Dự án Nạo vét, xây dựng hạ tầng, cải tạo môi trường bờ Bắc kênh Đôi trên địa bàn Quận 8 có tổng mức đầu tư khoảng 7.300 tỷ đồng. Trong đó, chi phí giải phóng mặt bằng, bồi thường, hỗ trợ tái định cư là 5.500 tỷ đồng. Theo thiết kế, Dự án sẽ xây dựng khoảng 4,3 km kè kết hợp nạo vét một phần lòng kênh; mở rộng đường Hoài Thanh, Nguyễn Duy lên 20 m; xây mới đường Nguyễn Duy nối dài (từ hẻm 157 Hưng Phú đến cầu chữ Y) rộng 16 m và cầu Hiệp Ân 2.
Ngoài ra, Dự án cũng sẽ làm hệ thống thoát nước mưa, nước thải, cây xanh, chiếu sáng dọc theo các đường ven kênh; xây dựng bến thủy nội địa (loại bến hành khách) dọc kè bờ Bắc kênh Đôi...
Theo tìm hiểu, Kênh Đôi nối từ ngã tư nơi giao với kênh Tàu Hủ, kênh Bến Nghé và kênh Tẻ đến ngã ba nơi giao với kênh Lò Gốm và sông Bến Lức, cùng với tuyến kênh Tẻ, Tàu Hũ - Bến Nghé là trục thoát nước trung tâm và tuyến giao thông thủy quan trọng kết nối các tỉnh miền Tây lên TP HCM.
Hiện tại, dọc trục đường Nguyễn Duy, phần lớn nhà cửa ven kênh đã được giải phóng mặt bằng để bàn giao cho đơn vị thi công dự án. Trước đây, hiện trạng dọc hai bên bờ Kênh nhà dân xây dựng dày đặc chủ yếu là nhà tạm, nhà cấp 4, nhà sàn. Hiện trạng Kênh Đôi nhà ở xây dựng lấn chiếm dọc kênh, làm thu hẹp dòng chảy; tình trạng xả rác bừa bãi xuống lòng kênh cùng với xả nước thải sinh hoạt chưa qua hệ thống xử lý gây ô nhiễm nghiêm trọng, ảnh hưởng môi trường, mất mỹ quan đô thị.
Ô nhiễm còn do nước thải công nghiệp chưa qua hệ thống xử lý do các hoạt động sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp phát sinh, nhất là các ngành chế biến lương thực.
Về quy mô xây dựng dự án, tổng diện tích đất sẽ thu hồi cho dự án khoảng 6,2 ha. Tổng số trường hợp nhà, đất bị ảnh hưởng là 1.571 trường hợp (giảm 9 trường hợp so với số liệu cập nhật trong Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi do hiện trạng là đất trống). Trong đó, có 1.005 trường hợp ảnh hưởng toàn bộ và 566 trường hợp ảnh hưởng một phần.
Về tình hình giải phóng mặt bằng dự án, riêng tại 3 phường Bình Đông, Chánh Hưng và Phú Định, số lượng nhà ven kênh, rạch cần di dời chiếm hơn 65% tổng số toàn thành phố, tương đương khoảng 15.708 căn. Đây được xác định là khu vực trọng điểm trong chương trình chỉnh trang đô thị ven sông, kênh, rạch giai đoạn tới. Đối với khu vực này, TP HCM đã xây dựng đề án riêng với mục tiêu di dời 14.609 căn nhà.
Song song đó, thành phố sẽ triển khai 9 dự án phát triển nhà ở tái định cư, nhà ở xã hội và tạo quỹ đất đấu giá nhằm bổ sung nguồn vốn thực hiện chương trình. Theo đơn vị phụ trách dự án, công trình nạo vét, xây dựng hạ tầng và cải tạo môi trường bờ Bắc kênh Đôi tại phường Phú Định hiện ảnh hưởng đến 804 trường hợp. Trong đó, có 319 trường hợp trên bờ và 485 trường hợp sống ven sông.
Tại phường Chánh Hưng, dự án cải tạo môi trường và chỉnh trang đô thị đã ảnh hưởng đến khoảng 800 trường hợp. Đến nay, địa phương đã hoàn tất bàn giao mặt bằng đối với 760 trường hợp với tổng diện tích hơn 28.000 m2. Trong đó, có 163 trường hợp đăng ký nhận nhà tái định cư. Trong số này, 40 hộ dân đã được bố trí căn hộ tại dự án nhà ở xã hội số 2.225 Phạm Thế Hiển, góp phần ổn định nơi ở và đời sống cho người dân thuộc diện di dời.
Về tiến độ thi công, năm 2026 và 2027 là hai năm thực thi công công trình; năm 2028 tiếp tục thi công hoàn thành công trình và quyết toán dự án. Theo báo cáo của Sở Xây dựng TP HCM, từ nay đến năm 2030, Thành phố đặt mục tiêu di dời tối thiểu 20.000 căn nhà nằm ven sông, kênh, rạch nhằm chỉnh trang đô thị, cải thiện môi trường sống và phát triển hạ tầng giao thông đường thủy.
Các khu vực triển khai trọng điểm gồm kênh Đôi, kênh Tẻ, rạch Ông Lớn và nhiều tuyến kênh, rạch khác trên địa bàn. Đối với các khu vực nhỏ lẻ, Thành phố sẽ giao địa phương chủ động tổ chức thực hiện phù hợp với điều kiện thực tế. Theo kế hoạch, toàn Thành phố dự kiến triển khai 44 dự án di dời nhà ven kênh, rạch, trong đó có 40 dự án sử dụng vốn ngân sách và 4 dự án thực hiện theo hình thức xã hội hóa. Tổng số nhà cần di dời là 23.429 căn.
