Ông Trump bật đèn xanh cho chip H200 của Nvidia: Mỹ hay Trung Quốc thắng thế?

Theo phân tích của nhiều chuyên gia công nghệ, chip H200 là dòng bán dẫn AI tiên tiến hơn nhiều so với phiên bản H20 từng được thiết kế để phù hợp với các quy định kiểm soát xuất khẩu. Việc H200 được phép vào thị trường Trung Quốc đồng nghĩa các hãng AI lớn của nước này – từ Tencent, Baidu đến Alibaba – sẽ có cơ hội nâng cấp mô hình nhanh hơn và với chi phí thấp hơn.

Trước đây, Washington duy trì lập trường cứng rắn nhằm hạn chế Bắc Kinh tiếp cận công nghệ bán dẫn cao cấp. Tuy nhiên, động thái mới của chính quyền Trump thể hiện sự thay đổi trong chính sách, đặc biệt khi Tổng thống nhấn mạnh Mỹ sẽ nhận 25% phí từ doanh số H200 – cao hơn mức 15% đã thỏa thuận hồi mùa hè.

Việc trao quyền tiếp cận H200 giúp “gia tăng đáng kể sức mạnh tính toán mà Trung Quốc không thể tự có vào thời điểm hiện tại”, theo đánh giá của nhiều viện nghiên cứu công nghệ tại Mỹ.

Động thái này ảnh hưởng thế nào đến cán cân AI giữa Mỹ và Trung Quốc?

Theo báo cáo của Institute for Progress, nếu H200 được xuất khẩu, lợi thế tính toán của Mỹ so với Trung Quốc trong năm tới có thể giảm từ gấp 10 lần xuống chỉ còn khoảng 5 lần. Đây là mức thu hẹp đáng kể trong lĩnh vực vốn được coi là “nhiên liệu” để phát triển AI.

Nhiều chuyên gia Mỹ cho rằng trong bối cảnh Trung Quốc có ưu thế về điện năng, nhân lực kỹ thuật và tốc độ triển khai cơ sở hạ tầng, việc mở cửa công nghệ bán dẫn cao cấp sẽ làm tăng khả năng các mô hình AI Trung Quốc cạnh tranh trực tiếp với các mô hình của Mỹ trên thị trường toàn cầu.

Điều này cũng đồng nghĩa hệ sinh thái AI của Bắc Kinh – gồm chip của Nvidia, hạ tầng điện toán của Big Tech Trung Quốc và các mô hình như DeepSeek, Qwen hay Kimi – có thể nhanh chóng rút ngắn khoảng cách và thậm chí tạo áp lực cạnh tranh mới cho phía Mỹ.

Nhiều nhà phân tích nhận định việc Mỹ cho phép xuất khẩu H200 diễn ra trong bối cảnh quan hệ Washington – Bắc Kinh được cho là đang ấm lên, đặc biệt khi Tổng thống Trump dự kiến thăm Trung Quốc vào tháng 4 tới. Đây có thể là tín hiệu cho thấy Mỹ sẵn sàng áp dụng cách tiếp cận linh hoạt hơn trong quản lý chuỗi cung ứng công nghệ.

Tuy vậy, các cựu quan chức phụ trách công nghệ và an ninh cho rằng động thái này làm suy yếu lợi thế lớn nhất của Mỹ: năng lực tính toán siêu mạnh mà các hãng AI Trung Quốc khó theo kịp. Một số gọi đây là “một sai lầm chiến lược”, bởi nó làm giảm công cụ răn đe quan trọng đối với tham vọng công nghệ của Bắc Kinh.

Trong khi đó, Nvidia chỉ ra rằng nhu cầu đối với chip hiệu năng cao từ Trung Quốc là rất lớn và hãng cần một thị trường ổn định để duy trì tốc độ đổi mới. CEO Jensen Huang nhiều lần công khai kêu gọi Mỹ nới lỏng chính sách để “giữ được sức cạnh tranh thực sự”.

Trung Quốc sẽ tận dụng cơ hội này như thế nào?

Trong nhiều năm, Bắc Kinh chủ trương phát triển công nghệ tự chủ nhằm tránh phụ thuộc vào Mỹ. Kế hoạch 5 năm mới sắp triển khai sẽ ưu tiên đặc biệt cho chip nội địa và ứng dụng AI do doanh nghiệp trong nước phát triển.

Huawei đã công bố chương trình sản xuất các dòng chip có khả năng đạt năng lực tính toán cao nhất thế giới khi triển khai theo cụm – một tham vọng thể hiện ý chí tự cường công nghệ. Tuy nhiên, các chuyên gia thừa nhận Trung Quốc khó có thể tạo ra chip vượt H200 trước cuối năm 2027.

Do đó, việc tiếp cận H200 trong giai đoạn hiện nay được coi là “cửa sổ vàng” giúp doanh nghiệp AI Trung Quốc tích lũy năng lực, nâng cấp mô hình và mở rộng thị trường, ít nhất cho đến khi các chip nội địa đủ mạnh để thay thế.

Mỹ có thực sự đang nới lỏng kiểm soát công nghệ hay chỉ thay đổi cách tiếp cận?

Dù cho phép xuất khẩu H200, Washington vẫn tiếp tục siết chặt kiểm soát ở các mảng khác. Bộ Tư pháp Mỹ cho biết đã thu giữ hơn 50 triệu USD thiết bị GPU cao cấp bị tuồn trái phép sang Trung Quốc và nhiều khu vực bị hạn chế. Tính tổng cộng, ít nhất 160 triệu USD chip H100 và H200 đã tìm cách rời Mỹ trong giai đoạn từ tháng 10/2024 đến tháng 5/2025.

Ngoài ra, các dòng chip tiên tiến nhất như Blackwell và Rubin vẫn nằm ngoài danh mục được phép cung ứng cho Trung Quốc. Điều này cho thấy Mỹ vẫn duy trì “giới hạn đỏ” đối với công nghệ nhạy cảm nhất.

Thị trường chứng khoán phản ứng ngay lập tức: cổ phiếu Nvidia tăng 2% sau thông báo của ông Trump, trong khi các hãng chip AI Trung Quốc như Moore Threads và Cambricon cũng ghi nhận đà tăng – phản ánh kỳ vọng chung về sự nới lỏng nguồn cung chip cao cấp.