Theo thông báo của Bộ Du lịch và Cổ vật Ai Cập, đoàn khảo cổ liên hợp Ai Cập - Đức phát hiện thêm khoảng 13.000 ostraca (mảnh gốm khắc văn tự cổ) tại di chỉ Athribis, thuộc tỉnh Sohag, miền nam nước này.
Số lượng mới phát hiện nâng tổng số ostraca tìm thấy tại Athribis lên khoảng 43.000 mảnh. Đây là bộ sưu tập ostraca lớn nhất từng được phát hiện tại một địa điểm khảo cổ duy nhất ở Ai Cập, vượt cả kho tư liệu nổi tiếng tại Deir el-Medina.
Những ostraca mới được khao quật tại di chỉ khảo cổ Athribis, Ai Cập. (Ảnh: Bộ Du lịch & Khảo cổ Ai Cập)
Di chỉ Athribis nằm tại làng Nagaa El-Sheikh Hamad, cách trung tâm tỉnh Sohag khoảng 7 km về phía tây. Trong quá khứ, nơi đây từng là một thành phố nằm trên vùng đất màu mỡ ven sông Nile, giữ vai trò quan trọng về tôn giáo và hành chính của vùng Thượng Ai Cập cổ đại.
Các ostraca thực chất là những mảnh gốm vỡ được người xưa sử dụng làm bề mặt viết, thay cho giấy papyrus vốn đắt đỏ.
Trên đó ghi lại nhiều loại văn bản liên quan đến đời sống thường ngày của cư dân Athribis như biên lai thuế, lệnh giao hàng, sổ kế toán, danh sách hành chính, thậm chí cả bài tập viết của học sinh.
Một số mảnh còn chứa các tài liệu tôn giáo, bao gồm thánh ca, lời cầu nguyện và biên bản kiểm tra lễ vật hiến tế cho đền thờ. Những tư liệu này giúp các nhà nghiên cứu tái hiện bức tranh khá chi tiết về xã hội, kinh tế và tín ngưỡng của khu định cư tồn tại suốt hơn 1.000 năm lịch sử.
Phần lớn ostraca được viết bằng chữ Demotic, chiếm khoảng 60 - 75% tổng số. Tiếp theo là chữ Hy Lạp với tỷ lệ 15 - 30%. Một số ít được ghi bằng Hieratic, Hieroglyphic, Coptic và Ả Rập, cùng vài chục mảnh chỉ có hình vẽ hoặc họa tiết hình học.
Đáng chú ý, các nhà nghiên cứu đã xác định hơn 130 văn bản liên quan đến chiêm tinh và hoàng đạo, chủ yếu viết bằng chữ Demotic và Hieratic. Điều này khiến Athribis trở thành địa điểm khảo cổ có nhiều tư liệu thiên văn học cổ nhất Ai Cập.
Toàn bộ số ostraca đã khai quật đang được phân tích trong khuôn khổ dự án Ostraca d’Athribis, do giáo sư Sandra Lippert tại Trung tâm Nghiên cứu Khoa học Quốc gia Pháp (CNRS) dẫn dắt.
Nhóm nghiên cứu gồm hơn một chục chuyên gia về ngôn ngữ cổ, chữ viết và đồ gốm, tham gia dự án từ mùa khai quật 2018 - 2019. Họ kỳ vọng những mảnh gốm này sẽ giúp tái dựng chi tiết hơn lịch sử xã hội, kinh tế và đời sống tôn giáo của khu vực qua nhiều thời kỳ.
Di chỉ khảo cổ Athribis ở Ai Cập. (Ảnh: Athribis Project)
Bộ trưởng Du lịch và Cổ vật Ai Cập Sherif Fathy cho biết phát hiện mới góp phần quan trọng vào việc hiểu rõ hơn lịch sử Ai Cập, đồng thời củng cố vị thế của quốc gia này như một trung tâm khảo cổ hàng đầu thế giới.
Trong khi đó, Tổng thư ký Hội đồng Tối cao Cổ vật Ai Cập Hisham El-Leithy khẳng định bộ sưu tập tại Athribis đã lập kỷ lục thế giới về số lượng ostraca được phát hiện tại một địa điểm duy nhất.
Các nhà khảo cổ dự kiến sẽ tiếp tục mở rộng khu khai quật trong những năm tới, với kỳ vọng tìm thấy thêm nhiều ostraca. Bộ sưu tập này không chỉ là kho tư liệu quý giá mà còn là minh chứng sống động cho sức sống lâu dài của nền văn minh Ai Cập qua hàng thiên niên kỷ.
