Theo Đề án vừa được phê duyệt, thành phố quyết định lựa chọn hai xã liền kề là Phúc Thịnh và Thư Lâm để triển khai. Lý do là khu vực này hội tụ đủ các tiêu chí về tổ chức không gian phát triển, còn nhiều dư địa và vị trí độc lập dễ kết nối giao thông.
Với tổng diện tích tự nhiên 86,53 km2 và dân số gần 199.000 người, khu vực này được kỳ vọng sẽ thu hút khoảng 700.000 dân sinh sống vào năm 2030, trở thành mô hình kiểu mẫu để nhân rộng. Việc triển khai song song tại hai xã liền kề giúp thành phố đánh giá toàn diện cơ chế phối hợp liên xã về hạ tầng, dịch vụ công, quản trị dân cư và kinh tế vùng, hướng tới nghiên cứu hợp nhất thành một đơn vị hành chính mới.
Một góc xã Thư Lâm.
Xã Phúc Thịnh (diện tích 42,69 km2, gần 96.000 dân) sở hữu vị trí cửa ngõ phía Bắc Thủ đô, tiếp giáp sông Hồng, gần cầu Nhật Tân, Thăng Long và sân bay Nội Bài. Nằm trong cực tăng trưởng theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, địa phương đã phủ kín quy hoạch phân khu, xóa trắng hộ nghèo và chỉ còn 57 hộ cận nghèo. Nhờ nguồn thu lớn từ đất đai và sản xuất, dự toán thu ngân sách năm 2026 của xã đạt xấp xỉ 1.880 tỷ đồng.
Hiện tại, Phúc Thịnh đã hình thành 1.203 ha khu dân cư, cụm công nghiệp; đang đầu tư 3.065 ha và dành 459 ha ven đầm Vân Trì phát triển hạ tầng sinh thái. Địa phương đang bùng nổ nguồn lực với 53 dự án ngoài ngân sách, tiêu biểu là Khu đô thị đa mục tiêu Bắc Thăng Long Urban City (gần 700 ha, vốn dự kiến gần 100.000 tỷ đồng), các dự án nhà ở xã hội Tiên Dương 1, Tiên Dương 2 và Bệnh viện TH. Ước tính đến năm 2025, tổng sản phẩm của xã đạt 19.716 tỷ đồng, thu nhập bình quân hơn 90,9 triệu đồng/người/năm. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch mạnh với tỷ trọng công nghiệp - xây dựng chiếm tới 70%, quy tụ gần 1.600 doanh nghiệp và 2.200 hộ kinh doanh hoạt động.
Nằm kề bên Phúc Thịnh, xã Thư Lâm mang đậm dư địa phát triển nhờ sở hữu diện tích tự nhiên 43,84 km2 cùng quy mô dân số khoảng 102.800 người. Ưu thế lớn nhất của Thư Lâm nằm ở quỹ đất rộng lớn với khoảng 1.276 ha đang được tập trung đầu tư phát triển và hơn 600 ha đất chưa có dự án, phân bổ dọc tuyến sông Cà Lồ kéo dài đến khu vực giáp ranh tỉnh Bắc Ninh. Thành phố xác định phần lớn diện tích này sẽ được ưu tiên quy hoạch cho hệ thống cây xanh, mặt nước nhằm kiến tạo các không gian sinh thái bền vững.
Phúc Thịnh và Thư Lâm tập trung nguồn lực hạ tầng, phát huy dư địa kinh tế để mở đường cho Đề án thí điểm xã, phường xã hội chủ nghĩa của Thủ đô.
Tương tự như Phúc Thịnh, toàn bộ địa bàn xã Thư Lâm đã được thành phố phủ kín quy hoạch phân khu đô thị. Đây là nền tảng pháp lý vững chắc để chính quyền địa phương tổ chức lại không gian phát triển, đánh giá khả năng hấp thụ các chính sách mới.
Hiện tại, Thư Lâm đang triển khai 14 dự án đầu tư ngoài ngân sách trên tổng diện tích 1.276 ha, cung cấp nguồn lực trực tiếp để hoàn thiện hạ tầng đô thị phục vụ mô hình thí điểm. Sự kết nối thuận lợi với các trục giao thông lớn phía Bắc Thủ đô càng gia tăng sức hút đầu tư cho địa phương này.
Bức tranh kinh tế của Thư Lâm cũng ghi nhận những số liệu tích cực và đồng bộ. Dự kiến trong năm 2025, tổng sản phẩm của xã sẽ đạt khoảng 9.343 tỷ đồng, thu nhập bình quân đầu người vươn lên gần 88 triệu đồng. Cơ cấu kinh tế của địa phương duy trì tỷ trọng công nghiệp và xây dựng ở mức 53%, thương mại và dịch vụ tiệm cận 35%, trong khi nông nghiệp thu hẹp còn khoảng 12%. Nền tảng này giúp Thư Lâm đặt ra dự toán thu ngân sách năm 2026 đạt hơn 1.837 tỷ đồng, đảm bảo nguồn lực vững chắc để tái đầu tư.
Theo định hướng của Đề án, mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa" không chỉ dừng lại ở hai địa phương thí điểm. Bắt đầu từ năm 2026, 124 xã, phường còn lại trên địa bàn Hà Nội sẽ tiến hành áp dụng các tiêu chí phù hợp với điều kiện thực tế. Thành phố ấn định mốc thời gian năm 2030 sẽ tổ chức sơ kết toàn diện việc thực hiện tại Phúc Thịnh và Thư Lâm, từ đó đúc rút kinh nghiệm, hoàn thiện cơ chế quản trị trước khi chính thức nhân rộng mô hình chiến lược này ra toàn phạm vi Thủ đô.
