểm soát chuyên biệt nào. Nếu khi doanh nghiệp mất khả năng thực hiện cam kết hoặc là chấm dứt hợp đồng, rủi ro hầu như được chuyển toàn bộ sang phía người tiêu dùng", ông nói và cho rằng, hoạt động này đáp ứng được cái tiêu chí tại khoản 1 điều 7 của Luật Đầu tư - (Điều 7 về danh mục Ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện) theo Luật Đầu tư hiện hành.
Cũng thảo luận về danh mục đầu tư, kinh doanh có điều kiện tại dự thảo Luật Đầu tư, Đại biểu Trịnh Xuân An (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Nai) đề xuất đưa vàng, kim cương vào danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.
Đại biểu Trịnh Xuân An, Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Nai (Ảnh: Media QH).
“Trước đây, tại phiên thảo luận ở tổ, tôi đã đề xuất bổ sung hoạt động kinh doanh kim cương, vàng (trừ vàng trang sức, mỹ nghệ) vào danh mục đầu tư, kinh doanh có điều kiện. Tuy nhiên, đến nay tôi chưa thấy nội dung này được tiếp thu, giải trình”, ông An cho hay.
Theo ông, đây là vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, thảo luận. Tuy nhiên, diễn biến phức tạp của thị trường kinh doanh kim cương thời gian qua, đặc biệt qua vụ việc liên quan đến PNJ, cho thấy cần xem xét đưa lĩnh vực này vào diện quản lý chặt chẽ, không chỉ dừng ở kinh doanh có điều kiện.
Đề nghị rà soát giao dịch trực tuyến tiếp nhận, tạm giữ bằng tiền, tài sản
Thảo luận tại Hội trường, Đại biểu Huỳnh Ngọc Liêm, Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng cho rằng, cùng với việc cắt giảm các điều kiện không còn phù hợp, Luật Đầu tư cần nhận diện những loại hình mới phát sinh nhiều rủi ro trong thực tiễn.
Theo ông Liêm, hiện nhiều nền tảng số không chỉ làm nhiệm vụ kết nối giữa người mua và người bán mà còn trực tiếp nhận, tạm giữ tiền, quyết định thời điểm thanh toán cho người bán, hoàn tiền, phân chia tiền giữa các bên hoặc hình thành số dư nội bộ.
Đại biểu Huỳnh Ngọc Liêm, Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng (Ảnh: Media QH).
“Về bản chất, đây không còn thuần túy là hoạt động cung cấp hạ tầng công nghệ. Khi một chủ thể trực tiếp nắm giữ và chi phối số tiền lớn của nhiều người sử dụng, chủ thể đó đã tham gia vào một khâu có mức độ rủi ro cao đối với thị trường”, ông Liêm nêu.
Đại biểu nêu ví dụ: Một người dân mua điện thoại trên sàn giao dịch trực tuyến và thanh toán trước. Người bán giao hàng đúng cam kết nhưng khoản tiền vẫn do nền tảng tạm giữ để đối soát. Nếu khoản tiền này không được tách biệt, bảo đảm và giám sát chặt chẽ, khi nền tảng gặp sự cố kỹ thuật, mất khả năng thanh toán hoặc xảy ra gian lận, người bán có thể đã giao hàng nhưng chưa nhận được tiền; người mua cũng có thể không được hoàn tiền khi giao dịch bị hủy. Hàng nghìn giao dịch khác cũng có thể bị ảnh hưởng.
Theo đại biểu, rủi ro không nằm ở giao dịch mua bán mà ở chủ thể trực tiếp nắm giữ tiền của các giao dịch. Từ đó có thể phát sinh nguy cơ chiếm dụng vốn, lừa đảo, huy động vốn trái phép, rửa tiền hoặc che giấu chủ sở hữu hưởng lợi.
Luật Thương mại điện tử có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 đã hình thành khung pháp lý riêng đối với nền tảng, người bán và các chủ thể tham gia giao dịch trực tuyến. Đồng thời, pháp luật ngân hàng cũng đã quy định cơ chế cấp phép đối với hoạt động cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán.
Vì vậy, vấn đề cần làm rõ không phải mở rộng điều kiện kinh doanh dàn trải mà xác định chính xác khoảng trống giữa pháp luật về thương mại điện tử, pháp luật về thanh toán và Luật Đầu tư.
“Tôi đề nghị cơ quan soạn thảo phối hợp với Ngân hàng Nhà nước và Bộ Công Thương rà soát các mô hình nền tảng trực tiếp nhận hoặc tạm giữ tiền, tài sản của người sử dụng. Trường hợp hoạt động này đã thuộc phạm vi điều chỉnh và cấp phép của pháp luật về ngân hàng, trung gian thanh toán thì không cần bổ sung vào danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Tuy nhiên, nếu có nền tảng trực tiếp nắm giữ tiền của khách hàng nhưng chưa thuộc bất kỳ cơ chế cấp phép hoặc giám sát chuyên ngành nào thì cần bổ sung chính hoạt động có rủi ro này vào Phụ lục IV”, ông Liêm nhấn mạnh.
Ông này cho rằng, tên ngành, nghề cần được thiết kế hẹp, rõ và có tiêu chí nhận diện cụ thể, chẳng hạn: Kinh doanh dịch vụ nền tảng trung gian trực tuyến trực tiếp nhận hoặc tạm giữ tiền, tài sản của người sử dụng để bảo đảm hoặc quyết toán giao dịch, trừ trường hợp đã thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật về ngân hàng và dịch vụ trung gian thanh toán.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn giải trình trước Quốc hội (Ảnh: Media QH).
Đồng thời, điều kiện kinh doanh không chỉ dừng ở yêu cầu cấp phép mà cần tập trung vào các điều kiện thực chất như tách biệt tiền của khách hàng với tài sản của doanh nghiệp; bảo đảm khả năng hoàn trả; lưu vết giao dịch, kiểm toán; xác định chủ sở hữu hưởng lợi; bảo vệ dữ liệu; quy định trách nhiệm khi xảy ra sự cố hoặc mất khả năng thanh toán.
Theo Đại biểu Liêm, điều cần quản lý không phải thương mại điện tử mà là quyền trực tiếp kiểm soát tiền, tài sản của người sử dụng. Cắt giảm điều kiện kinh doanh là cần thiết nhưng không để xuất hiện khoảng trống quản lý tại nơi đang tập trung dòng tiền của số lượng lớn người dân và doanh nghiệp.
“Đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát, đánh giá kỹ tác động và chỉ bổ sung vào Phụ lục IV những hoạt động thực sự có rủi ro, chưa được pháp luật chuyên ngành điều chỉnh”, Đại biểu nêu.
