Hiệu suất quỹ chịu sức ép
Số liệu từ Fmarket cho thấy, tính từ đầu năm đến ngày 14/10/2026, phần lớn quỹ mở cổ phiếu trên thị trường ghi nhận hiệu suất âm. Trong nhóm có hiệu suất thấp nhất có nhiều quỹ quy mô lớn, gồm Quỹ Đầu tư tăng trưởng Thành Công (TCGF) với mức giảm 14,87%; Quỹ Đầu tư cổ phiếu tập trung cổ tức DC (DCDE) giảm 14,54%; Quỹ Đầu tư chứng khoán năng động DC (DCDS) giảm 13,23%; Quỹ Đầu tư cổ phiếu United ESG Việt Nam (UVEEF) giảm 11,62% và Quỹ Đầu tư tăng trưởng dài hạn Việt Nam (VLGF) giảm 11,12%.
Ông Mã Tuấn Minh Hiển, Trưởng phòng Phân tích Đầu tư, Lighthouse Capital cho biết, 9 tháng đầu năm là giai đoạn khó khăn với thị trường chứng khoán và các quỹ cổ phiếu. Trong khi VN-Index chỉ giảm 0,9%, gần 50 quỹ mở cổ phiếu chủ động trên thị trường chỉ có 5 quỹ đạt hiệu suất vượt chỉ số, trong đó duy nhất một quỹ ghi nhận mức sinh lời dương. Đáng chú ý, các quỹ vượt VN-Index chủ yếu nhờ duy trì tỷ trọng tiền mặt lớn.
“Trong bối cảnh đó, quỹ cổ phiếu LHCDF do Lighthouse Capital quản lý giảm 7,7% trong 9 tháng đầu năm, sâu hơn mức giảm 0,9% của VN-Index. Thẳng thắn mà nói, kết quả này chưa đạt kỳ vọng của chúng tôi", ông Hiển chia sẻ.
Theo ông Hiển, hiệu quả đầu tư của các quỹ trong 9 tháng đầu năm chịu tác động từ ba yếu tố chính.
Thứ nhất, bối cảnh vĩ mô quốc tế bất lợi. Xung đột tại Trung Đông đẩy giá dầu Brent tăng khoảng 74% so với đầu năm, lên quanh 106 USD/thùng. Lãi suất và lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ tăng, trong đó lợi suất kỳ hạn 10 năm vượt 5%, gây thêm áp lực lên tỷ giá và dòng vốn vào các thị trường mới nổi.
Thứ hai, mặt bằng lãi suất trong nước duy trì ở mức cao. Trong 5 năm gần đây, tăng trưởng tín dụng liên tục vượt tăng trưởng huy động vốn khoảng 3-4 điểm phần trăm, trong khi tỷ lệ tín dụng/GDP đã vượt 140%. Áp lực cân đối nguồn vốn khiến các ngân hàng cạnh tranh huy động mạnh hơn, đẩy lãi suất lên cao. Mặt bằng lãi suất này không chỉ làm tăng chi phí vốn của nền kinh tế và sức hấp dẫn của kênh tiền gửi so với cổ phiếu, mà còn gây áp lực lên biên lãi ròng của ngân hàng và chi phí tài chính của doanh nghiệp bất động sản.
Thứ ba, thị trường phân hóa mạnh trong bối cảnh dòng tiền suy yếu. Dù VN-Index gần như đi ngang trong 9 tháng, nhiều cổ phiếu vẫn giảm sâu. Đến cuối tháng 9, hơn 50% số cổ phiếu trên HOSE giao dịch gần vùng đáy 52 tuần, với mức giảm trung vị gần 30% so với đỉnh, trong khi chỉ khoảng 6% số cổ phiếu ở vùng đỉnh.
Dòng vốn ngoại tiếp tục gây sức ép dù Việt Nam đã được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp. Giá trị bán ròng lũy kế từ đầu năm khoảng 95.000 tỷ đồng, mức kỷ lục trên thị trường. Áp lực này ảnh hưởng đến nhiều nhóm cổ phiếu được các quỹ nắm giữ, như ngân hàng, chứng khoán và bất động sản.
Quỹ Đầu tư cổ phiếu tăng trưởng Ballad Việt Nam (TBLF) do SGI Capital quản lý là quỹ mở cổ phiếu duy nhất ghi nhận hiệu suất dương trong 9 tháng đầu năm, với mức tăng 2,74%. Tuy nhiên, hiệu suất tích cực có sự hỗ trợ từ chiến lược duy trì tỷ trọng tiền mặt trên 70% từ đầu năm.
Theo đánh giá của SGI Capital, thanh khoản thị trường chứng khoán trong tháng 9 tiếp tục suy giảm, xuống dưới 15.000 tỷ đồng/phiên, dù Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp và dòng vốn thụ động bắt đầu giải ngân theo lộ trình.
Khối ngoại chỉ mua ròng trong một tuần quanh thời điểm nâng hạng, trước khi quay lại xu hướng bán ròng kéo dài từ đầu năm. Diễn biến lạm phát và lãi suất tăng trên toàn cầu có thể là một trong những nguyên nhân thúc đẩy dòng vốn rút khỏi thị trường. Trong khi đó, nhu cầu phát hành mới của doanh nghiệp niêm yết vẫn cao, tạo thêm áp lực lên nhà đầu tư trong nước. Lãi suất huy động cao tiếp tục hạn chế dòng tiền mới vào chứng khoán, dù định giá đã trở nên hấp dẫn hơn.
Trong bối cảnh dòng tiền suy yếu và lãi suất tăng, dư nợ margin ở mức cao làm gia tăng rủi ro cho thị trường.
Ưu tiên quản trị rủi ro
Thanh khoản suy yếu, lãi suất neo cao và áp lực bán ròng của khối ngoại tiếp tục đặt ra thách thức cho thị trường chứng khoán trong quý IV.
Lighthouse Capital nhận định, thị trường quý IV/2026 sẽ tiếp tục phân hóa mạnh. Cơ hội đầu tư chủ yếu đến từ việc lựa chọn đúng doanh nghiệp thay vì kỳ vọng vào một xu hướng tăng đồng loạt.
Theo ông Hiển, diễn biến thị trường đang trái chiều với nền tảng kinh tế. GDP 9 tháng tăng 9,01%, trong khi sản xuất công nghiệp tiếp tục khởi sắc; đầu tư công và FDI vẫn là những động lực tăng trưởng. Thanh khoản hệ thống ngân hàng ổn định hơn, lãi suất liên ngân hàng giảm, lợi nhuận doanh nghiệp duy trì tăng trưởng, trong khi định giá cổ phiếu đã giảm đáng kể sau nhịp điều chỉnh. Dòng vốn thụ động cũng bắt đầu giải ngân theo lộ trình nâng hạng của FTSE Russell.
Tuy nhiên, rủi ro lớn nhất vẫn đến từ bên ngoài. Giá dầu tăng góp phần đẩy lạm phát bình quân 9 tháng lên 5,08%, thu hẹp dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ. Kỳ vọng Fed tiếp tục tăng lãi suất và đồng USD tăng khoảng 3,5% trong một tháng gây thêm áp lực lên dòng vốn ngoại. Trong 8 phiên đầu tháng 10, khối ngoại bán ròng gần 17.700 tỷ đồng, lấn át tác động tích cực từ dòng vốn thụ động liên quan đến việc nâng hạng.
Trong nước, thâm hụt thương mại 19,4 tỷ USD trong 9 tháng, áp lực đáo hạn trái phiếu bất động sản và nợ xấu ngân hàng có xu hướng nhích lên cũng là những yếu tố cần theo dõi.
“Về cấu trúc, đà tăng của chỉ số đang phụ thuộc vào một nhóm ít doanh nghiệp chiếm gần 30% vốn hóa, trong khi thanh khoản thị trường suy giảm. Vì vậy, chúng tôi cho rằng, chỉ số có thể còn biến động, nhưng chính sự phân hóa sẽ tạo cơ hội cho các doanh nghiệp có lợi nhuận thực và định giá hợp lý. Tóm lại, Lighthouse Capital duy trì quan điểm thận trọng và có chọn lọc cho quý cuối năm”, ông Hiển cho biết.
SGI Capital thận trọng hơn khi cho rằng, quý IV thường là giai đoạn nhu cầu tiền mặt tăng cao do nhiều khoản vay và khoản đầu tư đến kỳ tất toán trước cuối năm. Điều này có thể tạo thêm áp lực lên thanh khoản và giá cổ phiếu. Thanh khoản trên thị trường bất động sản suy giảm cũng có thể gây tác động dây chuyền sang thị trường chứng khoán, vốn có tính thanh khoản cao hơn.
SGI Capital nhận định, sự phân hóa trên thị trường vẫn tiếp diễn, nhưng số cổ phiếu giảm về đáy một năm đang tăng nhanh, trong khi số mã lập đỉnh mới chỉ tập trung ở một số doanh nghiệp hưởng lợi từ giá dầu tăng. Tâm lý nhà đầu tư có xu hướng chuyển từ kỳ vọng sang thất vọng và lo ngại.
Theo SGI Capital, nếu lãi suất huy động tiếp tục tăng, một bộ phận nhà đầu tư có thể rời bỏ thị trường, làm gia tăng nguy cơ bán giải chấp và tạo vòng xoáy giảm giá.
“Đây là giai đoạn việc quản trị rủi ro tốt là ưu tiên sống còn. Lịch sử cho thấy, chỉ những nhà đầu tư quản trị rủi ro tốt mới có khả năng tận dụng những cơ hội lớn khi phần đông rời đi hoặc buộc phải bán tháo ở mức giá thấp”, SGI Capital nhận định.
Quỹ Đầu tư chọn lọc Phú Hưng Việt Nam (PHVSF) cho rằng, hiệu suất giữa các ngành chịu ảnh hưởng lớn từ chi phí vốn, giá dầu và biến động của một số cổ phiếu vốn hóa lớn, thay vì chỉ phụ thuộc vào triển vọng riêng của từng ngành.
Điều này đáng lưu ý khi tài chính và bất động sản chiếm tỷ trọng lớn trong vốn hóa thị trường, trong khi dòng tiền từ nhà đầu tư cá nhân sử dụng đòn bẩy chịu ảnh hưởng trực tiếp từ chi phí vốn. Trong bối cảnh lãi suất margin ở mức 13-14%/năm, cao hơn đáng kể so với lãi suất tiền gửi trên 8%/năm, chi phí vốn trở thành yếu tố quan trọng chi phối quyết định đầu tư.
Với quý IV/2026, PHVSF định hướng giảm tỷ trọng bất động sản, công ty chứng khoán và các ngân hàng có tỷ trọng cho vay bất động sản lớn. Đối với ngành ngân hàng, Quỹ duy trì quan điểm trung lập, lựa chọn những đơn vị có lợi thế về nguồn vốn huy động chi phí thấp.
Quỹ đồng thời ưu tiên doanh nghiệp có nguồn thu ổn định từ hoạt động sản xuất gắn với FDI, như khu công nghiệp, cảng biển và điện; doanh nghiệp vật liệu xây dựng sở hữu giấy phép khai thác đá có tính khan hiếm; doanh nghiệp có nguồn thu bằng USD và các ngành được ưu tiên về chính sách, có khả năng tiếp cận tín dụng theo định hướng. Một phần danh mục tiếp tục được phân bổ vào tiền mặt và tiền gửi nhằm duy trì dự phòng thanh khoản trước những biến động khó lường của thị trường.
