Mới đây, Phó thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà, Trưởng ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, đã chủ trì hội nghị triển khai công tác năm 2026 của ban chỉ đạo.
Chiến sĩ Quân khu 4 tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại tỉnh Quảng Trị
ẢNH: QK4
Theo chương trình hoạt động giai đoạn 2026 - 2030, Ban Chỉ đạo quốc gia xác định lộ trình thực hiện theo 2 giai đoạn với các chỉ tiêu cụ thể.
Giai đoạn 1 (từ tháng 1.2026 - tháng 7.2027) giải quyết căn bản các tồn đọng trong công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ; đặt mục tiêu tìm kiếm, quy tập khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ; hoàn thành việc lấy mẫu đối với toàn bộ mộ chưa xác định được thông tin trong các nghĩa trang liệt sĩ (khoảng 230.000 mộ liệt sĩ) và hài cốt liệt sĩ mới tìm kiếm, quy tập được; giám định ADN khoảng 18.000 mẫu hài cốt liệt sĩ; xây dựng và đưa vào vận hành Cơ sở dữ liệu gen thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin.
Giai đoạn 2 (từ tháng 8.2027 - tháng 12.2030) phấn đấu tìm kiếm, quy tập khoảng 3.000 hài cốt liệt sĩ; giám định ADN khoảng 30.000 mẫu hài cốt liệt sĩ; đẩy mạnh xác minh, kết luận, bổ sung, đính chính thông tin các mộ liệt sĩ còn thiếu thông tin trong các nghĩa trang bằng phương pháp thực chứng.
Về dự thảo kế hoạch của Bộ Quốc phòng tổ chức lấy mẫu hài cốt liệt sĩ đối với các mộ chưa xác định được thông tin trong nghĩa trang liệt sĩ để phục vụ giám định ADN, Phó thủ tướng đề nghị tiếp tục hoàn thiện, gắn với kế hoạch chung của Ban Chỉ đạo quốc gia trong năm 2026, và “chiến dịch 500 ngày đêm” tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ; phấn đấu hoàn thiện và tổ chức phát động chiến dịch trong tháng 3.
Quy trình, thủ tục lấy mẫu để giám định ADN xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin như thế nào?
Theo Nghị định số 131/2021/NĐ-CP của Chính phủ, đối với trường hợp đón nhận hài cốt liệt sĩ được quy tập mà chưa xác định được danh tính, Sở Nội vụ nơi đón nhận hài cốt liệt sĩ trong thời gian 1 ngày làm việc có trách nhiệm: tiếp nhận hài cốt và mẫu hài cốt liệt sĩ do đơn vị quy tập bàn giao; kiểm tra tình trạng hài cốt, ghi ký hiệu mẫu theo quy định và cập nhật vị trí mộ an táng hài cốt liệt sĩ trong nghĩa trang liệt sĩ vào cơ sở dữ liệu về liệt sĩ; có văn bản gửi Cục Người có công đề nghị giám định mẫu.
Trường hợp có thông tin về thân nhân liệt sĩ thì thông báo và hướng dẫn thân nhân gửi mẫu đối chứng thân nhân liệt sĩ về Sở Nội vụ nơi đón nhận hài cốt liệt sĩ.
Cục Người có công trong thời gian 1 ngày làm việc kể từ ngày nhận được văn bản đề nghị, có văn bản gửi Sở Nội vụ, đơn vị giám định ADN thông báo về việc tiếp nhận và giám định mẫu hài cốt liệt sĩ.
Sở Nội vụ trong thời gian 1 ngày làm việc kể từ ngày nhận được văn bản của Cục Người có công, có trách nhiệm gửi mẫu kèm biên bản bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ tới đơn vị giám định ADN và báo cáo Cục Người có công kèm biên bản bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ. Trường hợp gửi mẫu đối chứng thân nhân liệt sĩ thì kèm thông tin về ký hiệu mẫu của hài cốt liệt sĩ.
Đối với trường hợp mộ liệt sĩ trong nghĩa trang liệt sĩ còn thiếu thông tin nhưng có thông tin về nơi hy sinh, nơi an táng ban đầu trong các giấy tờ giấy báo tử và các giấy tờ có thông tin liên quan về nơi liệt sĩ hy sinh hoặc nơi an táng liệt sĩ; khi mộ liệt sĩ trong nghĩa trang liệt sĩ không có thông tin nhưng danh sách liệt sĩ của cơ quan quản lý liệt sĩ trước khi hy sinh có chung thông tin về nơi hy sinh, nơi an táng ban đầu và đã được quy tập vào nghĩa trang liệt sĩ thì đại diện thân nhân liệt sĩ hoặc người hưởng trợ cấp thờ cúng liệt sĩ có đơn đề nghị giám định ADN xác định danh tính hài cốt liệt sĩ kèm theo bản sao được chứng thực từ: bằng “Tổ quốc ghi công” và giấy xác nhận thông tin về nơi liệt sĩ hy sinh gửi Sở Nội vụ nơi quản lý hồ sơ gốc.
Sở Nội vụ nơi quản lý hồ sơ gốc trong thời gian 5 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ giấy tờ quy định có trách nhiệm rà soát, nếu hồ sơ đang quản lý có thông tin về liệt sĩ và thân nhân thì có văn bản thông báo Sở Nội vụ nơi quản lý mộ kèm các giấy tờ.
Sở Nội vụ nơi quản lý mộ liệt sĩ trong thời gian 20 ngày kể từ ngày nhận đủ các giấy tờ quy định có trách nhiệm kiểm tra thông tin về vị trí mộ, thông tin khắc trên bia mộ, tình trạng hài cốt, thông tin quy tập; nếu đủ căn cứ thì thực hiện như sau: lấy mẫu hài cốt liệt sĩ, lập biên bản bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ; thông báo và hướng dẫn thân nhân liệt sĩ gửi mẫu đối chứng thân nhân liệt sĩ về Sở Nội vụ.
Gửi mẫu hài cốt liệt sĩ và mẫu đối chứng thân nhân liệt sĩ kèm theo văn bản và sao toàn bộ giấy tờ, biên bản lấy mẫu hài cốt liệt sĩ và mẫu đối chứng thân nhân liệt sĩ; văn bản đề nghị thanh toán chi phí lấy mẫu hài cốt liệt sĩ (nếu có) kèm theo chứng từ thanh toán gửi Cục Người có công.
Cục Người có công trong thời gian 1 ngày làm việc kể từ ngày nhận được mẫu hài cốt liệt sĩ và mẫu đối chứng thân nhân liệt sĩ, có trách nhiệm đánh số thứ tự tiếp nhận giám định ADN; chuyển mẫu tới đơn vị giám định ADN; lập biên bản bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ và thanh toán chi phí lấy mẫu hài cốt liệt sĩ theo đề nghị của Sở Nội vụ.
Cách lấy mẫu giám định ADN
Theo Bộ Quốc phòng, lấy mẫu là khâu quan trọng nhất trong toàn bộ quá trình giám định. Vì vậy, người dân cần chú ý theo một trong các yêu cầu sau: trường hợp hài cốt còn nguyên vẹn: lấy từ 1 đến 2 chiếc răng (ưu tiên các răng còn được cố định trong xương hàm).
Trường hợp hài cốt không nguyên vẹn, lấy khoảng 2 x 2 cm xương ống hoặc 2 x 2 cm xương còn cứng (các xương xốp như xương sọ, xương sườn, xương bàn tay, bàn chân… rất khó làm giám định, tỷ lệ thành công không cao).
Mẫu hài cốt liệt sĩ phải được bảo quản trong túi ni lông có niêm phong xác nhận của Sở Nội vụ, ngoài bì ghi rõ đề nghị xác định danh tính đối với liệt sĩ (họ và tên, nguyên quán, ngày tháng năm sinh).
Lấy mẫu sinh phẩm của thân nhân liệt sĩ (mẫu đối chứng). Trường hợp đối tượng lấy mẫu sinh phẩm: ít nhất lấy mẫu của 2 trong số những người thân có mối quan hệ huyết thống theo dòng mẹ hoặc theo dòng cha của liệt sĩ, cụ thể:
Theo dòng mẹ của liệt sĩ: có thể lấy mẫu của 2 trong số những người sau: mẹ liệt sĩ; bà ngoại của liệt sĩ; bác, cậu, dì của liệt sĩ; anh chị em cùng mẹ với liệt sĩ; anh em con dì, con già với liệt sĩ; con của chị gái, em gái của liệt sĩ; con của chị gái, em gái của con dì, con già với liệt sĩ.
Theo dòng cha của liệt sĩ: nếu không còn các đối tượng nói trên theo dòng mẹ thì lấy mẫu của ông nội của liệt sĩ; bố đẻ của liệt sĩ.
Mẫu sinh phẩm của thân nhân gồm: móng tay hoặc móng chân, tóc (phải lấy có cả chân tóc); mẫu phải bảo quản trong túi ni lông đặt trong bì thư, ngoài bì ghi rõ họ tên người được lấy mẫu, tuổi, nguyên quán, trú quán và quan hệ với liệt sĩ, điện thoại liên hệ.
