Trong báo cáo đặc biệt về hoạt động cổ phần hóa, thoái vốn doanh nghiệp Nhà nước công bố tháng 8, BSC Research đánh giá Quyết định 40/2026/QĐ-TTg ngày 5/8 là một trong những yếu tố hỗ trợ câu chuyện cổ phần hóa, thoái vốn trong giai đoạn tới.
Theo nhóm phân tích, quyết định mới tiếp tục phân loại doanh nghiệp theo ba nhóm chính gồm Nhà nước nắm 100% vốn; từ 65% trở lên; và trên 50% đến dưới 65%. Tuy nhiên, phạm vi ngành, lĩnh vực trong từng nhóm có một số thay đổi so với giai đoạn 2021-2025.
Điều này khiến quá trình cơ cấu vốn Nhà nước có thể diễn ra theo hai chiều, thay vì chỉ là giảm sở hữu.
Chẳng hạn, vận chuyển hàng không được nâng từ nhóm Nhà nước nắm trên 50% đến dưới 65% lên mức tối thiểu 65%. Hoạt động bảo đảm nhu cầu thiết yếu tại miền núi, vùng sâu, vùng xa cũng được nâng lên mức này.
Một số lĩnh vực được đưa lên nhóm Nhà nước nắm 100% vốn, gồm bán buôn lương thực có vai trò bảo đảm các cân đối lớn, bình ổn thị trường và thực hiện nhiệm vụ chính trị; sản xuất thuốc lá điếu và sản xuất hóa chất cơ bản.
Đối với lĩnh vực tài chính - ngân hàng, mức sở hữu Nhà nước tối thiểu tiếp tục là 65%, ngoại trừ các lĩnh vực không thuộc phạm vi áp dụng và Agribank thuộc nhóm Nhà nước nắm 100%.
Theo dữ liệu BSC Research cập nhật cuối năm 2025, tỷ lệ sở hữu Nhà nước tại VietinBank (CTG) ở mức khoảng 64,5%, thấp hơn ngưỡng 65%. Trong khi đó, tỷ lệ tại Vietcombank (VCB) và BIDV (BID) lần lượt khoảng 74,8% và 79,6%.
Ở chiều ngược lại, một số lĩnh vực từng thuộc diện Nhà nước nắm trên 50% đến dưới 65% nay không còn nằm trong tiêu chí phân loại. BSC Research dẫn hai trường hợp gồm vận tải đường biển quốc tế và hoạt động trồng, chế biến cao su, cà phê tại địa bàn chiến lược gắn với quốc phòng, an ninh; đồng thời diễn giải theo hướng Nhà nước không tiếp tục nắm giữ theo tiêu chí chung.
Đây là nhóm thay đổi có thể mở ra dư địa cơ cấu, thoái vốn trong giai đoạn tới, dù phương án cụ thể còn phụ thuộc kế hoạch đối với từng doanh nghiệp.
Theo báo cáo, cơ quan đại diện chủ sở hữu gồm các bộ, UBND tỉnh sẽ trực tiếp phê duyệt kế hoạch cơ cấu lại vốn giai đoạn 2026-2030. Thủ tướng phê duyệt đối với một số doanh nghiệp đặc thù hoặc trường hợp thực hiện khác với tiêu chí chung.
Câu chuyện này diễn ra trong bối cảnh tỷ lệ sở hữu Nhà nước trên thị trường chứng khoán vẫn ở mức cao. BSC Research thống kê tỷ lệ này đạt 31,36% tại nhóm doanh nghiệp chiếm hơn 80% tổng vốn hóa ba sàn vào cuối tháng 2.
Nhiều doanh nghiệp trong danh sách BSC Research theo dõi vẫn có tỷ lệ sở hữu Nhà nước ở mức rất cao. Tại cuối năm 2025, tỷ lệ này ở GVR là 96,8%, GAS 95,8%, ACV và BCM cùng 95,4%, BSR 92,1%, PGV 99,2% và MVN 99,5%.
BSC Research cũng liệt kê PLX, BVH, POW, OIL, VEA, VGC, HVN, SAB, VGT, SNZ cùng một số doanh nghiệp khác trong nhóm “một số doanh nghiệp đáng chú ý trong làn sóng cổ phần hóa, thoái vốn sắp tới”.
