Sáng 15/5, tại Diễn đàn “Khoa học và doanh nhân trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”, các đại biểu đã bàn về vai trò của khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và đội ngũ doanh nhân như những động lực then chốt của tăng trưởng kinh tế.
Đóng góp ý kiến tạiDiễn đàn, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Văn hoá và Xã hội (VH&XH) của Quốc hội Tạ Văn Hạ, nhấn mạnh trong kỷ nguyên kinh tế tri thức, thể chế không chỉ là công cụ quản lý mà còn là nguồn lực phát triển quan trọng của quốc gia.
Đột phá thể chế để tăng trưởng cao
Diễn đàn “Khoa học và doanh nhân trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”. (Ảnh: BTC).
Phó Chủ nhiệm Uỷ ban VH&XH cho hay để thực hiện được khát vọng đến năm 2045 trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao, Đảng, Nhà nước đã nhiều lần nhấn mạnh vai trò của khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và đội ngũ doanh nhân như những động lực then chốt của tăng trưởng kinh tế.
Tuy nhiên, để những động lực này phát huy đầy đủ sức mạnh, điều kiện tiên quyết chính là một hệ thống thể chế, chính sách và khung pháp lý đủ tiên tiến, minh bạch và khuyến khích sáng tạo, Đại biểu Quốc hội Tạ Văn Hạ nhìn nhận.
Thông tin thêm về các thành công của các nước phát triển, ông cho biết thực tế phát triển của nhiều quốc gia trên thế giới cũng cho thấy, để có những bước nhảy vọt về khoa học - công nghệ và kinh tế thường bắt đầu từ những cải cách thể chế mang tính đột phá.
Thể chế không chỉ là hệ thống luật pháp hay các quy định quản lý nhà nước, mà còn là khung khổ định hình môi trường sáng tạo, khơi dậy tiềm năng trí tuệ và tinh thần khởi nghiệp trong toàn xã hội.
“Một hệ thống thể chế tốt sẽ tạo ra những điều kiện thuận lợi để khoa học và doanh nghiệp phát triển mạnh mẽ”, Đại biểu Hạ khẳng định và cho rằng, thể chế phải khuyến khích hoạt động sáng tạo khoa học, tạo môi trường để các nhà khoa học yên tâm nghiên cứu, thử nghiệm và khám phá những ý tưởng mới.
Đồng thời, thể chế cần bảo đảm cơ chế bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ hiệu quả, bởi trong nền kinh tế tri thức, tri thức và sáng tạo chính là tài sản có giá trị nhất.
Bên cạnh đó, thể chế hiện đại cần tạo dựng môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng và ổn định, nơi mọi doanh nghiệp đều có cơ hội tiếp cận nguồn lực và thị trường một cách bình đẳng.
Khi các thủ tục hành chính được đơn giản hóa và chi phí tuân thủ pháp luật được giảm thiểu, doanh nghiệp sẽ có thêm nguồn lực để đầu tư cho nghiên cứu, đổi mới công nghệ và phát triển sản phẩm mới.
Thu hút nhân tài bằng chính sách lương, đãi ngộ vượt trội
Đóng góp ý kiến vào quá trình hoàn thiện thể chế cho đổi mới sáng tạo, ông Nguyễn Xuân Tự, Phó Vụ trưởng Vụ Công chức - Viên chức, Bộ Nội vụ, cho rằng để đẩy mạnh chuyển đổi mô hình tăng trưởng, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo, cần tiếp tục thể chế hóa các chính sách thu hút, trọng dụng và đãi ngộ nhân tài trong thời gian tới.
Theo ông Tự, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 899 phê duyệt Chiến lược quốc gia về thu hút, trọng dụng nhân tài đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Quốc hội cũng đã ban hành Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức năm 2025 với định hướng tuyển dụng, sử dụng theo vị trí việc làm và năng lực thực chất.
Đáng chú ý, cơ quan quản lý công chức được phép ký hợp đồng chuyên môn với chuyên gia, nhà khoa học, doanh nhân tiêu biểu để thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn hoặc đảm nhiệm vị trí lãnh đạo tại cơ quan quản lý nhà nước.
Theo ông Nguyễn Xuân Tự, lĩnh vực công nghệ cao, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo đang được quan tâm đặc biệt thông qua nhiều cơ chế ưu đãi dành cho nhà khoa học và doanh nghiệp.
Chính phủ đã ban hành Nghị định 249/2025 quy định chế độ, chính sách thu hút chuyên gia, nhà khoa học phục vụ hoạt động đổi mới sáng tạo trong khu vực công; Nghị định 231/2025 về tuyển dụng, sử dụng công trình sư, kiến trúc sư trưởng tham gia các nhiệm vụ trọng điểm quốc gia; cùng Nghị định 267/2025 quy định chi tiết một số điều của Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo.
Các chính sách thu hút, trọng dụng và đãi ngộ đối với nhà khoa học, nhà quản lý doanh nghiệp được thiết kế theo hướng vượt trội, với mức thu nhập cao hơn đáng kể so với mặt bằng công chức, viên chức hiện hành.
Đáng chý ý, các chính sách tuy có phạm vi, đối tượng điều chỉnh khác nhau nhưng đều phản ánh xu hướng nhất quán là chuyển mạnh sang cách tiếp cận dựa trên năng lực thực chất; giao nhiệm vụ theo mục tiêu và gắn đãi ngộ với mức độ đóng góp”, ông Nguyễn Xuân Tự nhấn mạnh.
Vì vậy, tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách thu hút và trọng dụng nhân tài cho cả khu vực công và khu vực tư; xây dựng tiêu chí nhận diện nhân tài cấp quốc gia; đồng thời tạo điều kiện để nhân tài tham gia các chương trình, dự án trọng điểm quốc gia, tham gia phản biện chính sách và được vinh danh xứng đáng,Phó Vụ trưởng Vụ Công chức - Viên chức, Bộ Nội vụ cho hay.
