Nga đang triển khai một đội tàu chở dầu quy mô lớn chưa từng có tại Bắc Cực nhằm đẩy mạnh xuất khẩu dầu thô sang các thị trường châu Á thông qua Tuyến đường biển phía Bắc (Northern Sea Route – NSR).
Theo dữ liệu theo dõi hàng hải, tính đến ngày 3/8, hơn 10 tàu chở dầu cỡ Suezmax, Aframax và Medium Range đang di chuyển trên tuyến đường biển phía Bắc hoặc tập trung tại biển Kara để chờ điều kiện thuận lợi tiếp tục hành trình. Tổng lượng dầu thô mà các tàu này vận chuyển ước tính khoảng 8 triệu thùng. Con số này tương đương khoảng 60% tổng lượng dầu được vận chuyển qua tuyến Bắc Cực trong toàn bộ mùa hàng hải mùa hè năm ngoái.
Điểm tập kết lớn nhất hiện nằm tại biển Kara, nơi tàu Suezmax Dinasty cùng năm tàu Aframax gồm Viktor Bakaev, Vostochny Prospect, Liteyny Prospect, Jagger và Ligovsky Prospect, bên cạnh một số tàu chở dầu cỡ trung, đang neo đậu chờ tiếp tục hành trình về phía đông.
Giới quan sát cho rằng các tàu nhiều khả năng đang chờ được tàu phá băng chạy bằng năng lượng hạt nhân hộ tống hoặc đợi băng biển tan thêm trước khi đi qua những đoạn đường khó khăn nhất của Bắc Băng Dương.
Ngoài nhóm tàu trên, hai tàu Aframax khác là Primavera và Mirabel đang di chuyển qua biển Na Uy và biển Barents để tiến vào Bắc Cực. Trong khi đó, tàu Breeze đã hoàn thành phần lớn hành trình nhưng vẫn phải dừng lại tại khu vực phía đông Bắc Cực trong nhiều ngày, nhiều khả năng do ảnh hưởng của băng biển còn sót lại.
Dù mùa hè là thời điểm thuận lợi nhất để khai thác tuyến đường biển phía Bắc, điều kiện băng giá vẫn là thách thức lớn. Thông thường, diện tích băng biển chỉ đạt mức thấp nhất vào cuối tháng 9, khiến nhiều đoạn tuyến vẫn cần sự hỗ trợ của các tàu phá băng chuyên dụng.
Để phục vụ mùa vận tải năm nay, Nga đã triển khai ba tàu phá băng hạt nhân gồm Sibir, Yakutiya và Ural tại các khu vực trọng yếu dọc tuyến. Trong đó, tàu Ural được bố trí gần đảo Wrangel - khu vực thường xuyên trở thành "điểm nghẽn" do băng dày tồn tại ngay cả trong mùa hè.
Các tàu chở dầu tập trung tại tuyến đường biển phía Bắc.
Việc gia tăng đáng kể số lượng tàu chở dầu phản ánh xu hướng Moscow ngày càng coi tuyến đường biển phía Bắc là hành lang xuất khẩu chiến lược.
So với tuyến vận tải truyền thống qua kênh đào Suez, hành trình từ tây bắc nước Nga đến các cảng châu Á qua Bắc Cực được rút ngắn hàng nghìn hải lý, giúp giảm đáng kể thời gian và chi phí vận chuyển. Tuy nhiên, tuyến đường này chỉ có thể khai thác trong khoảng thời gian ngắn vào mùa hè và nhiều đoạn vẫn phải phụ thuộc vào tàu phá băng.
Sau khi các lệnh trừng phạt của phương Tây khiến phần lớn dầu thô Nga không còn được xuất sang châu Âu, Moscow đã chuyển hướng mạnh sang Trung Quốc và Ấn Độ. Điều này cũng thúc đẩy việc mở rộng hoạt động vận chuyển qua Bắc Cực nhằm tận dụng "cửa sổ" thời tiết thuận lợi trước khi băng biển đóng trở lại vào mùa thu.
Bên cạnh yếu tố thời tiết, những rủi ro địa chính trị trên các tuyến vận tải truyền thống cũng góp phần làm gia tăng vai trò của tuyến Bắc Cực. Căng thẳng tại eo biển Hormuz, các vụ tấn công nhằm vào tàu thương mại ở Biển Đỏ và nguy cơ gián đoạn chuỗi logistics khiến Tuyến đường biển phía Bắc trở thành lựa chọn hấp dẫn hơn trong mùa hè.
Ở chiều ngược lại, Nga cũng đang siết chặt nguồn cung nhiên liệu phục vụ thị trường nội địa.
Ngày 30/7, Chính phủ Nga công bố lệnh cấm tạm thời xuất khẩu xăng, dầu diesel, nhiên liệu hàng hải và dầu khí từ ngày 1/8/2026 đến 31/1/2027 nhằm đảm bảo ổn định nguồn cung trong nước. Tuy nhiên, từ ngày 1/9, các nhà sản xuất trực tiếp sẽ được nối lại hoạt động xuất khẩu dầu diesel, nhiên liệu hàng hải và dầu khí.
Theo Goldman Sachs, xuất khẩu dầu diesel toàn cầu trong tháng 7 đã giảm khoảng 35%, tương đương 2,6 triệu thùng/ngày, trong khi tổng công suất chế biến của các nhà máy lọc dầu trên thế giới giảm khoảng 6,5 triệu thùng/ngày so với cùng kỳ năm trước.
Nga vốn là một trong những nước xuất khẩu dầu diesel lớn nhất thế giới. Vì vậy, việc Moscow giữ lại nhiều nhiên liệu hơn để phục vụ thị trường trong nước đồng nghĩa với việc nguồn cung trên thị trường quốc tế tiếp tục bị thu hẹp, trong bối cảnh các nhà nhập khẩu đang cạnh tranh gay gắt để tìm kiếm nguồn hàng thay thế.
if (pageSettings.allow3rd) admicroAD.unit.push(function () { admicroAD.show('admzonek1fs4xky') });
