Trong khi Đức đang nỗ lực cắt giảm mạnh ngân sách, hàng tỷ euro vẫn đang âm thầm nằm lại tại các ngân hàng và tổ chức tài chính khác mà không được sử dụng hay chú ý tới trong những "tài khoản bị lãng quên".
Một báo cáo năm 2021 từ Bộ Nghiên cứu nước này ước tính có tới 4,2 tỷ euro (128,2 nghìn tỷ VNĐ) nằm trong các tài khoản như vậy. Một số ước tính khác thậm chí còn cao hơn nhiều, lên tới 9 tỷ euro. Bản thân các ngân hàng vẫn chưa công bố bất kỳ số liệu nào.
Khi con người già đi, sở hữu quá nhiều tài khoản hoặc qua đời, thân nhân và những người thừa kế sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong việc xác định các tài khoản này.
Sự phổ biến của dịch vụ ngân hàng trực tuyến (online banking) – vốn không để lại giấy tờ hay sao kê in sẵn – càng khiến việc tìm kiếm trở nên gian nan hơn, bởi thông tin đã bị khóa chặt trong các tài khoản email hoặc trên ổ cứng máy tính. Các tài sản tài chính phi truyền thống như tiền điện tử (cryptocurrencies) hay NFT lại càng khó theo dõi hơn nữa.
Xét riêng về các tài sản tài chính truyền thống, tài khoản bị bỏ quên hoặc tài khoản ngủ đông (dormant accounts) đơn giản là các khoản tiền gửi ngân hàng hoặc chứng khoán (như cổ phiếu và trái phiếu) không được sử dụng trong một khoảng thời gian nhất định.
Tại Đức, hiện chưa có định nghĩa chính thức mang tính pháp lý về tài khoản bị bỏ quen, và chúng có thể ở trạng thái không hoạt động trong nhiều năm.
Việc thiếu một khung pháp lý rõ ràng khiến vấn đề này hoàn toàn phụ thuộc vào quy định riêng của từng ngân hàng. Tuy nhiên, hầu hết các ngân hàng đều dựa vào các yếu tố sau để xem xét, đó là chủ tài khoản đã qua đời và không thể tìm thấy người thừa kế, không có bất kỳ liên lạc nào từ phía khách hàng trong nhiều năm, hoặc thư gửi qua bưu điện bị trả lại và các thông tin liên lạc khác đã quá cũ.
Điều này cũng tạo ra những khoảng trống cho các ngân hàng trong việc quyết định mức độ nỗ lực tìm kiếm chủ sở hữu hoặc người thừa kế. Ngoài ra, một rào cản lớn khác chính là các quy định về bảo mật dữ liệu cực kỳ nghiêm ngặt của quốc gia này.
Làm thế nào để tìm lại các tài khoản bị bỏ quên tại Đức?
Tại Đức, các tài khoản ngủ đông không đương nhiên trở thành tài sản của ngân hàng hay được bàn giao cho chính phủ. Các ngân hàng bắt buộc phải lưu giữ những tài khoản này vô thời hạn, và quyền sở hữu — cho dù là của chủ sở hữu ban đầu hay những người thừa kế của họ — sẽ không bao giờ hết hạn.
Chính phủ Đức chỉ có thể tuyên bố chủ quyền đối với một tài khoản nếu họ được xác định là người thừa kế hợp pháp theo luật thừa kế của quốc gia này, chứ không phải theo bất kỳ quy định nào về tài sản vô chủ.
Bà Beatrice Eisenschmidt, thành viên ban quản trị của VDEE (một hiệp hội tại Berlin đại diện cho các chuyên gia tìm kiếm người thừa kế), cho biết, biện pháp tối quan trọng cần có hiện nay là một cổng đăng ký tài khoản không hoạt động, nhằm xác định xem một người có từng sở hữu tài khoản ở đâu đó hay không.
Hiện tại, các yêu cầu tra cứu phải được gửi riêng lẻ đến nhiều hiệp hội ngân hàng khác nhau. Quy trình này rất tốn kém cả về thời gian lẫn tiền bạc. Đối với những người thừa kế, việc này thường giống như "mò kim đáy bể" khi họ thậm chí không biết liệu có bất kỳ tài sản nào tồn tại hay không.
"Chính vì lý do này, nhiều người thừa kế đã quyết định từ bỏ tìm kiếm", bà Eisenschmidt chia sẻ với DW.
Gần một thập kỷ trước, ông Norbert Walter-Borjans, khi đó là Bộ trưởng Tài chính của North Rhine-Westphalia (bang đông dân nhất nước Đức), ước tính có khoảng 2 tỷ euro đang nằm trong các tài khoản ngủ đông trên khắp nước Đức.
Ông đã kêu gọi thiết lập một hệ thống đăng ký quốc gia đối với các tài sản ngủ đông, và nhiều nỗ lực tương tự đã được thực hiện kể từ đó.
Chính phủ liên bang hiện tại, do Thủ tướng Friedrich Merz đứng đầu, đã đưa ra dự thảo luật nhằm tạo ra một cổng đăng ký trực tuyến trung tâm và có thể truy cập công khai để người thừa kế tìm kiếm thông tin. Tuy nhiên, cho đến nay, vẫn chưa có quy định mới nào được thông qua. Việc sẽ làm gì với số tiền này trên thực tế vẫn còn là một câu hỏi bỏ ngỏ.
Một cuộc khảo sát gần đây do tổ chức từ thiện Làng trẻ em SOS thực hiện cho thấy: 86% người dân muốn thấy các tài sản ngân hàng bị lãng quên được chuyển vào một quỹ dành cho các dự án xã hội sau một khoảng thời gian; trong khi chỉ có 8% cho rằng số tiền này nên thuộc về chính phủ và 2% cho rằng các ngân hàng nên giữ lại cho riêng mình.
Theo DW
