Từ ngày 15/5, Nghị định 90/2026/NĐ-CP của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế chính thức có hiệu lực, bổ sung nhiều quy định siết chặt xử lý các hành vi vi phạm liên quan đến bảo hiểm y tế (BHYT), với mức phạt tối đa lên tới 70 triệu đồng.
Theo nghị định mới, người sử dụng lao động không lập danh sách hoặc lập danh sách không đầy đủ người tham gia BHYT đúng thời hạn sẽ bị xử phạt tùy theo số lượng lao động vi phạm. Mức phạt từ 1 - 2 triệu đồng nếu vi phạm dưới 10 lao động và tăng dần, lên tới 25 - 35 triệu đồng nếu vi phạm từ 1.000 lao động trở lên.
Đối với hành vi chậm đóng hoặc đóng không đầy đủ tiền BHYT, mức xử phạt được tính theo giá trị vi phạm. Mức phạt thấp nhất là 500.000 đồng và có thể lên tới 35 triệu đồng.
Từ 15/5, chậm đóng, trốn đóng Bảo hiểm y tế có thể bị phạt tới 70 triệu đồng. (Ảnh minh hoạ)
Ngoài xử phạt hành chính, doanh nghiệp còn buộc phải đóng đủ số tiền còn thiếu, hoàn trả quyền lợi bị ảnh hưởng cho người tham gia BHYT (nếu có), nộp lại khoản lợi bất hợp pháp và chịu lãi chậm đóng ở mức 0,03%/ngày.
Đáng chú ý, nghị định cũng tăng mạnh chế tài với hành vi trốn đóng BHYT. Trường hợp chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, cá nhân vi phạm có thể bị phạt từ 300.000 - 500.000 đồng.
Với người sử dụng lao động, hành vi không lập hoặc lập thiếu danh sách người thuộc diện tham gia BHYT có thể bị phạt từ 2 - 4 triệu đồng nếu vi phạm dưới 10 lao động, và lên tới 50 - 70 triệu đồng nếu vi phạm từ 1.000 lao động trở lên.
Ngoài ra, doanh nghiệp kê khai tiền lương làm căn cứ đóng BHYT thấp hơn quy định, hoặc không đóng, đóng thiếu sau khi đã bị cơ quan chức năng đôn đốc cũng có thể bị xử phạt từ 1 - 45 triệu đồng tùy mức độ vi phạm.
Các biện pháp khắc phục hậu quả gồm buộc đóng đủ số tiền trốn đóng vào quỹ BHYT, hoàn trả thiệt hại cho người tham gia (nếu có), nộp lại khoản lợi bất hợp pháp và tiền lãi phát sinh.
Nghị định 90/2026/NĐ-CP cũng siết chặt việc sử dụng thẻ BHYT trong khám, chữa bệnh. Người cho mượn thẻ hoặc sử dụng thẻ BHYT của người khác sẽ bị phạt từ 1 - 2 triệu đồng nếu chưa gây thiệt hại.
Trường hợp sử dụng thẻ BHYT để trục lợi, gây thiệt hại cho quỹ BHYT, mức phạt có thể từ 3 - 5 triệu đồng, đồng thời buộc hoàn trả toàn bộ số tiền vi phạm.
Việc tăng mức xử phạt được kỳ vọng góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của doanh nghiệp và người dân, bảo đảm quyền lợi cho người tham gia BHYT cũng như an toàn quỹ bảo hiểm y tế.
